"Səddam Hüseyn" teqi üzrə xəbərlər
Səddam Hüseyn XX əsrin ən mübahisəli şəxsiyyətlərindən biridir və 1979-cu ildən 2003-cü ilə qədər İraqı idarə etməsi Yaxın Şərq tarixində silinməz iz qoyub. Onun rejimi müharibələr, repressiyalar, iqtisadi yüksəlişlər və enişlərlə assosiasiya olunur.
Erkən illər və hakimiyyətə gəliş yolu
Səddam Hüseyn 28 aprel 1937-ci ildə Tikrit yaxınlığındakı Əl-Avca kəndində kasıb sünni ailəsində anadan olub. Uşaqlığı yoxsulluq şəraitində keçib və bu, onun sərt xarakterini formalaşdırıb. Gənclik illərində Səddam ərəb millətçiliyi və sosializmi birləşdirən Baas partiyasına qoşulub. 1959-cu ildə İraqın baş naziri Əbdül Kərim Qasıma qarşı uğursuz sui-qəsd cəhdində iştirak edib və sonra Misirə qaçıb.
1968-ci ildə Baas partiyası İraqda hakimiyyəti ələ keçirdi və Səddam hökumətdə mühüm fiqura çevrildi. 1979-cu ildə prezident vəzifəsini tutaraq demək olar ki, məhdudiyyətsiz hakimiyyəti əlində cəmləşdirdi. Onun hakimiyyəti modernləşmə və İraqı gücləndirmə vədləri ilə başladı, lakin tezliklə avtoritar rejimə çevrildi.
Siyasi karyera və müharibələr
Səddam Hüseyn İraqı regional superdövlətə çevirməyə çalışırdı. 1980-ci ildə İranın neftlə zəngin ərazilərini ələ keçirmək ümidi ilə İran-İraq müharibəsini (1980–1988) başladı. Səkkiz il davam edən müharibə yüz minlərlə insanın həyatına son qoydu və iqtisadi böhrana səbəb oldu. 1990-cı ildə Səddam Küveytə hücum etdi və bu, Fars körfəzi müharibəsinə (1991) səbəb oldu. ABŞ-ın başçılıq etdiyi koalisiya İraq qoşunlarını tezliklə Küveytdən çıxardı və İraq sərt beynəlxalq sanksiyalara məruz qaldı.
Səddamın daxili siyasəti kürd və şiə əhaliyə qarşı repressiyalarla yadda qaldı. 1988-ci ildə kürd əhaliyə qarşı “Ənfal” əməliyyatı zamanı kimyəvi silah istifadə edildi və bu, minlərlə dinc sakinin ölümünə səbəb oldu. Bu hərəkətlər Səddamı beynəlxalq tənqidlərin hədəfinə çevirdi.
Rejimin süqutu və edamı
2003-cü ildə ABŞ və müttəfiqləri Səddamı kütləvi qırğın silahı hazırlamaqda ittiham edərək İraqa hücum etdi. Sübutlar tapılmadı, lakin 2003-cü ilin aprelində rejim devrildi. Səddam 2003-cü ilin dekabrında Tikritdə ABŞ qoşunları tərəfindən tutulana qədər gizləndi. 2006-cı ildə İraq məhkəməsi onu insanlıq əleyhinə cinayətlərdə təqsirli bilib və 30 dekabr 2006-cı ildə Səddam Hüseyn asılaraq edam edildi.
İrs və təsir
Səddam Hüseynin irsi mübahisəli olaraq qalır. Bəziləri üçün o, İraqı regional qeyri-sabitlik şəraitində gücləndirən milli lider, digərləri üçün isə müharibələrə və kütləvi repressiyalara cavabdeh olan tiran idi. Onun devrilməsindən sonra İraq xaosa sürükləndi, bu da terrorizmin və qeyri-sabitliyin artmasına səbəb oldu. 2025-ci ildə ekspertlər Səddamın hərəkətlərinin Yaxın Şərq geosiyasətinə necə təsir etdiyini müzakirə etməyə davam edir.
Səddamın iqtisadi nailiyyətləri, məsələn, 1970-ci illərdə neft sənayesinin milliləşdirilməsi, İraqa qısamüddətli rifah gətirdi, lakin müharibələr və sanksiyalar bu uğurları puça çıxardı. Onun siyasəti sünni və şiələr arasında parçalanmaya səbəb oldu və bunun nəticələri bu gün də hiss olunur.
