Zığ qəsəbəsi: tarixi, coğrafiyası və maraqlı faktlar
Zığ qəsəbəsi Abşeron yarımadasının cənub-qərbində, Bakı şəhərinin Suraxanı rayonunda yerləşir. Ərazi şimaldan Suraxanı və Yeni Günəşli massivi, qərbdən Xətai rayonu, cənubdan Xəzər dənizi, şərqdən isə Hövsan qəsəbəsi ilə həmsərhəddir. Bu əlverişli coğrafi mövqe qəsəbəni həm paytaxta yaxınlığı, həm də dəniz sahilinə çıxışı ilə fərqləndirir. Zığ qəsəbəsinin ümumi ərazisi təxminən 1000 hektar təşkil edir və burada bir neçə yaşayış massivi mövcuddur.
Adının mənşəyi və tarixi kökləri
Zığ toponiminin yaranması ilə bağlı bir neçə fərqli fikir mövcuddur. Tarixçi Sara Aşurbəyli və yazıçı Abbasqulu Ağa Bakıxanov kəndin adını qədim Zığ tayfası ilə əlaqələndirir. Bəzi tədqiqatçılara görə, bu tayfa Sərmat qəbilələrinə mənsub olub və eramızın II əsrindən məlumdur. Digər versiyaya əsasən isə ad yaxınlıqdakı duzlu göllərdən götürülüb. Yaşayış məntəqəsi kimi Zığın adı ilk dəfə 1547-ci ilə aid Şah I Təhmasibin fərmanında çəkilir. Qədim dövrlərdə yerli sakinlər duz və daş karxanalarında işləyib, məhsulu at-arabalarla digər ərazilərə daşıyıb satıblar.
Tarixi abidələr və ziyarətgahlar
Zığ qəsəbəsi zəngin tarixi irsə malikdir. Kəndin mərkəzində yerləşən "Ovdan" bulağı XVII əsrə aiddir və uzun müddət sakinlərin əsas su mənbəyi olub. Qəsəbənin qərb hissəsində isə XV əsrə aid qədim türbələr qorunub saxlanılıb. Bundan başqa, ərazidə "Əli qədəmgahı" adlanan ziyarətgah da mövcuddur — rəvayətə görə, burada at nalının izi qalıb. Bu abidələr Zığın çoxəsrlik tarixinin canlı şahidləridir və mədəni turizm baxımından da diqqəti cəlb edir.
Zığın inzibati statusu
1936-cı ilə qədər Zığ 350 təsərrüfatdan ibarət kiçik kənd olub. Həmin ildən etibarən ona şəhər tipli qəsəbə statusu verilib. Sonrakı onilliklərdə əhalinin sayı və ərazinin sərhədləri mütəmadi olaraq genişlənib. Hazırda Zığ qəsəbəsində Zığ Bələdiyyəsi fəaliyyət göstərir, həmçinin rayon icra hakimiyyəti başçısının qəsəbə üzrə nümayəndəliyi işləyir.
Müasir Zığ: infrastruktur və həyat tərzi
Bu gün Zığ qəsəbəsi Bakının inkişaf edən yaşayış massivlərindən biri sayılır. Ərazidə həm ənənəvi məişət tərzini davam etdirən, həm də müasir yeniliklərə açıq olan sakinlər yaşayır. Qəsəbədə rəsmi qeydiyyatdan keçmiş məscid fəaliyyət göstərir. Sosial infrastrukturun inkişafı, nəqliyyat əlaqələrinin yaxşılaşdırılması və yeni yaşayış kompleksləri Zığı Bakının cəlbedici ərazilərindən birinə çevirib.
Nəticə
Zığ qəsəbəsi qədim tayfa tarixindən müasir şəhərsalma prosesinə qədər uzun bir yol keçib. Onun tarixi abidələri, coğrafi mövqeyi və inkişaf edən infrastrukturu bu ərazini Bakının həm tarixi, həm də sosial-mədəni baxımdan əhəmiyyətli məkanlarından birinə çevirir. Zığla tanışlıq Abşeronun keçmişini və bu günkü simasını daha yaxından anlamağa kömək edir.