İstanbul Baş Prokurorluğu nədir?

İstanbul Baş Prokurorluğu (türkcə: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı) Türkiyənin ən çox əhalisi olan şəhərində cinayətlərin araşdırılması və ictimai ittiham qaldırılması üzrə fəaliyyət göstərən məhkəmə orqanıdır. Gündəlik danışıqda "İstanbul Baş Prokurorluğu" kimi tanınır. İnzibati baxımdan Ədliyyə Nazirliyinə bağlıdır. Prokurorlar isə Hakimlər və Prokurorlar Şurasının müəyyən etdiyi qaydalar çərçivəsində çalışır. Baş Prokurorluq İstanbulun Avropa hissəsindəki rayonların məhkəmə işlərinə cavabdehdir.

İstanbul Baş Prokurorluğunun vəzifə və səlahiyyətləri

Baş Prokurorluğun əsas vəzifələri Türkiyənin Cinayət Mühakiməsi Məcəlləsində müəyyən edilib. Onları belə ümumiləşdirmək olar:

- Məlumat və ya şikayət əsasında istintaq başlamaq və sübutları toplamaq
- Şübhəli şəxsin həm xeyrinə, həm də ziyanına olan sübutları eyni diqqətlə araşdırmaq
- Kifayət qədər şübhə yarandıqda ittiham aktı hazırlayıb ictimai ittiham qaldırmaq
- Məhkəmə iclaslarında ittiham tərəfini təmsil etmək və qanun yollarına müraciət etmək
- Məhkəmə polisinin fəaliyyətinə rəhbərlik etmək və nəzarət etmək

Prokurorluq şübhəli şəxs barədə yalnız ittiham yönümlü deyil, eyni zamanda qanuni və qərəzsiz istintaq aparmaq öhdəliyi daşıyır.

Çağlayan Məhkəmə Sarayı və prokurorluq bürolarının quruluşu

İstanbul Baş Prokurorluğunun mərkəzi Şişli rayonundakı Çağlayan Məhkəmə Sarayında yerləşir. Bu bina Avropanın ən böyük məhkəmə komplekslərindən biri sayılır. Baş Prokurorluğun tərkibində ixtisaslaşmış çoxsaylı bürolar çalışır. Nümunə olaraq istintaq, uşaq, informasiya texnologiyaları sahəsindəki cinayətlər, külli miqdarda pulun leqallaşdırılması, ətraf mühit cinayətləri, terror və mütəşəkkil cinayətkarlıq, iqtisadi cinayətlər, icra və məlumat qəbulu bürolarını göstərmək olar. Bu ixtisaslaşma mürəkkəb işlərin daha sürətli və peşəkar şəkildə aparılmasına imkan verir. Bürolarının sayı və adları zamanla dəyişə bildiyindən, aktual məlumat üçün rəsmi mənbələrə müraciət etmək lazımdır.

İstanbulda iki ayrı Baş Prokurorluq var

Çoxları bu fərqi bilmir. İstanbulda iki ayrı Baş Prokurorluq fəaliyyət göstərir. Çağlayanda yerləşən İstanbul Baş Prokurorluğu Avropa hissəsinə, Kartalda yerləşən İstanbul Anadolu Baş Prokurorluğu isə Anadolu hissəsinə xidmət edir. Müraciət edərkən cinayətin törədildiyi yerə görə düzgün prokurorluğu seçmək prosesin uzanmasının qarşısını alır.

Cinayət barədə xəbər vermə və şikayət necə edilir?

Cinayətdən zərər çəkən və ya cinayət haqqında məlumatı olan şəxs İstanbul Baş Prokurorluğuna aşağıdakı yollarla müraciət edə bilər:

- Məhkəmə sarayındakı məlumat qəbulu bürosuna şəxsən ərizə verməklə
- Hüquq-mühafizə qurumlarına (polis və ya jandarma) müraciət etməklə
- e-Devlet sistemi üzərindən UYAP Vətəndaş Portalı vasitəsilə elektron qaydada

Ərizədə hadisənin tarixi, yeri, şübhəli şəxs barədə məlumatlar və varsa sübutlar aydın göstərilməlidir. Müraciətdən sonra prokurorluq işi araşdırır, lazım gələrsə ifadə alır, ekspert rəyi tələb edir və nəticədə ya təqibə yer olmadığı barədə qərar verir, ya da ittiham aktı tərtib edir.

İctimaiyyətin məlumatlandırılması

Baş Prokurorluq ictimaiyyəti maraqlandıran istintaqlar barədə rəsmi açıqlamalar verə bilər. Bu açıqlamalar təqsirsizlik prezumpsiyası və istintaqın məxfiliyi prinsipləri gözlənilməklə hazırlanır. Etibarlı məlumat üçün Baş Prokurorluğun rəsmi kanallarındakı elanları izləmək, təsdiqlənməmiş xəbərlərə inanmamaq lazımdır.

Nəticə

İstanbul Baş Prokurorluğu milyonlarla insanın yaşadığı metropolda ədalət mühakiməsinin işləməsində mərkəzi rol oynayır. Onun fəaliyyət dairəsini, bürolarını və müraciət yollarını bilmək vətəndaşlara öz hüquqlarından düzgün və vaxtında istifadə etməyə kömək edir. Hüquqi problemlə qarşılaşan şəxslərin prosesi öz vəziyyətlərinə görə qiymətləndirmək üçün vəkildən dəstək alması da faydalı olar.