Bülbülə qəsəbəsi: tarixi və müasir həyat

Bülbülə qəsəbəsi Bakı şəhərinin Suraxanı rayonunda yerləşən qədim yaşayış məntəqəsidir. 1936-cı ildən şəhər tipli qəsəbə statusuna malikdir. Abşeron yarımadasının mərkəzi hissəsində yerləşən bu qəsəbə ətrafındakı digər yaşayış məntəqələri ilə sıx bağlıdır və paytaxtın mühüm hissələrindən biri hesab olunur.

Bülbülə qəsəbəsinin coğrafi mövqeyi

Bülbülə qəsəbəsi Sabunçu rayonunun Bakıxanov və Ramana qəsəbələri, həmçinin Suraxanı rayonunun Əmircan və Yeni Suraxanı qəsəbələri ilə həmsərhəddir. Qəsəbənin ərazisindən strateji əhəmiyyətə malik Bakı-Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı yolu, S. Bəhlulzadə küçəsi, köhnə Bakı-Aeroport yolu və dəmir yolu keçir. Bu yollar qəsəbənin nəqliyyat əlçatanlığını artırır və onu paytaxtın digər hissələri ilə birləşdirir. Qəsəbədə 37 küçə mövcuddur, onların ümumi uzunluğu təxminən 33,8 kilometr təşkil edir.

Tarixi köklər və adın mənşəyi

Bülbülə Abşeronun ən qədim yaşayış məntəqələrindən biridir. Qəsəbənin adı ilə bağlı bir neçə rəvayət mövcuddur. Bəzi mənbələrə görə, ad Bülbülə şorunun ətrafındakı şirin su bulaqlarından birinin “pül-pül” adlandırılması ilə bağlıdır. Başqa bir versiyaya görə, eramızdan əvvəl III əsrdə Makedoniyalı İsgəndərin qoşunları bu ərazidən keçərkən bataqlıq yerlərdə çətinlik çəkmiş və “buli-buli” ifadəsini işlətmişlər. Üçüncü rəvayət isə adın ərazidə bülbüllərin çoxluğu ilə əlaqələndirir.

Orta əsrlərə aid abidələr qəsəbənin qədimliyini təsdiqləyir. Ən mühüm tarixi obyektlərdən biri 1624-cü ildə tikilmiş Şeyx Nəcməddin məscididir. Bülbülə İmamzadəsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Burada beşinci İmam Məhəmməd Baqirin övladı Məhəmməd Sadiq, onun xanımı və nökəri dəfn olunmuşdur. Bu ziyarətgah bu gün də müqəddəs məkan kimi tanınır. Kərbalayı Ağabalabəy məscidi (XIX əsrin ortaları) və Qəriblər məscidi (1915-ci il) də qəsəbənin dini və mədəni irsinin bir hissəsidir.

Abbasqulu ağa Bakıxanov “Gülüstani-İrəm” əsərində Bülbüləni digər Abşeron kəndləri ilə birlikdə “xan kəndi” kimi qeyd etmişdir. Keçmişdə yerli əhali xalçaçılıq, misgərlik, daşyonma, maldarlıq, əkinçilik və digər sənətlərlə məşğul olmuşdur.

Müasir Bülbülə: əhali və infrastruktur

2011-ci il məlumatlarına görə qəsəbədə təxminən 23 900 nəfər yaşayırdı. Daha əvvəlki statistikalar 17 000-dən 21 000 nəfərə qədər rəqəmlər göstərirdi. Qəsəbədə bir neçə orta məktəb, uşaq bağçaları, M.Ə. Sabir adına Mədəniyyət evi, Ü. Hacıbəyov adına kitabxana, poliklinika, poçt və digər sosial obyektlər fəaliyyət göstərir. Heydər Əliyev Fondu tərəfindən inşa edilən Uşaq İncəsənət Məktəbi də qəsəbənin mədəni həyatına töhfə verir. Bülbülə bələdiyyəsi 1999-cu ildən fəaliyyət göstərir.

Bülbülə gölü və abadlıq işləri

Qəsəbənin yaxınlığında yerləşən Bülbülə gölü (şor göl) uzun illər ekoloji problemlərlə üzləşmişdir. Ətraf qəsəbələrdən axıdılan çirkab sular gölün vəziyyətini pisləşdirmişdi. Son illərdə gölün ətrafında geniş təmizlik və abadlıq işləri aparılır. Sahəsi təxminən 99 hektar olan gölün ətrafında bulvar salınması, körpü tikilməsi, istirahət zonalarının yaradılması planlaşdırılır. Bu layihələr gölü təmiz istirahət məkanına çevirməyi hədəfləyir.

Nəticə

Bülbülə qəsəbəsi qədim tarixi, dini abidələri və müasir inkişaf potensialı ilə Bakının diqqətəlayiq yaşayış məntəqələrindən biridir. Tarixi irsin qorunması, sosial infrastrukturun inkişafı və ekoloji layihələr qəsəbənin gələcəyini formalaşdırır. Bülbülə həm yerli sakinlər, həm də Abşeron tarixi ilə maraqlananlar üçün əhəmiyyətli məkan olaraq qalır.