"Haqsız reklam" teqi üzrə xəbərlər
Haqsız reklam Azərbaycan Respublikasında qanunla qadağan edilmiş reklam növüdür. Bu, rəqibləri qeyri-etik şəkildə gözdən salmaq, istehlakçıları yanıltmaq və ya ədalətsiz üstünlük əldə etmək məqsədi daşıyan reklamdır. Belə reklamlar haqsız rəqabətə səbəb olur və Antiinhisar və İstehlak Bazarı Nəzarəti Dövlət Xidməti (Antiinhisar) tərəfindən ciddi nəzarət olunur.
Qanuni baza
Əsas qanun – “Reklam haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu (1281-IVQ, son dəyişikliklər 2025-ci ildə). Qanunun 6-cı maddəsinə görə, haqsız reklama yol verilmir. Haqsız reklam aşağıdakı hallarda hesab olunur:
- Reklam olunan məhsulun (əmtəənin) eyni funksiyanı yerinə yetirən digər istehsalçıların/satıcıların məhsulları ilə müqayisəsi zamanı rəqiblərin adını çəkməklə və ya göstərməklə onların keyfiyyət və ya kəmiyyət göstəricilərini aşağı salmaq;
- Rəqibin şərəf və ləyaqətini, işgüzar nüfuzunu təhqir edən obrazlar, mənalar və ya ifadələr istifadə etmək;
- Reklam olunan məhsul haqqında qəsdən yanlış məlumat vermək, digər reklamların ümumi layihəsini, mətnini, formullarını, əksini, musiqisini və ya səs effektlərini imitasiya etmək və ya köçürmək;
- İstehlakçıların etimadından və ya təcrübəsizliyindən sui-istifadə etmək, əhəmiyyətli məlumatları gizlətməklə onları yanıltmaq.
Haqsız reklam tez-tez haqsız rəqabət forması kimi qəbul edilir (İnzibati Xətalar Məcəlləsi və Antiinhisar qanunvericiliyi).
Cəzalar və nəzarət
Haqsız reklam aşkar edildikdə:
- Antiinhisar Xidməti tərəfindən araşdırma aparılır;
- Reklamın dayandırılması, dəyişdirilməsi və ya təkzib edilməsi tələb olunur;
- Böyük miqdarda cərimələr tətbiq edilir (məsələn, son illərdə bəzi hallarda 2 milyon manatdan artıq cərimələr qeydə alınıb).
Qanunvericiliyin pozulmasına görə inzibati və bəzi hallarda cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. Reklam yayıcıları (TV, radio, internet, açıq məkan) və sifarişçilər məsuliyyət daşıyır.
Praktik nümunələr
- Rəqib məhsulların adını çəkərək "bizimki daha yaxşıdır" tipli müqayisəli reklamlar;
- Digər brendlərin loqosu, musiqisi və ya dizaynının qeyri-qanuni istifadəsi;
- "Ən ucuz", "Ən yaxşı" kimi sübutsuz iddialar rəqibləri aşağı salmaq məqsədi daşıyırsa.
Antiinhisar Xidməti və Audiovizual Şura belə hallara tez-tez reaksiya verir, reklamları dayandırır və cərimələr tətbiq edir.
Nəticə
Haqsız reklam Azərbaycanda qadağandır və rəqabət mühitini pozur. Reklam sifarişçiləri və yayıcıları "Reklam haqqında" Qanuna ciddi riayət etməli, müqayisələri obyektiv və etik şəkildə aparmalıdır. Pozuntular aşkar edildikdə dərhal Antiinhisar Xidmətinə müraciət etmək olar.
Bu qaydalar istehlakçıların hüquqlarını qoruyur və ədalətli bazar şəraitini təmin edir.
