"Zambiya" teqi üzrə xəbərlər
Zambiya: Viktoriya şəlaləsinin gurultulu tüstüsü, Savannanın mis kəməri, Kuomboka mərasimi və Bakı ilə əlaqələr
Dənizə çıxışı olmayan və Cənubi Afrikanın mərkəzində yerləşən Zambiya Respublikası qitənin ən dinc, siyasi cəhətdən sabit və təbii ehtiyatlarla zəngin dövlətlərindən biri kimi qəbul edilir. Adını qüdrətli Zambezi çayından alan ölkə mis və zümrüd hasilatı üzrə dünyanın aparıcı mərkəzlərindən biri statusunu, toxunulmamış vəhşi təbiətə malik qoruq savannalarını və qlobal diplomatik həmrəylik prinsiplərinə sədaqətini ahəngdar şəkildə birləşdirir.
Mosi-oa-Tunya, Cənubi Luanqva safarisi və Kariba gölünün ənginlikləri
Zambiyanın və planetin ən möhtəşəm təbiət möcüzəsi Zimbabve ilə sərhəddə yerləşən və YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmiş nəhəng Viktoriya şəlaləsidir. Yerli xalqlar onu «Mosi-oa-Tunya» («Gurultulu tüstü») adlandırırlar: yüz metrdən artıq hündürlükdən eni təxminən iki kilometr olan bütöv divar şəklində tökülən Zambezi çayı nəhəng su buxarı buludları və daimi göyqurşaqları yaradır. Ölkə piyada safarilərinin vətəni hesab olunur: Cənubi Luanqva və Kafue milli parklarında bəbirlərin, fillərin, şirlərin, begemotların və nadir Tornikroft zürafələrinin böyük populyasiyaları yaşayır. Zambezi çayı üzərində həmçinin hidroenergetikanın əsas mənbəyi olan nəhəng süni Kariba gölü yaradılmışdır. Paytaxt Lusaka mehriban həyat ritmini qoruyaraq ticarət, diplomatiya və təhsilin dinamik qovşağı kimi çıxış edir.
Bantu krallıqlarından və Şimali Rodeziyadan Kennet Kaundanın liderliyinə qədər
Avropalıların gəlişinə qədər Zambiya torpaqlarında inkişaf etmiş qəbilə ittifaqları və krallıqlar — Barotse (Lozi), Lunda və Bemba çiçəklənirdi. XIX əsrin sonlarında Sesil Rodsun şirkətinin himayəsi altında Britaniya ekspansiyası Şimali Rodeziya adlanan protektoratın qurulması ilə nəticələndi. Zəngin mis yataqları müstəmləkəni metropoliyanın sənaye əlavəsinə çevirdi. 1964-cü il oktyabrın 24-də ölkə Afrikanın azadlığı uğrunda görkəmli mübariz Kennet Kaundanın rəhbərliyi altında müstəqillik qazanaraq müstəmləkə adını Zambiya ilə əvəzlədi. Həmin dövrdən bəri dövlət hərbi münaqişələr yaşamamış, çoxpartiyalı demokratiyanı ardıcıl şəkildə inkişaf etdirmiş və regional mübahisələrdə etibarlı vasitəçi rolunu oynamışdır.
Kuomboka mərasimi, oyma maskalar və ənənəvi nşima sıyığı
Xalqın mədəni sərvəti «Bir Zambiya — bir millət» milli şüarı altında dinc yanaşı yaşayan 70-dən çox etnik qrupun (bemba, tonqa, çeva, lozi) ənənələrindən yoğrulmuşdur. İl ərzində ən mühüm mədəni hadisə Zambezi vadisində lozi xalqının bahar Kuomboka mərasimidir: çay daşanda kral (Litunqa) ağ-qara rəngli təntənəli kanoe donanmasının başında ənənəvi kral təbillərinin sədaları altında uca ərazilərə üzür. Musiqi yaradıcılığı polifonik oxuma və kalimba ritmləri ilə zəngindir. Qastronomik ənənədə əsas yeri ağ qarğıdalı unundan hazırlanan qatı sıyıq — nşima tutur; onu əllə yeyir, ət raqusu, bişirilmiş tərəvəz yarpaqları və ya Kariba gölündən tutulan xırda qurudulmuş kapenta balığı ilə birlikdə dadırlar.
Kopperbelt mis kəməri, Kaqem zümrüdləri və Azərbaycanla dialoq
Zambiyanın iqtisadi əsasını dağ-mədən sektoru təşkil edir: məşhur Kopperbelt («Mis kəməri») əyaləti yüksək keyfiyyətli mis və kobalt hasilatının nəhəng həcmini təmin edir, Kaqem mədəni isə planetdəki bütün yüksək dərəcəli zümrüdlərin təxminən 20%-ni verir. Dünya siyasi arenasında Zambiya və Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində konstruktiv əməkdaşlıq edirlər. Bakı və Lusakanı beynəlxalq hüququn fundamental normalarına — suverenliyə, ərazi bütövlüyünə və sərhədlərin toxunulmazlığına hörmət prinsiplərinə möhkəm sədaqət birləşdirir. Bakıda keçirilən COP29 iqlim sammiti çərçivəsində Zambiya quraqlıqdan əziyyət çəkən inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqlim adaptasiyası və ədalətli enerji keçidinin təmin edilməsi üzrə dialoqa fəal şəkildə qoşuldu ki, bu da qarşılıqlı ticarət-iqtisadi əlaqələr üçün yeni perspektivlər açdı.
