İmişli: coğrafi, tarixi və iqtisadi icmal

İmişli rayonu Mil düzünün cənub hissəsində yerləşən, Azərbaycan Respublikasının əsas və dinamik inkişaf edən regionlarından biridir. Mil-Muğan iqtisadi rayonunun tərkibinə daxil olan bu bölgə ölkənin aqrar və sənaye sektorunda mühüm rol oynayır.

Coğrafi mövqeyi və təbii şəraiti

İmişli rayonu Sabirabad, Saatlı, Beyləqan və Biləsuvar rayonları ilə, cənubda isə Araz çayının məcası boyunca İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir.

Ərazinin relyefi əsasən hamar düzənlikdən ibarətdir, çünki region Kür-Araz ovalığında, dünya okeanı səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Rayonun iqlimi mülayim-isti, yarımsəhra və quru çöl iqlimidir; yayı isti, qışı isə mülayim keçir.

Bölgənin əsas su arteriyası sərhəd boyunca axan Araz çayı, eləcə də Baş Mil kanalı daxil olmaqla inkişaf etmiş suvarma kanalları sistemidir. Rayon ərazisində mühüm ekosistem əhəmiyyətinə malik olan və çoxlu sayda köçəri quşların qışlama məkanı kimi xidmət edən Sarısu gölünün bir hissəsi yerləşir.

Tarixi irsi

İmişli diyarının tarixi qədim əsrlərə gedib çıxır. Bu ərazidəki arxeoloji tapıntılar və kurqanlar Mil düzü torpaqlarının hələ eneolit və tunc dövrlərində məskunlaşıldığını sübut edir.

Müstəqil inzibati vahid kimi rayon 1930-cu ildə mərkəzi Qaradonlu kəndi olmaqla Qaradonlu rayonu adı ilə təşkil edilmişdir. Qaradonlu məntəqəsi tarixi olaraq Araz çayı sahilində mühüm ticarət yollarının kəsişməsində yerləşirdi. Lakin çayın tez-tez daşması və infrastrukturu basması səbəbindən 1938-ci ildə inzibati mərkəz İmişli dəmir yolu stansiyasına köçürülmüş və bundan sonra rayon öz müasir adını - İmişli adını almışdır. 1960-cı ildə İmişliyə şəhər statusu verilmişdir.

İqtisadiyyatı və kənd təsərrüfatı

İmişli rayonunun iqtisadi potensialı inkişaf etmiş aqrar-sənaye kompleksi və sənaye istehsalının sintezinə söykənir.

Kənd təsərrüfatı

Məhsuldar torpaqları və inkişaf etmiş suvarma sistemi sayəsində rayon ölkədə aşağıdakı sahələr üzrə liderlərdən biridir:

- Bitkiçilik: pambıq, buğda, arpa, yem bitkiləri və dənli-paxlalı bitkilərin yetişdirilməsi.

- Hayvandarlıq: iri və xırda buynuzlu heyvandarlıq, ət və süd məhsulları istehsalı.

- Bostançılıq və tərəvəzçilik: qarpız, yemiş və mövsümi tərəvəzlərin becərilməsi.

Sənaye

İmişli rayonu ölkənin digər aqrar regionları arasında iri emal sənayesinin mövcudluğu ilə seçilir. Burada regionun qida sənayesinin ən iri obyektlərindən biri olan İmişli Şəkər Zavodu fəaliyyət gösterir. Zavod nəinki daxili bazarı şəkərlə təmin edir, həm də məhsullarını ixrac edir. Bundan əlavə, rayonda pambıqtəmizləmə, bitki yağlarının emalı, tikinti materialları müəssisələri və tədarük kompleksləri fəaliyyət göstərir.

Rayonun təkində neft və qaz ehtiyatları var ki, bunların da istismarı ölkənin energetika sektoruna töhfə verir.

İnfrastruktur və sosial sferası

İmişli rayonundan paytaxt Bakını ölkənin cənub-qərb regionları ilə birləşdirən mühüm avtomobil və dəmir yolları keçir. İmişli şəhərində və kənd yaşayış məntəqələrində sosial infrastruktur ardıcıl olaraq modernləşdirilir: müasir ümumtəhsil məktəbləri, tibb mərkəzləri, mədəniyyət müəssisələri, idman kompleksləri və park zonaları fəaliyyət göstərir.

İmişli rayonu zəngin tarixi ənənələri, Mil düzünün unikal təbii landşaftını və davamlı artan iqtisadi potensialını özündə birləşdirərək Azərbaycanın en mühüm aqrar-sənaye mərkəzlərindən biri olaraq qalır.