Ümumdünya İşgəncə Əleyhinə Təşkilatının (OMCT) 2026-cı il üzrə dərc etdiyi Qlobal İşgəncə İndeksində Fransada insan hüquqlarının müdafiəsi sahəsində ciddi və sistemli problemlərin mövcud olduğu bildirilib.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə Bakı Təşəbbüs Qrupunun (BTQ) yaydığı məlumatda qeyd olunub.
Bildirilib ki, Fransa indeksdə "nəzərəçarpacaq risk" kateqoriyasına daxil edilib və qiymətləndirilən Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələri arasında bu risk səviyyəsinə aid edilən yeganə dövlət olub. Hesabatda xüsusilə polis zorakılığı, irqi ayrı-seçkilik, cəzasızlıq mühiti və Yeni Kaledoniyada yerli əhaliyə qarşı tətbiq olunan tədbirlər diqqət mərkəzinə gətirilib.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən 200-dən çox qeyri-hökumət təşkilatını birləşdirən OMCT-nin qiymətləndirməsinə əsasən, Fransada insan hüquqlarının müdafiəsi üçün geniş hüquqi və institusional mexanizmlər mövcud olsa da, işgəncələrin qarşısının alınması sahəsində davamlı və struktur xarakterli çatışmazlıqlar qalmaqdadır.
Hesabatda Fransanın müstəmləkə ərazisi olan Kanaki-Yeni Kaledoniyada baş verən hadisələr xüsusi narahatlıq doğuran məsələlər sırasında göstərilib. Belə ki, 2024-cü ildə Yeni Kaledoniyadakı etirazlar zamanı həbs olunan 87 kanak məhbusun ailələrindən və doğma mədəni mühitlərindən uzaqlaşdırılaraq təxminən 17 min kilometr məsafədə yerləşən Fransa metropoliyasına köçürülməsi ciddi hüquq pozuntusu kimi qiymətləndirilib.
Qeyd edək ki, 2024-cü ildə Yeni Kaledoniyada etirazlar Fransa hakimiyyətinin seçki qaydalarını dəyişdirmək təşəbbüsündən sonra genişlənib. Yerli kanakların siyasi təmsilçiliyinə mənfi təsir göstərə biləcəyi bildirilən bu təşəbbüs müstəqillik tərəfdarlarının etirazına səbəb olub. Fransa hakimiyyəti bölgədə fövqəladə vəziyyət elan edib, əlavə təhlükəsizlik qüvvələri yerləşdirib və bir sıra məhdudiyyətlər tətbiq edib.
Beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları həmin dövrdə Fransanın atdığı addımlarla bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər. "Amnesty International" Yeni Kaledoniyadakı vəziyyətin uzun müddətdir həllini tapmayan dekolonizasiya prosesi, irqi bərabərsizlik və kanak xalqının öz müqəddəratını təyinetmə tələbləri kontekstində qiymətləndirilməli olduğunu bildirib.
Hesabatda Fransada polis zorakılığı ilə bağlı vəziyyət də tənqid olunub. Bildirilib ki, 2024-cü ildə polis müdaxilələri ilə əlaqədar 54 nəfər, 2026-cı ilin ilk beş ayı ərzində isə azı 22 nəfər həyatını itirib. Məlumatda, həmçinin 2026-cı ilin oktyabrında lisey şagirdlərinin nümayişləri zamanı polisin həddindən artıq güc tətbiq etməsi və kütləvi həbslər həyata keçirməsi ölkədə repressiya mühitinin dərinləşməsinin göstəricisi kimi təqdim olunub.
Bununla yanaşı, Fransa həbsxanalarında həddindən artıq sıxlıq, məhbuslarla zorakı və qanunsuz rəftar halları da əsas narahatlıq doğuran məsələlər sırasında göstərilib. Hesabatda bu problemlərin məhbusların fundamental hüquqlarının qorunması və işgəncələrin qarşısının alınması baxımından ciddi risklər yaratdığı vurğulanıb.
Hesabatın nəticələrinə dair Bakı Təşəbbüs Qrupunun mövqeyinə görə, Fransanın öz ərazisində və dənizaşırı ərazilərində insan hüquqları ilə bağlı problemlər sistemli xarakter daşıyır. Qrup ölkənin beynəlxalq öhdəliklərinə zidd olaraq qeyri-mütənasib güc və repressiv üsullardan istifadə etdiyini bildirir.
Məlumatda, həmçinin müstəqillik hərəkatlarına və yerli əhalinin hüquq tələblərinə qarşı inzibati və fiziki təzyiqlərin tətbiq edildiyi vurğulanıb. Bakı Təşəbbüs Qrupu bu vəziyyətin müstəmləkəçiliyin nəticələrinin hələ də davam etdiyini göstərdiyini qeyd edərək beynəlxalq ictimaiyyəti Fransada cəzasızlıq mühiti və irqi ayrı-seçkiliklə bağlı problemlərə qarşı hüquqi tədbirlər görməyə çağırıb.
