"Amnistiya (əfv fərmanı)" teqi üzrə xəbərlər
Amnistiya — qeyri-müəyyən şəxslər dairəsinə (məhkumların kateqoriyalarına) tətbiq olunan dövlət hakimiyyəti aktıdır. O, cinayət məsuliyyətindən, cəzadan tam və ya qismən azad edə, müddəti azalda, daha yüngül cəza ilə əvəz edə və ya məhkumluğu götürə bilər. Amnistiya çox vaxt əhəmiyyətli hadisələrə: yubileylərə, qələbələrə, bayramlara həsr olunur.
Əfv — konkret bir şəxsə (ad ilə) tətbiq edilən fərdi mərhəmət aktıdır. O, cəzanın qalan hissəsindən azad edə, müddəti azalda, daha yüngül cəza ilə əvəz edə və ya məhkumluğu götürə bilər. Əfv məhkumun vəsatəti ilə başlanır və dövlət başçısı tərəfindən təsdiq edilir.
Əsas fərqlər
Şəxslər dairəsi: Amnistiya — kütləvi (qadınlar, yetkinlik yaşına çatmayanlar, veteranlar və s.), əfv — fərdi.
Orqan: Amnistiya — qanunverici (parlament), əfv — icraedici (prezident/monarx).
Mərhələ: Amnistiya işi istənilən mərhələdə dayandıra bilər (hətta hökmə qədər), əfv — yalnız qanuni qüvvəyə minmiş hökmündən sonra.
Xarakter: Amnistiya normativ (qanun kimi), əfv — fərdi akt.
Nəticələr: Hər ikisi reabilitasiya etmir (təqsir qalır), lakin amnistiya tez-tez cinayəti "unudur", əfv — cəzanı bağışlayır.
Tarixi kontekst
Amnistiya və əfv institutları qədim dövrlərdən məlumdur: Afinada — siyasi cinayətlər üçün, Roma İmperiyasında — imperatorlar tərəfindən. Orta əsrlərdə — krallar tərəfindən taçqoyma münasibətilə.
Məqsədlər
Humanizm və mərhəmət.
Həbsxanaların yükünün azaldılması.
Sosial sabitlik (ailələrə qayıdış).
Siyasi siqnallar (münaqişələrdən sonra).
Bu tədbirlər təqsiri ləğv etmir və reabilitasiya hüququ vermir. Zərərçəkənlər mülki iddia hüququnu saxlayırlar.
