Britaniyada Çörçillin göstərişi ilə yaradılan məxfi bunker ziyarətçilər üçün açıldı - Foto Foto
14 noy, 2026 / 04:00 1317

Britaniyada Çörçillin göstərişi ilə yaradılan məxfi bunker ziyarətçilər üçün açıldı - Foto

Dünya
Misirdə tarixi kəşf: Fermer mükafatlandırıldı - Foto Foto
19 okt, 2026 / 06:32 4760

Misirdə tarixi kəşf: Fermer mükafatlandırıldı - Foto

Dünya
Misirdə evin qarşısında Ramzesin heykəlinin qalıqları tapıldı - Foto Foto
15 okt, 2026 / 05:08 1608

Misirdə evin qarşısında Ramzesin heykəlinin qalıqları tapıldı - Foto

Dünya
Türkiyə sahillərində tarixdə məlum olan ən qədim dəniz qəzasının izləri tapıldı
15 okt, 2026 / 02:32 966

Türkiyə sahillərində tarixdə məlum olan ən qədim dəniz qəzasının izləri tapıldı

Dünya
Yaponiyada VIII əsrə aid kölələrin satış qiymətini göstərən unikal lövhə tapılıb - Foto Foto
09 okt, 2026 / 06:04 1320

Yaponiyada VIII əsrə aid kölələrin satış qiymətini göstərən unikal lövhə tapılıb - Foto

Dünya
Qobustanda yeddiəsrlik sirli məzar - Foto Foto
07 okt, 2026 / 11:04 2089

Qobustanda yeddiəsrlik sirli məzar - Foto

Mədəniyyət
Azərbaycanda qədim yaşayış məskəni aşkarlandı - FOTO Foto
29 sen, 2026 / 22:48 2897

Azərbaycanda qədim yaşayış məskəni aşkarlandı - FOTO

Mədəniyyət
Cəlilabadda görünməmiş tapıntı: Qazıntılar zamanı nələr üzə çıxdı? - VİDEO Video
25 sen, 2026 / 03:00 5739

Cəlilabadda görünməmiş tapıntı: Qazıntılar zamanı nələr üzə çıxdı? - VİDEO

Mədəniyyət
Qaladan muzeyə: Ramana Qəsrinin yeni həyatı - Foto Foto
21 sen, 2026 / 13:01 746

Qaladan muzeyə: Ramana Qəsrinin yeni həyatı - Foto

Mədəniyyət
Cəlilabadda arxeoloji qazıntılar: Gildən hazırlanmış qədim ocaq qurğuları tapıldı - Foto Foto
20 sen, 2026 / 22:42 584

Cəlilabadda arxeoloji qazıntılar: Gildən hazırlanmış qədim ocaq qurğuları tapıldı - Foto

Mədəniyyət
İnşaat zamanı sensasion tapıntı: 1800 il əvvəl burada nə olub? - Foto Foto
19 sen, 2026 / 05:00 4545

İnşaat zamanı sensasion tapıntı: 1800 il əvvəl burada nə olub? - Foto

Dünya
AMEA: "Gəncəsər monastırı ətrafında yaradılan kampaniya tarixi reallıqları təhrif edir"
18 sen, 2026 / 20:12 368

AMEA: "Gəncəsər monastırı ətrafında yaradılan kampaniya tarixi reallıqları təhrif edir"

Cəmiyyət

"Arxeoloji qazıntılar" teqi üzrə xəbərlər

Arxeoloji Qazıntılar: Tarixin Dərinliklərinə Elmi Səyahət

Arxeologiya sadəcə torpaq altından qədim əşyaların çıxarılması deyil, bəşəriyyətin itmiş yaddaşının bərpası prosesidir. Arxeoloji qazıntılar tarixin qaranlıq səhifələrini işıqlandıran, sivilizasiyaların yüksəlişini və tənəzzülünü maddi sübutlarla ortaya qoyan fundamental bir elmi tədqiqat metodudur.

Qazıntı Prosesi: Təsadüfdən Elmi Metodologiyaya

Müasir arxeoloji qazıntılar ciddi planlaşdırma və texnoloji hazırlıq tələb edir. Proses adətən kəşfiyyat işləri ilə başlayır. Peyk görüntüləri, georadarlar (GPR) və hava fotoqrafiyası vasitəsilə torpağın altındakı potensial strukturlar müəyyən edilir. Qazıntı sahəsi kvadratlara bölünür (setka sistemi), bu da hər bir tapıntının dəqiq koordinatlarını qeyd etməyə imkan verir.

Arxeoloqlar üçün ən vacib prinsip stratiqrafiya qanunudur. Bu qanuna görə, alt təbəqələr daha qədim, üst təbəqələr isə daha yaxın dövrlərə aiddir. Hər bir təbəqə diqqətlə təmizlənir, çünki kiçik bir saxsı qırıntısı və ya qədim toxum nümunəsi bütöv bir dövrün iqtisadiyyatı və məişəti haqqında inqilabi məlumat verə bilər.

Maddi Mədəniyyət Nümunələrinin Əhəmiyyəti

Qazıntılar zamanı aşkar olunan artefaktlar - silahlar, bəzək əşyaları, tikili qalıqları və yazılı mənbələr — laboratoriya şəraitində tədqiq edilir. Radiokarbon analizləri və dendroxronologiya kimi metodlar tapıntıların yaşını bir neçə illik dəqiqliklə müəyyən etməyə kömək edir. Bu tapıntılar xalqların miqrasiya marşrutlarını, ticarət əlaqələrini və dini inanclarını anlamaq üçün yeganə obyektiv mənbədir.

Azərbaycanın Arxeoloji Potensialı

Azərbaycan ərazisi dünyanın ən qədim insan məskənlərindən biri hesab olunur. Azıx mağarası, Qobustan qayaüstü rəsmləri və qədim Qəbələ qazıntıları göstərir ki, bu torpaqlar minilliklər boyu mədəniyyətlərin kəsişmə nöqtəsi olub. Aparılan hər bir yeni qazıntı ölkəmizin dünya tarixşünaslığındakı rolunu daha da möhkəmləndirir.

Arxeologiya bizə keçmişi sadəcə xatırlatmır, həm də gələcəyi anlamaq üçün təməl yaradır. Bu elmi sahə maddi irsimizin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından əvəzsizdir.