Sülh Şurası: Yaranması və Strukturu 

Sülh Şurası - münaqişədən əziyyət çəkən bölgələrdə sabitliyin bərpasına və dayanıqlı sülh proseslərinin dəstəklənməsinə yönəlmiş yeni beynəlxalq təşkilatdır. Qurum qısa müddət ərzində dünya gündəminə güclü şəkildə daxil olmuş və bir sıra ölkələrin xarici siyasətində əhəmiyyətli yer tutmağa başlamışdır.

Sülh Şurasının yaranma tarixi

Sülh Şurası ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən 2026-cı ilin yanvar ayında rəsmi şəkildə təsis edilmişdir. Təşəbbüsün əsas səbəbi kimi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının müasir qlobal münaqişələrin həllində kifayət qədər effektiv olmadığı bildirilmişdir. Yeni struktur məhz bu boşluğu doldurmaq məqsədilə yaradılıb və beynəlxalq idarəetmədə alternativ platforma rolunu öz üzərinə götürüb.

Təşkilatın strukturu

Sülh Şurasının nizamnaməsi çoxsəviyyəli idarəetmə modelini nəzərdə tutur. Təşkilatın daimi sədri Donald Tramp olmaqla, əsas tərkibə əsasən dövlət və hökumət başçıları daxildir — bu geniş formata təxminən altmış ölkə dəvət olunub. Bundan əlavə, diplomatiya və investisiya məsələləri ilə məşğul olan yeddi üzvlü İcraiyyə Şurası fəaliyyət göstərir. Ayrıca qurum çərçivəsində müəyyən münaqişə bölgələrinin bərpası və idarə olunması üçün xüsusi işçi qruplar da nəzərdə tutulub.

Azərbaycanın Sülh Şurasındakı iştirakı

Azərbaycan 2026-cı il yanvarın 21-də təşkilata həmtəsisçi qismində qoşulduğunu elan etmiş, iki gün sonra isə rəsmi üzvlüyünü təsdiqləmişdir. Bu addım Bakının regional sülh gündəliyində fəal iştirakını göstərən addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda Azərbaycan ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq xartiyasını da imzalayıb, bu da iki ölkə arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə işarə edir.

Yerli siyasi ekspertlər arasında məsələyə fərqli yanaşmalar mövcuddur. Bəzi müşahidəçilərin fikrincə, Şuraya üzvlük Azərbaycan üçün beynəlxalq nüfuzun artırılması və Vaşinqtonla münasibətlərin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Digər tərəfdən, bəzi ictimai xadimlər bu addımın əsasən daxili hakimiyyət maraqlarına xidmət etdiyini və ABŞ administrasiyası ilə yaxşı münasibətlərin qorunmasına yönəldiyini vurğulayırlar.

Sülh Şurası və regional münaqişələr

Təşkilatın fəaliyyət dairəsinə həm Yaxın Şərqdəki, həm də digər regionlardakı münaqişə zonaları daxildir. Xüsusilə Qəzza məsələsi üzrə ayrıca İcraiyyə Şurası yaradılıb ki, bu da ərazinin idarə olunması istiqamətində əlaqələndirici struktur kimi çıxış edir.

Paralel olaraq, Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi də 2026-cı ildə diqqət mərkəzindədir. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda paraflanan sülh sazişinin həyata keçirilməsi istiqamətində addımlar davam edir — sərhədlərin delimitasiyası prosesi, məhbus mübadilələri və iki ölkə vətəndaş cəmiyyətlərini yaxınlaşdıran təşəbbüslər buna nümunədir.

Nəticə

Sülh Şurası hələ formalaşma mərhələsindədir və üzvlüyün, səlahiyyətlərin dəqiq çərçivəsi zaman keçdikcə aydınlaşacaq. Bununla belə, artıq indi qurumun beynəlxalq münasibətlərdə yeni oyun qaydaları formalaşdırmaq potensialına malik olduğu görünür. Azərbaycan da daxil olmaqla, ona qoşulan ölkələrin bu platformadan hansı praktiki nəticələr əldə edəcəyi növbəti aylarda daha aydın olacaq.