Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi

Şuşa şəhəri - Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı və zəngin irsə malik unikal tarixi-memarlıq abidəsidir. Bu unikal məkanın qorunması, onun elmi bərpası və kompleks sosial-iqtisadi inkişafı üçün xüsusi publik hüquqi şəxs - Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi təsis edilmişdir. Bu qurum qədim abidələrin mühafizəsi, şəhərsalma planlaması və müasir infrastrukturun inkişafı üzrə vəzifələri birləşdirən vahid əlaqələndirici rolunu oynayır.

Yaranma tarixi və hüquqi statusu

İdarənin fəaliyyətində rəsmi başlangıc nöqtəsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2021-ci il tarixli Fərmanı olmuşdur. Bu qərardan əvvəl Şuşa şəhəri ölkənin mədəniyyət paytaxtı elan edilmiş və onun bütün ərazisinə dövlət qoruğu statusu verilmişdir.

Vahid idarəetmə strukturunun müəyyən edilməsi tarixi landşaftın toxunulmazlığının təmin olunmasına inteqrasiyalı yanaşma formalaşdırmağa imkan verdi. Təşkilatın fəaliyyətinə nəzarəti dövlət başçısının xüsusi nümayəndəliyi həyata keçirir ki, bu da reallaşdırılan tapşırıqların xüsusi əhəmiyyətini və prioritetliyini vurğulayır.

Əsas funksiyaları və fəaliyyət istiqamətləri

İdarənin fəaliyyəti həm keçmişin obyektlərinin fiziki olaraq qorunub saxlanılmasına, həm də şəhərin müasir iqtisadi və turizm proseslərinə inteqrasiyasına yönəlmiş geniş tapşırıqlar spektrini əhatə edir. Əsas istiqamətlərə aşağıdakılar daxildir:

- Abidələrin mühafizəsi və uçotu: qoruq ərazisindəki bütün tarixi-memarlıq obyektlərinin uçotu, konservasiyası və vəziyyətinə kompleks nəzarət.

- Bərpa işləri: məscidlərin, qala divarlarının, yaşayış evlərinin, bulaqların və mülklərin bərpasına elmi rəhbərlik və monitorinq.

- Şəhərsalma nəzarəti: yeni obyektlərin tikintisi və köhnələrin bərpası zamanı memarlıq üslubuna dəqiq əməl olunmasının təmin edilməsi.

- Turizmin və mədəniyyətin inkişafı: festivalların, sərgilərin keçirilməsi, qonaqlar üçün rahat infrastrukturun yaradılması və davamlı turizm axını üçün şəraitin formalaşdırılması.

- Əmlak və kommunal idarəetmə: daşınmaz əmlak obyektlərindən istifadəyə nəzarət və qoruq zonasının infrastrukturuna xidmət göstərilməsi.

Tarixi-memarlıq görünüşünün bərpası

İdarənin ən məsuliyyətli tapşırıqlarından biri həssas bərpa işləridir. Şəhər özünəməxsus tikinti üslubu, yerli daşlardan istifadə olunması və ənənəvi məhəllələrin unikal planlaşdırma həlləri ilə fərqlənən orijinal Qarabağ memarlıq məktəbi ilə məşhurdur.

Qurumun mütəxəssisləri hər bir bərpa layihəsinə başlamazdan əvvəl diqqətlə planlaşdırılmış tədqiqat və elmi işlərin aparılmasını təmin edirlər. Buradakı əsas prinsip - orijinal xarici görünüşün və tarixi həqiqətin qorunub saxlanılmasıdır. Bu yanaşma sayəsində artıq bir çox gözəl mədəniyyət məkanları, tarixi məscidlər, məqbərələr və görkəmli incəsənət xadimlərinin evləri bərpa olunub və bu proses davam etdirilir.

Ənənələrin və müasir texnologiyaların inteqrasiyası

Keçmişin qorunması ilə yanaşı, Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi aktiv şəkildə müasir və ekoloji şəhər modelini formalaşdırır. «Ağıllı şəhər» standartlarının tətbiqi, enerjiyə qənaət edən həllərin tətbiqi və nəqliyyat axınlarının düzgün paylanması qədim tarixi yüksək həyat keyfiyyəti ilə ahəngdar şəkildə uzlaşdırmağa imkan verir.

Məkan planlaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Abadlıq üzrə istənilən işlər - küçə işıqlandırılmasının quraşdırılmasından tutmuş piyada marşrutlarının salınmasına qədər - qoruğun ümumi konsepsiyası ilə strictly razılaşdırılır.

Nəticə

Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi milli yaddaşın qorunmasını və Qarabağın mədəniyyət mərkəzinin dirçəlişini təmin edən mühüm bir institut kimi çıxış edir. Qurumun peşəkar fəaliyyəti sayəsində Şuşa yalnız öz tarixi görünüşünü qaytarmaqla kifayətlənmir, həm də dinamik şəkildə inkişaf edən beynəlxalq mədəniyyət, elm və turizm mərkəzinə çevrilir.