Hazırda həm Qərb, həm də müxtəlif rusdilli media qurumları tərəfindən Azərbaycan Prezidentinin mühafizə əməkdaşları ilə təxribatçı əhvali-ruhiyyəli bir qrup şəxs arasında baş vermiş insidentin əks olunduğu video geniş şəkildə tirajlanır.
Oxu.Az kənar maraqlı tərəflərdən hansının bu materialların məhz təhrif olunmuş formada yayılmasında maraqlı olduğunu müzakirə etmədən, sadəcə, situasiyanı təhlilini təqdim edir:
Videonun ilk kadrlarından görünür ki, özlərini "etirazçı" adlandıran şəxslər polis tərəfindən ərazini tərk etmələri tələb olunduğu halda, qəsdən təxribata əl atırlar.
Görüntülərə diqqətlə baxdıqda aydın olur ki, guya dinc aksiya üçün gələn şəxslər əslində dövlət başçısının mühafizə xidmətinin əməkdaşlarını qıcıqlandırmağa və onları tarazlıqdan çıxarmağa çalışırlar. Şüarlar səsucaldan vasitəsilə səsləndirilir ki, bu da həmin ərazidə ictimai asayişin pozulması deməkdir və polis buna müdaxilə etmək hüququna malikdir. Polis də bunu açıq şəkildə bildirir.
Bundan əlavə, etirazçılardan biri qəfil hərəkətlə mühafizəçilərin üzərinə doğru atılaraq sanki onları yarmağa cəhd edir. Bu isə dövlət başçısının avtomobilinə real təhlükə riskinin yaranması demək idi.
Belə vəziyyətdə Dövlət Mühafizə Xidmətinin əməkdaşları operativ və səlahiyyətləri çərçivəsində hərəkət edərək birbaşa vəzifə borclarını - birinci şəxsin təhlükəsizliyini təmin etmək öhdəliyini yerinə yetiriblər. Kadrlar açıq şəkildə göstərir ki, hadisələrin inkişafı dərhal reaksiya tələb edirdi. Təxribatçıların davranışları ABŞ hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən də reaksiya ilə qarşılanıb. Lakin adi polis əməkdaşı ilə xüsusi təlim keçmiş peşəkar mühafizəçilərin reaksiya sürəti fərqlidir. Əgər etirazçılar polisin ictimai qaydanı pozmamaq və aksiyanı dayandırmaq çağırışına adekvat cavab versəydilər, mühafizəçilər mövqelərində qalardılar. Lakin müqavimət göstərildi.
Əgər məhz Azərbaycan Prezidentinin mühafizəçilərinin hərəkətləri bəzi anti-Azərbaycan media resurslarında bu qədər sərt reaksiyaya səbəb olubsa, gəlin ABŞ qanunvericiliyinə (xüsusilə 18 U.S.C. § 3056) əsasən ABŞ liderinin mühafizəçilərinin necə davranmalı olduğunu nəzərdən keçirək.
Əgər xəbərdarlığa və "dayan" kimi şifahi əmrə baxmayaraq, hər hansı şəxs ABŞ prezidentinə doğru hərəkətini davam etdirərsə, mühafizə əməkdaşları fiziki saxlanma tətbiq edir, nəzarət üsullarından istifadə edirlər. Şəxs hərəkətini davam etdirərsə, qeyri-letal vasitələrdən (məsələn, fiziki zərərsizləşdirmə, hərəkəti məhdudlaşdıran vasitələr - məsələn, elektroşokerlər) istifadə oluna bilər. Əgər hərəkətlər açıq hücum riski yaradırsa, hətta odlu silahdan istifadə də mümkündür.
Yenidən rezonans doğurmuş videoya qayıdaq: burada nə elektroşoker, nə odlu silah, nə də sağlamlığa zərər vurmaq məqsədilə fiziki güc tətbiq olunub - yalnız saxlanma xarakterli müdaxilə edilib.
Beləliklə, baş verənlərin guya "etiraz" adı altında əvvəlcədən planlaşdırılmış və sonradan təhrif olunmuş formada mediada yayılması üçün təşkil olunduğu barədə əsaslı şübhə yaranır. Yaxından təhlil etdikdə isə, məsələn, BBC tərəfindən Azərbaycan Prezidentinin dövlət mühafizəsinə qarşı irəli sürülən ittihamların sübut bazasının olmadığı üzə çıxır. Çünki dövlət başçısının mühafizəçiləri belə hallarda nəzərdə tutulan hüquqi və peşəkar fəaliyyət alqoritminə uyğun şəkildə hərəkət ediblər.
Aqil Vəlili
