Tarif (qiymət) Şurası: səlahiyyətləri və fəaliyyət qaydası

Azərbaycan Respublikasının Tarif (qiymət) Şurası - ölkə daxilində qiymətlərin, xidmət tariflərinin və müxtəlif rüsumların dövlət tənzimlənməsinə cavabdeh olan kollegial icra hakimiyyəti orqanıdır. Şura Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 26 dekabr tarixli fərmanı ilə, daha əvvəl imzalanmış "Azərbaycan Respublikasında antiinflyasiya tədbirlərinin gücləndirilməsi haqqında" fərmanın icrası çərçivəsində yaradılmışdır. Həmin fərmanla Tarif Şurası haqqında Əsasnamə də təsdiq edilmiş, bu sənəd Şuranın statusunu və əsas vəzifələrini müəyyən etmişdir.

Şuranın tərkibinə iqtisadiyyat, energetika, nəqliyyat, səhiyyə və digər sahələr üzrə profil dövlət qurumlarının nümayəndələri - cəmi təxminən 13 dövlət idarəsi daxildir. Bu beləliklə formalaşdırılmış qurum formatı qiymətlərlə bağlı qərarların müxtəlif sahələrin maraqları nəzərə alınmaqla kompleks şəkildə qəbul edilməsinə imkan verir.

Fəaliyyətin hüquqi əsası

Tarif (qiymət) Şurası öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, qüvvədə olan qanunlarını, Prezidentin fərman və sərəncamlarını, Nazirlər Kabinetinin qərarlarını, habelə Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri rəhbər tutur. Şura öz iş qruplarını və komissiyalarını yaratmaq, bazar monitorinqi aparmaq, qərarların hazırlanması üçün müstəqil ekspertləri cəlb etmək hüququna malikdir. Eyni zamanda o, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları, təsərrüfat subyektləri, yerli özünüidarəetmə orqanları və ictimai təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyət göstərir.

Şuranın tənzimlədiyi sahələr

Tarif (qiymət) Şurasının səlahiyyətləri dövlət tərəfindən qiymət tənzimlənməsinə cəlb olunan geniş çeşiddə mal və xidmətləri əhatə edir. Əsas istiqamətlər arasında aşağıdakılar var:

- əhali və müəssisələr üçün elektrik enerjisi və təbii qaz tarifləri;
- elektrik və qaz paylayıcı şəbəkələrə qoşulma xidmətlərinin haqqı;
- ictimai nəqliyyatda, o cümlədən metroda gediş haqqı;
- dərman vasitələrinin topdan və pərakəndə satış qiymətlərinin yuxarı həddi;
- dərman preparatlarının sadələşdirilmiş ekspertizası xidmətlərinin tarifləri;
- qanunvericiliklə dövlət tənzimlənməsi sahəsinə aid edilmiş digər rüsum və ödənişlər.

Zaman keçdikcə Şuranın bəzi səlahiyyətləri qurumlar arasında yenidən bölüşdürülüb - məsələn, metroda gediş haqqının təsdiqi profil nəqliyyat nazirliyinə verilib ki, bu da tənzimləmə sisteminin çevikliyini göstərir.

Dərman qiymətlərinin tənzimlənməsi

Son illər Şuranın fəaliyyətində ən diqqətçəkən istiqamətlərdən biri farmasevtika bazarının tənzimlənməsidir. "Dərman vasitələri haqqında" qanuna edilmiş dəyişikliklərdən sonra Tarif (qiymət) Şurasına dərman vasitələrinin topdan və pərakəndə satış qiymətlərinin yuxarı həddini təsdiq etmək tapşırılıb. Şura mütəmadi olaraq iclaslar keçirir və bu iclaslarda yüzlərlə dərman preparatı üçün son qiymət həddi təsdiq edilir və ya yenidən baxılır. Bu qərarların tam siyahısı qurumun rəsmi internet saytında dərman vasitələrinə həsr olunmuş xüsusi bölmədə yerləşdirilir. Profil qurumların qiymətləndirməsinə görə, bu cür tədbirlər əczaçılıq şəbəkələri arasında sağlam rəqabətin yaradılmasına və əhali üçün preparatların son qiymətinin aşağı salınmasına yönəlib.

Qərarların qəbul edilmə qaydası

Tarif (qiymət) Şurasının qərarları profil nazirliklərin və dövlət şirkətlərinin təkliflərinə əsaslanaraq formalaşdırılır. Məsələn, enerji şəbəkələrinə qoşulma tarifləri energetika və iqtisadiyyat nazirliklərinin, habelə ölkənin iri infrastruktur operatorlarının mövqeyi nəzərə alınmaqla təsdiq edilir. İclasda təsdiqlənən qərar rəsmi qaydada dərc olunur və sənəddə göstərilən tarixdən qüvvəyə minir, qərar barədə məlumat isə profil informasiya kanalları vasitəsilə ictimaiyyətə çatdırılır.

Şuranın ölkə iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyəti

Tarif (qiymət) Şurası inflyasiya proseslərinin qarşısının alınmasında və bazar qiymətqoyulması məhdud olan və ya dövlət tərəfindən əlavə nəzarət tələb edən sahələrdə istehlakçı maraqlarının qorunmasında mühüm rol oynayır. Şuranın qərarları əhalinin xərclərinə birbaşa təsir göstərir - kommunal ödənişlərdən tutmuş dərman qiymətlərinə və ictimai nəqliyyatda gediş haqqına qədər - buna görə də Şuranın iclasları ənənəvi olaraq geniş ictimaiyyətin və ölkənin biznes dairələrinin diqqətini cəlb edir.