"Emoməli Rəhmon" teqi üzrə xəbərlər
Emoməli Rəhmon — 1994-cü ildən Tacikistan Respublikasının prezidenti olan görkəmli dövlət xadimidir. Onun hakimiyyəti vətəndaş müharibəsinin ağır illərindən sonra ölkənin sabitləşməsi və inkişafı dövrü oldu. Onun rəhbərliyi altında Tacikistan iqtisadiyyat, energetika və beynəlxalq siyasətdə əhəmiyyətli uğurlar əldə etdi, Rəhmonun özü isə "Sülh və milli birliyin banisi — Millətin lideri" titulunu aldı.
Bioqrafiya və karyerasının başlanğıcı
Emoməli Rəhmon 5 oktyabr 1952-ci ildə Tacikistan SSR-in Kulyab vilayətinin Danqara qəsəbəsində kəndli ailəsində anadan olub. 1969-cu ildə Kalininabadda (indiki Sarband) peşə-texniki məktəbi bitirərək elektrik ixtisasına yiyələnib. 1971-1974-cü illərdə Sakit okean donanmasında xidmət etdikdən sonra Kurqan-Tyubedəki yağ zavodunda elektrik ustası kimi çalışıb. 1982-ci ildə Rəhmon Tacikistan Dövlət Universitetini iqtisadçı ixtisası üzrə bitirib.
Siyasi karyerası 1980-ci illərdə Danqara rayonunda sovxoz idarə heyətinin katibi vəzifəsi ilə başlayıb. 1990-cı ildə Tacikistan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib. 1992-ci ilin noyabrında, vətəndaş müharibəsinin qızğın dövründə, Rəhmon Ali Sovetin sədri seçilərək qarşıduran tərəflər arasında kompromis fiqur oldu. 1994-cü ildə o, Tacikistanın prezidenti oldu və 1994, 1999, 2006, 2013 və 2020-ci illərdə keçirilən seçkilərdə qalib gəldi.
İslahatlar və daxili siyasət
Emoməli Rəhmon vətəndaş müharibəsinin (1992-1997) çətin dövründə hakimiyyətə gəldi. Onun əsas xidməti 1997-ci ildə münaqişəyə son qoyan Ümumi Sülh Sazişinin imzalanması oldu. O, dövlət institutlarını bərpa etdi, milli ordu və sərhəd qoşunları yaratdı, həmçinin qaçqınları vətənə qaytardı. Keçirilən konstitusiya islahatı yeni Tacikistanın əsaslarını möhkəmləndirdi.
Rəhmon iqtisadi dirçəlişin simvoluna çevrilən Roğun SES-in tikintisini başladaraq enerji müstəqilliyinə diqqət yetirdi. Prioritetlər arasında ərzaq təhlükəsizliyi, yüngül və qida sənayesinin inkişafı, həmçinin mineral xammalın emalı var idi. Dövlət idarəçiliyi islahatları nazirliklərin sayını 25-dən 17-yə endirərək səmərəlilik və şəffaflığı artırdı. Korrupsiya ilə mübarizə və kadrların peşəkarlaşdırılması da mühüm istiqamətlər oldu.
Texnologiyalar sahəsində Rəhmon süni intellektin inkişafını və data mərkəzlərinin yaradılmasını dəstəkləyir ki, bu da Tacikistanın rəqəmsal iqtisadiyyatdakı mövqelərini möhkəmləndirir. 2025-ci ildə prezident milli dəyərlər nəzərə alınmaqla süni intellektin işlənib hazırlanmasının zəruriliyini bəyan etdi.
Xarici siyasət
Emoməli Rəhmon Rusiya, Çin, ABŞ, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələri möhkəmləndirərək beynəlxalq əməkdaşlığı fəal şəkildə inkişaf etdirir. Onun rəhbərliyi altında Tacikistan ŞƏT, MDB və İƏT-in fəal iştirakçısına çevrilib. 2025-ci ildə Rəhmon Xankəndidə İƏT sammitində iştirak edərək Azərbaycan, Özbəkistan və digər ölkələrin liderləri ilə nəqliyyat dəhlizləri və iqtisadi əməkdaşlığı müzakirə edib.
Qonşularla münasibətlərə xüsusi diqqət yetirilir. Özbəkistanla strateji əlaqələr qurulub ki, bu da ticarətin artmasına və birgə layihələrə töhfə verib. Rəhmon beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqlu dialoqun vacibliyini vurğulayaraq kiçik dövlətlərin maraqlarına hörmət edilməsinin tərəfdarıdır.
Şəxsi həyatı və irsi
Emoməli Rəhmon evlidir, yeddi qızı və iki oğlu var. Oğlu Rüstəm Emoməli Düşənbə meri vəzifəsini tutur və mümkün varis hesab olunur. 2007-ci ildə Rəhmon soyadını Rəhmonovdan Rəhmona dəyişərək rus sonluğundan imtina etdi ki, bu da milli kimliyin bir hissəsinə çevrildi. O, Tacikistan və digər ölkələrin ordenləri ilə təltif edilib, həmçinin bir neçə universitetin fəxri doktorudur.
2015-ci ildən Rəhmon onun ölkənin sabitləşməsi və inkişafına töhfəsini əks etdirən "Peşvoi Millat" ("Millət lideri") titulunu daşıyır. Onun avtoritar idarəetmə üslubu müzakirələrə səbəb olsa da, Tacikistanın sülh və tərəqqisinə verdiyi töhfə mübahisəsiz qalır.
Nəticə
Emoməli Rəhmon Tacikistanı vətəndaş müharibəsinin xaosundan sabitlik və inkişafa aparan liderdir. Onun iqtisadiyyat, energetika və idarəetmə sahəsindəki islahatları, həmçinin fəal xarici siyasəti ölkənin beynəlxalq arenada mövqelərini möhkəmləndirib. Rəhmon Tacikistanın gələcəyini müəyyən edən əsas fiqur olaraq qalır
