Texnologiyaların iqtisadi artımın əsasına çevrildiyi bir dövrdə, Azərbaycan şirkəti "NOVUM" proqram təminatının hazırlanması, dərin məlumat analitikası, ERP ("Enterprise Resource Planning"), həmçinin süni intellekt kimi rəqəmsal xidmət sahələrində regionun əsas oyunçularından biri kimi mövqelənir.
Biz şirkətin təsisçiləri Ayaz Əfəndi və Emin Əsədovla inkişaf strategiyası, beynəlxalq nəticələr və ölkənin rəqəmsal transformasiyasının yeni mərhələsi haqqında danışdıq.
- NOVUM lokal İT şirkəti kimi başlamışdı. Hansı məqamda başa düşdünüz ki, şirkət beynəlxalq səviyyədə oynaya bilər?
- Əvvəldən biz şirkəti podratçı kimi yox, ekspertiza mərkəzi kimi qururduq. Biz mürəkkəb layihələrə fokuslandıq - ERP tətbiqləri, analitik platformalar, inteqrasiya həlləri. Bu isə yüksək kompetensiya və beynəlxalq standartlara ciddi uyğunluq tələb edirdi.
Zamanla biz lokal bazardan kənara çıxdıq. Bu gün artıq deyə bilərik ki, İT xidmətlərinin ixracında əhəmiyyətli həcmə nail olmuşuq - və bu, təsadüfi deyil, sistemli işin nəticəsidir. Bu, Azərbaycanda yaradılan intellektual məhsulun qlobal rəqabətə davamlı olduğunu göstərir.
- "NOVUM" bu gün regionda "Microsoft"un ən böyük servis provayderidir. Bu statusun arxasında nə dayanır?
- Bu status iri layihələrin, sertifikatların həcminin və ekspertiza dərinliyinin nəticəsidir. Biz fəxr edirik ki, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya regionunda xidmətlərimizin 90%-i azərbaycanlı mütəxəssislər tərəfindən təqdim olunur.
Bu, yerli kompetensiyaya və gənc istedadlara etdiyimiz investisiyaların nəticəsidir. Vaxtilə biz universitet məzunlarının işə qəbulu proqramlarına ciddi resurs ayırmışıq.
Microsoft-un ən böyük yerli servis provayderi olmaq çox ciddi beynəlxalq tələblərlə işləmək deməkdir. Bu, qlobal təcrübələrə çıxış, qabaqcıl texnologiyalar və davamlı keyfiyyət auditidir.
Müştərilər üçün bu, sabitlik və etibarlılıq siqnalıdır. Bizim üçün isə yüksək standartlara uyğun olmaq öhdəliyidir.
- Siz həmçinin qlobal ventorlardan birbaşa dəstək aldığınızı qeyd etmisiniz. Bu nəyi göstərir?
- Bəli, son üç ildə "Microsoft" tərəfindən Azərbaycan hüquqi şəxsimizə ölkə xaricində göstərilən xidmətlərə görə təşviqlər və "rebate"lər şəklində ciddi dəstək verilib. Məsələn, Yaxın Şərq regionunda artıq süni intellekt üzrə bir neçə iri uğurlu layihəmiz var.
Qlobal ventorların birbaşa dəstəyi çox vacib göstəricidir. Bu ödənişlər formal xarakter daşımır - yalnız yüksək səviyyəli tətbiqlər, müştəri məmnuniyyəti və proqram tələblərinə uyğunluq göstərən şirkətlərə verilir.
Bu, "NOVUM"un yüksək beynəlxalq standartlara uyğunluğunu təsdiqləyir və əslində bizim kompetensiyamızın xarici müstəqil təsdiqidir.
- Siz proqram təminatı, data analitika, ERP və AI sahələrində fəaliyyət göstərirsiniz. Hansı istiqaməti daha strateji hesab edirsiniz?
- Bu gün bu istiqamətləri ayrı-ayrılıqda qiymətləndirmək çətindir. ERP analitikasız sadəcə uçotdur. Data AI-sız sadəcə məlumatdır. Proqram mühəndisliyi data arxitekturasız parçalanmış həllərdir.
Biz inteqrasiya olunmuş rəqəmsal ekosistemlər qururuq:
- ERP idarəetmə bazasını yaradır,
- BI şəffaflıq təmin edir,
- Data platformaları məlumatı konsolidasiya edir,
- AI intellektual qat əlavə edir,
- "Software Engineering" isə miqyaslanabilməni təmin edir.
Məhz bu komplekslik şirkətin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin edir.
- AI və rəqəmsal transformasiya milli prioritet elan olunub. Bu bazara necə təsir edir?
- Bu, strateji siqnaldır. Dövlət texnologiyanı prioritet kimi müəyyən edib və məsuliyyəti institusional səviyyəyə qaldırırsa, bu artıq bəyanatdan sistemli islahatlara keçid deməkdir.
Biz bunu ölkə üçün tarixi imkan kimi görürük. "NOVUM" artıq beynəlxalq təcrübəyə malikdir və indi bu kompetensiyanı dövlət səviyyəsində miqyaslamaq imkanı yaranıb.
- Yeni rəqəmsal dövlət arxitekturasında NOVUM-un rolunu necə görürsünüz?
- Dövlət rəqəmsal transformasiyanı və süni intellektin tətbiqini milli prioritet elan etdikdə, söhbət sadəcə ayrı-ayrı İT həllərin tətbiqindən getmir. Əslində, bu, bütün dövlət idarəçiliyi arxitekturasının transformasiyası deməkdir.
Bizim fikrimizcə, belə bir transformasiyanın onsuz qeyri-mümkün olduğu bir neçə fundamental istiqamət mövcuddur:
- Vahid rəqəmsal arxitekturanın yaradılması: Söhbət dövlətin ümumi platformalarından, məlumat standartlarından və qurumlararası inteqrasiyadan gedir. Bu olmadan rəqəmsallaşma bir-biri ilə zəif əlaqədə olan dağınıq sistemlər toplusuna çevrilir.
- Məlumatların strateji aktiv kimi qiymətləndirilməsi: Dövlət məlumatları milli sərvət kimi görməlidir. Keyfiyyətli məlumatlar, vahid idarəetmə standartları və qurumlararası məlumat mübadiləsi analitika və süni intellektin tətbiqi üçün əsasdır.
- Süni intellektin (AI) dövlət idarəçiliyində praktiki tətbiqi: Bura iqtisadi proseslərin proqnozlaşdırılması, fırıldaqçılığın aşkarlanması, dövlət xidmətlərinin avtomatlaşdırılması və məlumatlara əsaslanan qərarların qəbuluna dəstək kimi tapşırıqlar daxildir.
- Vahid rəqəmsal dövlət platformalarının inkişafı: Xidmət portalları, identifikasiya sistemləri, elektron sənəd dövriyyəsi və maliyyə sistemləri vətəndaşların və biznesin dövlətlə qarşılıqlı əlaqəsini sürətli və şəffaf edir.
- Güclü texnoloji ekosistemin formalaşdırılması: Dövlətin özəl texnologiya şirkətləri, universitetlər və beynəlxalq tərəfdaşlarla aktiv əməkdaşlığı burada həlledici rol oynayır.
Məhz belə kompleks inkişaf ölkələrə sadəcə texnologiyaları tətbiq etməyə deyil, həm də müasir, səmərəli və həqiqətən rəqəmsal bir dövlət qurmağa imkan verir.
- Şirkətin uzunmüddətli məqsədi nədir?
Gələcək bilik iqtisadiyyatınındır. Artıq ixrac xammal yox, intellektlə ölçülür.
Biz azərbaycanlı şirkət olaraq gəncləri İT sahəsinə cəlb etməyə davam edəcəyik. "NOVUM" artıq ixrac edir və beynəlxalq tanınma qazanıb. Növbəti addım bu rolu gücləndirmək və Azərbaycanı qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatda görünən oyunçuya çevirməkdir.
