"Türk Dövlətləri Beynəlxalq Universiteti" teqi üzrə xəbərlər
Türk Dövlətləri Beynəlxalq Universiteti: inteqrasiya və təhsil
Ali təhsil sahəsində inteqrasiya Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində əməkdaşlığın prioritet istiqamətlərindən biridir. Rəsmi olaraq "Türk Dövlətləri Beynəlxalq Universiteti" adlanan vahid fiziki müəssisə mövcud olmasa da, bu konsepsiya aparıcı müştərək ali məktəblər şəbəkəsi və Türk Universitetləri Birliyi vasitəsilə uğurla həyata keçirilir. Təhsil inteqrasiyasının məqsədi ümumi mədəni irsin qorunub saxlanması, elmi təcrübə mübadiləsi və iştirakçı ölkələrin iqtisadiyyatları üçün yüksəkixtisaslı kadrların hazırlanmasıdır.
Türk Universitetləri Birliyi (TÜRKÜNİB) və "Orxun" proqramı
Akademik birliyin əsas aləti kimi TDT-nin himayəsi altında yaradılmış Türk Universitetləri Birliyi (TÜRKÜNİB) çıxış edir. Təşkilat Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan və müşahidəçi ölkələrin onlarla aparıcı ali təhsil müəssisəsini birləşdirir. Birliyin əsas vəzifəsi təhsil standartlarının unifikasiyası, müştərək elmi tədqiqatlar və diplomların qarşılıqlı tanınmasıdır.
Bu sistemdə xüsusi yeri Avropanın Erasmus sisteminin türk analoqu funksiyasını yerinə yetirən "Orxun" mübadilə proqramı (Orhun Exchange Programme) tutur. Proqram tələbələrə və professor-müəllim heyətinə tərəfdaş universitetlərdə ödənişsiz təhsil almaq və təcrübə keçmək imkanı verir. Bu, akademik mobilliyi stimullaşdırır, mədəniyyətlərarası dialoqu gücləndirir və keyfiyyətli beynəlxalq təhsili bütün region gəncləri üçün əlçatan edir.
Türk dünyasının aparıcı beynəlxalq ali məktəbləri
Təcrübədə türk dövlətlərinin beynəlxalq universitetləri funksiyalarını xüsusi beynəlxalq statusa malik iki ən böyük müştərək təhsil habı yerinə yetirir:
Xoca Əhməd Yəsəvi adına Beynəlxalq Qazax-Türk Universiteti (BQTU).
1991-ci ildə türk dünyasının mənəvi mərkəzi olan Türküstan şəhərində (Qazaxıstan) əsası qoyulmuş bu ali məktəb regionun ilk beynəlxalq universitetidir. Bu gün burada 30-dan çox türkdilli ölkə və muxtariyyətdən tələbələr təhsil alır. BQTU tibb, mühəndislik, İT, humanitar və sosial elmlər sahələrində qabaqcıl bakalavriat, magistratura və doktorantura proqramları təklif edir. Universitet güclü klinik və elmi-tədqiqat bazasına malikdir.
Qırğız-Türk "Manas" Universiteti.
Bişkekdə (Qırğızıstan) yerləşən bu ali məktəb də beynəlxalq kadr hazırlığı mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Tədris qırğız və türk dillərində aparılır, məzunlar isə Mərkəzi Asiya, Türkiyə və onların hüdudlarından kənarda tanınan iki diplom alırlar. Universitet güclü maddi-texniki bazası, müsabiqədən keçmiş tələbələr üçün ödənişsiz təhsil və məzunların yüksək işlə təmin olunma göstəriciləri ilə fərqlənir.
TDT iqtisadiyyatında və diplomatiyasında təhsilin rolu
Vahid təhsil məkanının inkişafı mühüm geosiyasi və iqtisadi vəzifələri həll edir. Müştərək türk universitetlərinin məzunları beynəlxalq layihələri səmərəli şəkildə inkişaf etdirməyə qadir olan yeni intellektual və idarəedici elita formalaşdırırlar. Universitetlərin nəzdindəki müştərək elmi-tədqiqat institutları strateji istiqamətlərə fokuslanır: logistika (Orta Dəhlizin inkişafı), yaşıl energetika, iqtisadiyyatın rəqəmsallaşdırılması, kənd təsərrüfatı və türkologiya.
Akademik inteqrasiya uzunmüddətli siyasi tərəfdaşlığın bünövrəsini möhkəmləndirərək "yumşaq güc" aləti kimi çıxış edir. Təhsil illərində qurulmuş tələbə və akademik əlaqələr sonradan uğurlu ticarət sazişlərinə və diplomatik təşəbbüslərə çevrilir.
İnkişaf perspektivləri
"Türk Dünyası Baxışı - 2040" strategiyası çərçivəsində Türk Universitetləri Birliyinin daha da genişləndirilməsi və "Orxun" proqramı üzrə qrantların artırılması planlaşdırılır. Vahid rəqəmsal kitabxananın, müştərək texnoparkların və TDT ölkələrinin dillərində onlayn kursların yaradılması layihələri fəal işlənmə mərhələsindədir. Bu addımlar türk dövlətlərinin beynəlxalq təhsilini qabaqcıl dünya standartları səviyyəsinə çıxarmağa və region ölkələrinin texnoloji və elmi suverenliyini təmin etməyə yönəlib.
