Kalmar oyunu (Squid Game)

“Kalmar Oyunu” (Squid Game, kor. 오징어 게임) — Cənubi Koreyanın distopik triller janrında Netflix üçün Hvan Don Hyok tərəfindən yaradılmış serialıdır. İlk mövsümün premyerası 17 sentyabr 2021-ci ildə olub və serial dərhal dünya hitinə çevrilərək 90 ölkədə Netflix reytinqində birinciliyi əldə edib. Serial sosial bərabərsizlik, kapitalizm və insan təbiəti mövzularını 456 iştirakçının 45,6 milyard von (təxminən 39,86 milyon ABŞ dolları) mükafat uğrunda ölümcül uşaq oyunlarında mübarizə apardığı bir hekayə ilə araşdırır.

Yaradılış tarixi

Serialın ideyası 2008-ci ildə Hvan Don Hyokun maliyyə problemləri ilə üzləşdiyi dövrdə yaranıb. O, “Döyüş Royali” və “Yalançı oyunu” kimi Yapon manqalarından ilhamlanıb. Ssenari 2009-cu ildə yazılmış, lakin sərt məzmununa görə prodüserlər layihəni maliyyələşdirməkdən imtina ediblər. 2019-cu ildə Netflix xarici dildə kontentin istehsalını genişləndirərək ideyanı dəstəkləyib. Rejissor və ssenarist kimi çıxış edən Hvan təkcə əyləncəli deyil, həm də dərin simvolik məna daşıyan, rəqabətçi cəmiyyətin reallıqlarını əks etdirən serial yaradıb.

Serialın adı 1970-1980-ci illərdə Koreyada populyar olan və Hvanın ən aqressiv hesab etdiyi uşaq oyununa istinad edir. Serialın dizaynı, nəzarətçilərin maskaları və dairə, üçbucaq və kvadrat fiqurları (hanqıl hərfləri O, J, M — Ojing-eo Geim qısaltması) diqqətlə işlənib. Musiqini “Parazitlər” filminin bəstəkarı Con Cə İl yazıb, Pak Min Cu və 23-ün trekləri ilə tamamlanıb.

Süjet və uğur

İlk mövsüm işsiz ata Son Qi Hun və borclara batmış digər iştirakçıların sirli oyunlara qatıldığı hekayəni danışır. Uduzanlar ölür, qalib isə böyük pul mükafatı alır. Serial gərgin süjeti, qara yumoru və sosial tənqidi ilə seçilir. İlk 28 gündə 142 milyon izləyici toplayaraq “Bridcertonlar”ı (82 milyon) keçərək Netflix-in ən populyar layihəsi oldu.

26 dekabr 2024-cü ildə yayımlanan ikinci mövsüm Qi Hunun dörd il sonra oyunu məhv etmək üçün qayıtmasını göstərir. Mövsüm 152,5 milyon izlənmə ilə Netflix tarixində üçüncü ən populyar mövsüm oldu, yalnız “Kalmar Oyunu”nun birinci mövsümünə (265 milyon) və “Uensdey”ə (252 milyon) uduzdu. Tənqidçilər aktyor oyununu və vizual üslubu tərifləsə də, süjetin uzadıldığını qeyd ediblər. Transgender personajın daxil edilməsi müzakirələrə səbəb olub, Hvanın kənarlaşdırılmış qrupları göstərmək istəyi vurğulanıb.

Üçüncü və final mövsüm 27 iyun 2025-ci ilə planlaşdırılıb. Çəkilişlər ikinci mövsümlə paralel aparılıb və 2024-cü ilin iyulunda başa çatıb. 2 yanvar 2025-ci ildə yayımlanan tizer daha gərgin sınaqlar vəd edir.

Mədəni təsir

“Kalmar Oyunu” mədəni fenomenə çevrildi. Cənubi Koreyada etirazçılar nəzarətçi kostyumları geyinib, Rusiyada kafelər “şəkər pətəyi” oyunu təklif edib. Serial Netflix-ə 21,4 milyon dollar büdcə ilə 891 milyon dollar gəlir gətirib. Lakin sərtliyi ilə bağlı mübahisələr yaranıb: Rusiyada Yekaterina Mizulina və Dağıstan müftiyyəti serialı “həyatı dəyərsizləşdirməkdə” ittiham edib, 2025-ci ildə Dövlət Dumasında onun ekstremist kimi tanınması təklif olunub.

Serial “Kalmar Oyunu: Çağırış” (2023) realiti-şousuna ilham verib, burada 4,56 milyon dollar mükafat uğrunda yarışılıb. Devid Finçerin ingilisdilli remeyki hazırlanır. Rotten Tomatoes-da serial 94%, Metacritic-də isə 78/100 reytinqə malikdir.

Nəticə

“Kalmar Oyunu” sadəcə triller deyil, müasir cəmiyyətin güzgüsüdür, burada yaşamaq uğrunda mübarizə insan zəifliklərini üzə çıxarır. Serial Cənubi Koreyanı qlobal kontent istehsalında lider kimi təsdiqlədi və 2025-ci ildə finalı ilə izləyiciləri həyəcanlandırmağa davam edir.