"Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB)" teqi üzrə xəbərlər
Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (AMB) — ölkənin bank və maliyyə sektorunda əsas dövlət tənzimləyici orqanıdır. Milli valyuta olan Azərbaycan manatının (AZN) emissiyası üzrə müstəsna hüquqa malik olan bank, ödəniş sisteminin dayanıqlılığını təmin edir və qiymət sabitliyinin qorunması üzrə strateji vəzifələri həyata keçirir.
Tarixi və hüquqi statusu
1992-ci il fevralın 11-də, Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpasından qısa müddət sonra yaradılmış tənzimləyici qurum, milli maliyyə sisteminin formalaşmasından qabaqcıl rəqəmsal texnologiyaların tətbiqinə qədər böyük bir yol keçmişdir. Hazırda AMB-nin fəaliyyəti Azərbaycan Konstitusiyası və "Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı haqqında" Qanunla tənzimlənir.
Təşkilatın baş qərargahı Bakı şəhərində yerləşir, rəhbərlik isə Sədrin başçılıq etdiyi İdarə Heyəti tərəfindən həyata keçirilir. 2022-ci ildən bu vəzifəni Taleh Kazımov icra edir. Onun rəhbərliyi dövründə bank maliyyə sektorunun dərindən modernləşdirilməsi və bazarın şəffaflığı istiqamətində kurs götürmüşdür.
AMB-nin əsas funksiya və vəzifələri
Mövcud gündəliyə və mandata uyğun olaraq, Mərkəzi Bank aşağıdakı mühüm funksiyaları yerinə yetirir:
Pul-kredit siyasəti: İnflyasiya proseslərinə nəzarət etmək üçün uçot dərəcəsinin (faiz dəhlizinin parametrləri) tənzimlənməsi.
Valyuta tənzimlənməsi: Valyuta ehtiyatlarının idarə olunması və manatın xarici valyuta səbətinə nisbətdə məzənnə sabitliyinin təmin edilməsi.
Maliyyə bazarına nəzarət: Kommersiya banklarının, sığorta şirkətlərinin və kapital bazarı iştirakçılarının fəaliyyətinin lisenziyalaşdırılması və onlara nəzarət.
Pul emissiyası: Banknot və sikkələrin çapı, habelə köhnəlmiş əskinasların dövriyyədən çıxarılması.
Ödəniş sistemlərinin inkişafı: Milli ödəniş infrastrukturunun dəstəklənməsi və çevik ödəniş sistemlərinin tətbiqi.
Manatın məzənnəsi və inflyasiya ilə mübarizə
Vətəndaşlar və biznes üçün AMB-nin fəaliyyətinin ən həssas tərəfi manatın məzənnəsidir. Son illər ərzində tənzimləyici qurum sabit mübadilə məzənnəsi siyasətinə üstünlük verir ki, bu da idxal olunan inflyasiyanın qarşısını almaq üçün bir "lövbər" rolunu oynayır.
Rəqəmsallaşma və "Rəqəmsal Manat"
Qlobal trendləri izləyən AMB, Mərkəzi Bankın Rəqəmsal Valyutası (CBDC) layihəsi üzərində fəal işləyir. "Rəqəmsal manat"ın tətbiqi aşağıdakılara xidmət edəcək:
Maliyyə əməliyyatlarının şəffaflığının artırılması;
Hesablaşma-kassa xidmətləri xərclərinin azaldılması;
Ölkənin ən ucqar regionlarında belə əhalinin nağdsız ödənişlərə çıxışının genişləndirilməsi.
Bank sektoru və istehlakçıların hüquqlarının qorunması
AMB Azərbaycanın kommersiya bankları üçün "sonuncu instansiya kreditoru" rolunda çıxış edərək, qlobal dalğalanmalar zamanı sistemin likvidliyini təmin edir. Xüsusi diqqət maliyyə xidmətləri istehlakçılarının hüquqlarının qorunmasına və əhalinin maliyyə savadlılığının artırılmasına — ipoteka kreditləşməsindən tutmuş onlayn bankçılıqda kiber-təhlükəsizliyə qədər olan məsələlərə yetirilir.
Yekun
Azərbaycan Mərkəzi Bankı makroiqtisadi sabitliyi təmin edən əsas institut olaraq qalır. Qlobal qeyri-müəyyənlik şəraitində AMB-nin fəaliyyəti maliyyə sektorunu iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunu dəstəkləməyə qadir olan yüksək texnologiyalı, şəffaf və dayanıqlı bir sistemə çevirməyə yönəlmişdir.
