Bakıda keçirilən "Neokolonializm və Qlobal Bərabərsizlik" adlı Beynəlxalq Konfransın iştirakçıları beynəlxalq həmrəylik və dekolonizasiya prinsiplərinə sadiqlik nümayiş etdirərək Birgə Bəyanatı qəbul ediblər.
Oxu.Az xəbər verir ki, konfrans iştirakçıları,
1. Müstəmləkəçiliyin siyasi hökmranlıq, iqtisadi istismar, mədəni sıxışdırılma və cəmiyyətin mühəndislik sistemini təşkil etdiyini və nəticələrinin müasir qlobal güc münasibətlərini formalaşdırmağa davam etdiyini xatırladaraq;
2. Qeyri-bərabər ticari sistemlər, təbii resursların istismarı, maliyyə asılılığı, hərbi nüfuzetmə, mediaya nəzarət və qlobal qərar qəbuletmə proseslərində yerli xalqların səslərinin marjinallaşdırılması vasitəsilə neokolonial təcrübənin davam etdiyini nəzərə alaraq;
3. Tarixi ədalətsizliklər, struktur disbalansı və beynəlxalq siyasi və iqtisadi institutlarda mövcud olan asimmetriyalar aradan qaldırılmadan həqiqi qlobal bərabərliyə nail olmaq mümkün olmadığını təsdiqləyərək;
4. Xalqların öz müqəddəratını təyin etmək, təbii sərvətlər üzərində daimi suverenlik və inkişaf yollarını müstəqil seçmə haqqının beynəlxalq hüququn əsas prinsipi olaraq qaldığını vurğulayaraq;
5. Dayanıqlı inkişafın, iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizədə ədalətli prinsiplərin və sosial bərabərliyin neokolonial asılılıq mexanizmlərinin aradan qaldırılması ilə birbaşa bağlı olduğunu qəbul edərək;
6. Müstəqillik, ləyaqət və mədəni kimliyin qorunması, eləcə də beynəlxalq platformalarda bərabərhüquqlu təmsilçilik uğrunda sülh yolu ilə mübarizə aparan xalqlar və icmalarla həmrəylik ifadə edərək;
7. Bakı Təşəbbüs Qrupunu tədqiqat, dialoq və innovativ təşəbbüslər, o cümlədən müstəmləkəçilik mirası ilə müasir qlobal bərabərsizlik arasında bağlılığı göstərən Virtual Kolonializm Muzeyi vasitəsilə qlobal dekolonizasiya prosesinin təşviq edilməsinə göstərdiyi prinsipial sadiqliyinə və bərabərlik üzərində qurulmuş beynəlxalq münasibətlərə verdiyi konstruktiv töhfəyə görə təqdir edərək.
Bəyan edirlər ki:
- Qlobal bərabərsizlik təsadüfi xarakter daşımır; o, tarixi hökmranlıq modelləri və müasir qeyri-bərabər iqtisadi-siyasi münasibətlərdən qaynaqlanan dərin köklərə malik bir reallıqdır;
- Həqiqi bərabərliyin formalaşdırılması üçün beynəlxalq maliyyə institutlarında əsaslı islahatlar həyata keçirilməli, iqtisadi və texnoloji resurslara bərabər çıxış təmin olunmalı, tarixən marjinallaşmış regionların beynəlxalq səviyyədə tam və bərabər iştirakı təmin edilməlidir;
- Dekolonizasiya sadəcə tarixi bir proses kimi deyil, həm də zərər çəkmiş xalqların ədalətə, məsuliyyətə və ləyaqətinin və müstəqilliyinin bərpasına yönəlmiş davamlı öhdəlik kimi dərk edilməlidir.
Həmçinin konfrans iştirakçıları beynəlxalq ictimaiyyətə çağırış da ediblər. Belə ki,
•Birləşmiş Millətlər Təşkilatı dekolonizasiya və müstəmləkəçilik altında yaşayan xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququ ilə bağlı mövcud qətnamələrin icrasını təmin etsin, iqtisadi və sistemli bərabərsizliklərin aradan qaldırılması istiqamətində monitorinq mexanizmlərini gücləndirsin və zərər çəkmiş xalqların beynəlxalq müzakirələrdə tam və bərabər iştirakını təmin etsin;
•Beynəlxalq və regional təşkilatlar asılılıq münasibətlərini möhkəmləndirə biləcək siyasət və yanaşmaları yenidən nəzərdən keçirsin, qarşılıqlı hörmət və ortaq məsuliyyət prinsiplərinə söykənən ədalətli tərəfdaşlıq modelinin formalaşdırılmasını təşviq etsin;
•Beynəlxalq maliyyə institutları bərabərsizliklərin aradan qaldırılması istiqamətində kredit, borc və ticarət siyasətlərində islahatlar aparsın;
•Vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları, akademik qurumları və media platformaları müstəmləkəçilik və neokolonializmin davam edən təsirləri barədə elmi araşdırmaları, ictimai dialoqu və maarifləndirmə fəaliyyətlərini genişləndirsin;
•Dövlətləri və qlobal aktorları ədalətli iqtisadi əməkdaşlığa, suverenliyə hörmətlə yanaşmağa və bərabərsizliyə zəmin yaradan təzahürləri aradan qaldırsın.
Mərahim Nəsib
