Neftçala: iqtisadi potensialı, təbiət qoruqları və mədəni irsi

Neftçala rayonu Azərbaycanın ən özünəməxsus və strateji cəhətdən mühüm bölgələrindən biridir. Ölkənin cənub-şərqində, əzəmətli Kür çayının Xəzər dənizinə töküldüyü məkanda yerləşən bu diyar sənaye gücünü, zəngin kənd təsərrüfatı ənənələrini və unikal ekosistemləri harmonik şəkildə birləşdirir.

Coğrafi mövqeyi və iqlimi

Bölgənin inzibati mərkəzi Neftçala şəhəridir. Rayonun ərazisi Kür-Araz ovalığında yerləşir və əsasən okean səviyyəsindən aşağıda qərarlaşır. Burada yarımsəhra və quru subtropik iqlim üstünlük təşkil edir ki, bu da isti yay və mülayim qış fəslini təmin edir.

Bölgənin əsas coğrafi sərvəti Xəzər dənizinin uzun sahil xətti və Kürün füsunkar deltasıdır. Məhz burada Kürün bulandıqca axan suları ilə dənizin zümrüd rəngli sularının qovuşduğu nadir təbiət hadisəsini müşahidə etmək mümkündür.

Tarixi və adının mənşəyi

"Neftçala" adı birbaşa rayonun yeratlı sərvətlərinə işarə edərək, Azərbaycan dilində "neftli çala" və ya "neft quyusu" mənasını verir. Qədim dövrlərdən bəri yerli əhali yanar mayenin səthə çıxmasından xəbərdar idi. İnzibati vahid kimi rayon 1940-cı ildə formalaşdırılmış və respublikanın yanacaq-energetika kompleksində mühüm halqaya çevrilmişdir.

İqtisadiyyat: neftdən tutmuş müasir texnologiyalara qədər

Yerli iqtisadiyyatın ənənəvi əsasını tarixən neft və qaz hasilatı təşkil edib. Burada bu gün də ekoloji standartlar nəzərə alınmaqla modernləşdirilən ən qədim mədənlər fəaliyyət göstərir.

Lakin müasir Neftçala təkcə hasilat sektorundan ibarət deyil. Son illərdə rayonda Neftçala Sənaye Məhəlləsi aktiv şəkildə inkişaf edir, burada avtomobil, kimya və yüngül sənaye müəssisələri açılıb. Yeraltı lay sularını emal edən yod-brom zavodu da bölgənin ən mühüm sənaye sahələrindən biri olaraq qalır.

Bölgənin kənd təsərrüfatı aşağıdakı sahələrlə təmsil olunur:

- Pambıqçılıq və taxılçılıq;

- Heyvandarlıq (xüsusilə qoyunçuluq geniş inkişaf edib);

- Balıqçılıq və nərə cinsli balıqların süni şəkildə yetişdirilməsi.

Təbiət və turizm: qoruq zonaları

Ekoturizm həvəskarları üçün Neftçala rayonu heyrətamiz imkanlar təqdim edir. Bölgə ərazisinin bir hissəsini Şirvan Milli Parkı tutur. Bu qoruq zərif Asiya antilopları olan ceyranların unikal populyasiyasını, həmçinin bura qışlamağa uçub gələn su-bataqlıq quşlarını qorumaq üçün yaradılmışdır. Xəzər mənzərələri fonunda köçəri qızılqazlar (flaminqo), qutanlar və qu quşları dünyanın hər yerindən fotoqrafları və quş müşahidəçilərini (birdwatching) bura cəlb edir.

Xəzər sahilində, Neftçalada çimərlik turizmi təmiz sahil xətti və səs-küylü meqapolislərdən uzaq olması sayəsində böyük potensiala malikdir. Mədəni proqrama yerli məscidlərin, qədim mühəndis qurğularının ziyarəti və Şirvan məktəbinə məxsus xalçaçılıq ənənələri ilə tanışlıq daxildir.

Neftçala rayonu sənaye bölgəsinin öz təbii kimliyini qoruyaraq həm investorlar, həm də səyahətçilər üçün necə cəlbedici qala biləcəyinin parlaq nümunəsidir.