"Namibiya" teqi üzrə xəbərlər
Namibiya: planetin ən qədim səhrası, Skeletlər sahili, almaz qumları və Bakı ilə ekoloji dialoq
Namibiya Respublikası — Cənub-Qərbi Afrikada, Atlantik okeanının suları ilə əhatə olunan, Anqola, Zambiya, Botsvana və CAR ilə həmsərhəd olan suveren dövlətdir. Namibiya nəhəng narıncı qum dünlərinin birbaşa okean ləpədöyəninə endiyi, planetin ən sürreal və sərt mənzərələri ilə məşhurdur. Ölkə toxunulmaz vəhşi təbiəti, almaz və uranla zəngin təbii sərvətləri, himba köçərilərinin unikal qəbilə adətlərini və beynəlxalq səviyyədə tanınan mütərəqqi ekoloji siyasəti ahəngdar şəkildə birləşdirir.
Sossusfley dünləri, dumanlı Skeletlər sahili və Etoşa şoranlığı
Namibiyanın coğrafi quruluşunu iki səhra müəyyənləşdirir: şərqdə Qalahari və qərbdə sahilboyu uzanan, on milyonlarla il yaşı olan Yerin ən qədim səhrası — Namib. Ölkənin vizit kartı Namib-Naukluft Milli Parkındakı Dedfley («Ölü vadi») gilli şoranlığı hesab olunur; burada nəhəng qırmızımtıl Sossusfley dünlərinin arasında 900 ilə yaxın yaşı olan qurumuş dəvə akasiyalarının siluetləri donub qalıb. Şimalda soyuq Benqel dumanlarına bürünmüş, batmış gəmilərin gövdələri və balina sümükləri ilə örtülü sərt okean sahili — Skeletlər sahili uzanır. Qitənin içərilərində isə nəhəng ağ şoranlığa malik Etoşa Milli Parkı yerləşir; burada təbii su mənbələrinin ətrafına fillər, qara kərgədanlar, zürafələr və şirlər toplaşır. Mərkəzi yaylada, 1600 metrdən çox yüksəklikdə yerləşən paytaxt və ən böyük şəhər Vindhuk müasir Afrika memarlığı ilə yanaşı, alman müstəmləkə neoqotikasının nümunələrini qoruyub saxlayır.
Tvifelfonteynin qədim petroqliflərindən müstəqil respublikaya qədər
Namibiya torpaqlarının ilk sakinləri Tvifelfonteyn vadisində (YUNESKO obyekti) möhtəşəm qayaüstü rəsmlər qalereyası qoyub getmiş san (buşmen) ovçu və yığıcıları olmuşdur. XIX əsrin sonundan etibarən ölkə Almaniya Cənub-Qərbi Afrikası adı altında kayzer Almaniyasının müstəmləkə nəzarətinə keçmiş, herero və nama qəbilələrinin üsyanlarının yatırılması ilə bağlı faciəvi səhifələri yaşamışdır. Birinci Dünya müharibəsindən sonra ərazinin idarəçiliyi Millətlər Liqasının mandatı ilə Cənubi Afrika İttifaqına verildi. 1966-cı ildə SWAPO (SVAPO) vətənpərvər hərəkatının rəhbərliyi ilə milli-azadlıq mübarizəsi başladı və 1990-cı il martın 21-də Namibiya Respublikasının müstəqilliyinin elan olunması ilə başa çatdı. Müasir Namibiya sabit çoxpartiyalı demokratiyası, qanunun aliliyi və ətraf mühitin mühafizəsini birbaşa Konstitusiya mətnində təsbit edən dünyada ilk ölkə olması ilə seçilir.
Himba qəbiləsinin oxrası, ənənə və neoqotika vəhdi, qapana ov əti
Namibiyanın mədəni siması ondan çox yerli etnosun ənənələrindən yoğrulub. Kunene bölgəsinin yarımköçəri himba qəbiləsi bütün dünyada məşhurdur: himba qadınları dərilərinə və saçlarına oxra, keçi piyi və qatrandan hazırlanan ətirli otcize qarışığı sürtürlər; bu qarışıq dərini günəşdən qoruyur və bədənə xarakterik qırmızımtıl çalar verir. Herero xalqının qadınları isə inək buynuzları formasında baş geyimləri ilə monumental viktorian libasları geyinirlər. Qastronomiyada ət ənənələri üstünlük təşkil edir: milli küçə təamı qapanadır (Kapana) — açıq qrildə qızardılan, quru çili ədviyyatı qarışığı, pomidor-soğan salatı və mayasız kökələrlə təqdim olunan mal və ya çöl heyvanı (oriks, sprinqbok və ya kudu) ətinin tikələri. Qaxac edilmiş ədviyyatlı biltonq əti isə bütün ölkədə ən sevimli qəlyanaltı sayılır.
Almaz yataqları, uran nəhəngləri və Bakı ilə ekoloji tərəfdaşlıq
Namibiya iqtisadiyyatı faydalı qazıntıların hasilatına, dəniz balıqçılığına və ekoturizmə əsaslanır: ölkə yüksəkkeyfiyyətli zərgərlik almazlarının hasilatına (o cümlədən xüsusi gəmilərlə okeanın dibindən dəniz hasilatı daxil olmaqla) görə dünya liderləri sırasındadır, həmçinin təbii uran hasilatına görə planetdə qabaqcıl mövqelərdən birini tutur (Rossinq və Xusab mədənləri). Bundan əlavə, ölkə Atlantik sahilinin nəhəng külək və günəş potensialına əsaslanaraq «yaşıl» hidrogen və ammonyak istehsalı layihələrini fəal şəkildə inkişaf etdirir.
Beynəlxalq arenada Vindhuk və Bakı BMT və Qoşulmama Hərəkatı platformalarında konstruktiv dialoq qururlar. Hər iki dövlət beynəlxalq hüququn aliliyini, suveren dövlətlərin bərabərliyini və ərazi bütövlüyünə mütləq hörməti ardıcıl və qətiyyətlə müdafiə edir. Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammiti kontekstində uzunmüddətli quraqlıqlara və şirin su çatışmazlığına məruz qalan Namibiya əlçatan yaşıl maliyyə alətlərinin hazırlanması, səhralaşmaya qarşı трансsərhəd mübarizə proqramlarının inkişafı və kövrək quraq ekosistemlərin uyğunlaşma texnologiyaları üzrə Azərbaycanın irəli sürdüyü qlobal səyləri yüksək qiymətləndirmişdir.
