Britaniyalı alimlər beş fərqli xəstəlikdə ağır yorğunluğa səbəb olan ümumi bioloji mexanizm kəşf ediblər. Bu tapıntı fərqli diaqnozları olan pasiyentlərin nə üçün oxşar simptomlardan əziyyət çəkdiyini izah edir.
Oxu.Az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Translational Medicine" jurnalında dərc olunub.
Alimlər xroniki yorğunluq sindromu, uzunmüddətli COVID-19, posttravmatik stres pozuntusu, revmatoid artrit və dağınıq sklerozdan əziyyət çəkən insanların genom məlumatlarını təhlil ediblər.
Ayrı-ayrı genlər səviyyəsində bu xəstəliklərin heç bir kəsişməsi olmasa da, canlı hüceyrələrin daxilində DNT-nin bükülmə prosesini öyrənən mütəxəssislər ümumi tənzimləyici şəbəkələr aşkar ediblər.
Məlum olub ki, bütün bu hallar immun sisteminin fəaliyyətini, maddələr mübadiləsini və hüceyrə enerjisinin istehsalını pozur. Tədqiqatçılar ənənəvi DNT ardıcıllığının oxunması əvəzinə, genomun üçölçülü arxitekturasını analiz edən "EpiSwitch Orion" platformasından istifadə ediblər. Bu, virus infeksiyasından tutmuş ağır psixoloji travmaya qədər tamamilə fərqli amillərin yekunda orqanizmin eyni fundamental sistemlərini sıradan çıxardığını görməyə imkan verib.
"Bu xəstəliklər fərqli hadisələrdən qaynaqlansa da, nəticə etibarilə eyni bioloji prosesləri pozaraq eyni dərəcədə dağıdıcı yorğunluğa gətirib çıxarır", - deyə tədqiqatçılar bildiriblər.
Analiz zamanı, həmçinin uzunmüddətli aktivasiyadan sonra immunitetin zəifləməsi halı olan T-hüceyrələrinin tükənməsi ilə əlaqəli LAG3 molekulu da müəyyən edilib. Bu fakt bir çox insanın ilkin səbəb aradan qalxdıqdan sonra belə nə üçün xroniki yorğunluq vəziyyətində qaldığını izah edir. Bu problem spesifik tibbi testlərin olmaması səbəbindən illərlə dəqiq diaqnoz qoyula bilməyən xroniki yorğunluq və uzunmüddətli COVID-19 xəstələri üçün xüsusilə aktualdır. Müəlliflər yeni yanaşmanın obyektiv qan analizləri və universal müalicə üsulları yaratmağa imkan verəcəyinə ümid edirlər.
