Azərbaycanda İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO)

Azərbaycan Respublikasının İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyi (AZPROMO) — xarici investisiyaların cəlb edilməsi və qeyri-neft sektorunun ixracının genişləndirilməsi vasitəsilə ölkənin iqtisadi inkişafını stimullaşdırmaq üçün yaradılmış dövlət qurumudur. 2003-cü ildə Azərbaycanın İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən təsis edilmiş AZPROMO, həm xarici investorları, həm də beynəlxalq bazarlara çıxmağa çalışan yerli sahibkarları dəstəkləyən unikal "vahid pəncərə" platforması kimi fəaliyyət göstərir. Yusif Abdullayevin rəhbərliyi altında agentlik iqtisadiyyatın diversifikasiyası və Azərbaycanın qlobal arenada mövqeyinin gücləndirilməsi üçün əsas alətə çevrilib.

Tarix və struktur

AZPROMO 2003-cü ildə iqtisadiyyatın neft-qaz sektorundan asılılığını azaltmaq məqsədi daşıyan birgə dövlət-özəl təşəbbüs kimi yaradılmışdır. 2021-ci ildə Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə AZPROMO-nu İqtisadiyyat Nazirliyinin himayəsi altında publik hüquqi şəxsə çevirən yeni nizamnamə təsdiq edildi. Bu, agentliyin ixrac və investisiya üzrə dövlət siyasətinin hazırlanmasında səlahiyyətlərini gücləndirdi.

Agentliyə Yusif Abdullayev rəhbərlik edir, o həmçinin Ümumdünya İnvestisiyaların Təşviqi Agentlikləri Assosiasiyasının (WAIPA) vitse-prezidenti və Mərkəzi Asiya üzrə regional direktoru vəzifəsini tutur. AZPROMO-nun Avstriya, Gürcüstan, İtaliya və Çində beynəlxalq nümayəndəlikləri var ki, bu da investorlar və ixracatçılara operativ dəstək təmin edir. Təşkilat 37 ölkədən 80 beynəlxalq agentlik və ticarət palatası ilə əməkdaşlıq edir, buraya Dünya Bankı, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) və Qətər, Türkiyə və Cənubi Afrika ticarət palataları daxildir.

Əsas funksiyalar və vəzifələr

AZPROMO nizamnamədə təsbit edilmiş bir sıra strateji funksiyaları yerinə yetirir:

• İnvestisiyaların cəlb edilməsi: Xarici investorlar üçün əlverişli mühitin yaradılması, məsləhətlərin verilməsi və yerli sahibkarlarla görüşlərin təşkili.

• İxracın stimullaşdırılması: Beynəlxalq bazarlarda "Made in Azerbaijan" brendinin təşviqi, Azərbaycan şirkətlərinin sərgilərdə və ticarət missiyalarında iştirakının dəstəklənməsi.

• Siyasətin hazırlanması: İxrac-investisiya prosedurlarının sadələşdirilməsi üçün normativ-hüquqi bazanın formalaşdırılmasında iştirak.

• Maraqların qorunması: Qanunvericiliyin təhlili və bazar trendlərinin monitorinqi də daxil olmaqla, ixracatçıların və investorların hüquqlarının təmin edilməsi.

Agentlik həmçinin təlimlər təşkil edir, peşəkarların məlumat bazalarını yaradır və investorlarla qarşılıqlı əlaqəni optimallaşdırmaq üçün Salesforce platformasında CRM sistemi kimi rəqəmsal həllər tətbiq edir.

Əsas nailiyyətlər

AZPROMO Azərbaycanın iqtisadi diversifikasiyasında əhəmiyyətli rol oynayıb:

• İxrac missiyaları: 2016-cı ildən bəri agentlik "Made in Azerbaijan" layihəsi çərçivəsində Rusiya, Çin, Almaniya və BƏƏ kimi ölkələri əhatə edən 33 ixrac missiyası həyata keçirib. 2020-ci ildə AZPROMO Moskvada WorldFood, BƏƏ-də Gulfood və Almaniyada Green Week daxil olmaqla beynəlxalq sərgilərdə iştirak edib.

• Beynəlxalq tədbirlər: 2019-cu ildə agentlik xarici tərəfdaşlarla əlaqələri gücləndirən biznes forumlar və konfranslar daxil olmaqla 188 tədbir (140-ı Azərbaycanda, 48-i xaricdə) təşkil edib.

• İnvestisiya layihələri: AZPROMO kənd təsərrüfatı və emal daxil olmaqla qeyri-neft sektoruna investisiyalar cəlb edib. 2021-ci ildə meyvə ixracını dəstəkləmək üçün USAID və Amerika-Azərbaycan Ticarət Palatası ilə saziş imzalanıb ki, bu da yerli aqrobizneslərinin rəqabət qabiliyyətini artırıb.

• İnnovasiyalar: 2016-cı ildə AZPROMO İpək Yolu Beynəlxalq Ticarət Palatasının (SRCIC) üzvü olub, həmçinin qida məhsulları sertifikatlaşdırma laboratoriyasının yaradılması üçün TUV Austria Turk ilə memorandum imzalayıb.

Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına görə, 2023-cü ildə qeyri-neft məhsullarının ixracı 9,8% artaraq 3,3 milyard dollara çatıb ki, bu da qismən AZPROMO-nun səyləri ilə bağlıdır.

Beynəlxalq əməkdaşlıq

AZPROMO qlobal əlaqələri fəal şəkildə inkişaf etdirir. Agentlik Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası, Dünya Bankı, AYİB və Hindistan, Bolqarıstan, İordaniya və digər ölkələrin ticarət palataları ilə əməkdaşlıq edir. 2024-cü ildə Yusif Abdullayev Davosda Dünya İqtisadi Forumunda danışıqlar aparıb, Çin şirkətləri ilə Qarabağda layihələri və Özbəkistanla avtomobil sənayesində əməkdaşlığı müzakirə edib.

2024-cü ildə COP29-da iştirak AZPROMO-nun yaşıl iqtisadiyyata sadiqliyini vurğulayıb. Agentlik İqlim, Biznes, İnvestisiya və Filantropiya Platformasını işə salıb, investorları bərpa olunan enerji sahəsindəki layihələrə cəlb edib.

Çağırışlar və perspektivlər

Uğurlara baxmayaraq, AZPROMO çağırışlarla üzləşir:

• İnfrastruktur məhdudiyyətləri: Regionlarda kifayət qədər logistikanın olmaması kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracını çətinləşdirir.

• Neftdən asılılıq: Qeyri-neft sektoru artsa da, iqtisadiyyat hələ də enerji qiymətlərinin dəyişməsinə qarşı həssasdır.

• İntellektual mülkiyyət: 2022-ci ildə proqram təminatı piratçılığının 71% səviyyəsi də daxil olmaqla, intellektual mülkiyyət hüquqlarının zəif qorunması bəzi investorları qorxudur.

2025-ci ildə AZPROMO ixrac missiyalarını genişləndirməyi, AB və Asiya bazarlarına diqqət yetirməyi və investorlar üçün rəqəmsal xidmətləri gücləndirməyi planlaşdırır. Agentlik həmçinin sənaye parkları və yaşıl layihələri inkişaf etdirərək, Qarabağın azad edilmiş ərazilərinə investisiyaları artırmaq niyyətindədir.

Nəticə

AZPROMO Azərbaycanın diversifikasiyaya və qlobal inteqrasiyaya töhfə verən dinamik iqtisadi siyasət alətidir. Strateji təşəbbüslər, beynəlxalq tərəfdaşlıqlar və "Made in Azerbaijan" brendinin dəstəklənməsi sayəsində agentlik ölkənin iqtisadi dayanıqlılığını gücləndirir. Qlobal çağırışlar şəraitində AZPROMO Azərbaycanı investorlar və ixracatçılar üçün cəlbedici edərək, innovativ və rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyata doğru yol açmağa davam edir.