Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatası

Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatası ölkənin ali audit qurumu kimi fəaliyyət göstərir. Bu orqan dövlət büdcəsinin formalaşdırılması və icrasına, habelə digər dövlət maliyyə vəsaitlərinin istifadəsinə kənar nəzarəti həyata keçirir. Müstəqil statusa malik olan Palata Milli Məclisə hesabat verir və təşkilati-funksional müstəqilliyə malikdir.

Yaradılması və hüquqi əsasları

Hesablama Palatası Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 92-ci maddəsinə uyğun olaraq Milli Məclis tərəfindən yaradılmışdır. Qurum 2001-ci il dekabrın 7-dən rəsmi fəaliyyətə başlamışdır. Fəaliyyətinin hüquqi bazasını Konstitusiya, “Hesablama Palatası haqqında” Qanun və digər normativ aktlar təşkil edir. 2018-ci ildə qəbul edilmiş yeni qanun orqanın statusunu, idarəetmə strukturunu və səlahiyyətlərini daha dəqiq müəyyənləşdirmişdir.

Palata dövlət mülkiyyətində olan əmlaka, müstəqil balansa və öz möhürünə malikdir. Rəhbərlik kollegial prinsiplə həyata keçirilir. Sədr, sədr müavini və beş auditordan ibarət üzvlər Milli Məclis tərəfindən yeddi il müddətinə təyin olunurlar. 2013-cü ilin noyabr ayından etibarən sədr vəzifəsini Vüqar Gülməmmədov icra edir.

Əsas funksiyaları və fəaliyyət istiqamətləri

Hesablama Palatasının əsas vəzifələri aşağıdakılardır:

- Dövlət büdcəsinin və büdcədənkənar dövlət fondlarının layihələrinə rəy vermək
- Büdcə gəlir və xərclərinin həcmi, strukturu və təyinatı üzrə icrasına nəzarət etmək
- Dövlət büdcəsinin icrası haqqında illik hesabata və müvafiq qanun layihələrinə rəy hazırlamaq
- Dövlət vəsaitlərinin, əmlakın və investisiya layihələrinin səmərəli və qanuni istifadəsinə audit aparmaq
- Aşkar edilmiş nöqsanların aradan qaldırılması və büdcə prosesinin təkmilləşdirilməsi barədə təkliflər vermək

Palata maliyyə, uyğunluq və fəaliyyət auditləri keçirir. Audit nəticələri əsasında hazırlanan hesabatlar və tövsiyələr Milli Məclisə təqdim olunur. Zəruri hallarda materiallar hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilə bilər.

Missiya və beynəlxalq əməkdaşlıq

Qurumun əsas missiyası kənar dövlət maliyyə nəzarəti vasitəsilə vətəndaşların maraqlarını qorumaq, dövlət vəsaitlərinin istifadəsində qanunauyğunluğu, effektivliyi və hesabatlılığı artırmaqdır. Palata INTOSAI, EUROSAI, ASOSAI və ECOSAI kimi beynəlxalq ali audit təşkilatlarının üzvüdür. Beynəlxalq standartlara uyğun fəaliyyət göstərərək peşəkar inkişafını davam etdirir.

Hesablama Palatası dövlət maliyyə idarəetməsinin şəffaflığının və səmərəliliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Onun fəaliyyəti büdcə intizamının möhkəmlənməsinə və dövlət resurslarının məqsədyönlü istifadəsinə töhfə verir.