O, müdafiəçiləri bir neçə saniyəyə oyundan çıxara, qapıçılarla təkbətək mübarizələrdə soyuqqanlılığını qoruya və meydanda istədiyi an sürətini artıra bilirdi. Top ayağına gələndə rəqiblər üçün təhlükə başlayırdı. Futbol dünyası ona təsadüfən "Fenomen" deməmişdi.
Lakin onun həyatı yalnız qollar, kuboklar və mükafatlarla yadda qalmadı. Uşaqlıqda yaşadığı maddi çətinliklər, dünya çempionatının finalından əvvəl baş verən müəmmalı hadisə, iki dəfə ağır diz zədəsi alması və karyerasının son illərində üzləşdiyi sağlamlıq problemləri...
Oxu.Az-ın "İdmandan kənar" rubrikasında bu dəfə dünya futbolunun əfsanələrindən biri, braziliyalı Ronaldo Nazario de Limanın həyat hekayəsindən bəhs edəcəyik.
Küçələrdən başlayan böyük xəyal
Ronaldo 1976-cı il sentyabrın 18-də Braziliyanın Rio-de-Janeyro ştatının İtaquai şəhərində dünyaya gəlib. O, kasıb ailədə böyüyüb. Futbola sevgisi isə uşaqlıq illərindən başlayıb. Küçələrdə və boş ərazilərdə dostları ilə top oynayan balaca Ronaldo üçün bu oyun gələcək həyatının əsas istiqamətinə çevrilmişdi.
Ailəsinin maddi vəziyyəti onun futbol yolunu heç də asanlaşdırmırdı. Hətta bir dəfə "Flamenqo" klubunun məşqlərinə dəvət alsa da, yol xərclərini qarşılamaq mümkün olmadığı üçün bu fürsətdən yararlana bilməmişdi.
Sonradan "San Kristovao" klubunda çıxış etməyə başladı. Buradakı oyunu qısa müddətdə diqqət çəkdi və 1993-cü ildə "Kruzeyro"ya keçdi. Ronaldo hələ 16-17 yaşlarında olarkən böyük klubların maraq dairəsinə düşmüşdü.
1994-cü ildə, cəmi 17 yaşında Braziliya millisinin heyətinə daxil edildi və ABŞ-də keçirilən dünya çempionatının qalibi oldu. Maraqlıdır ki, turnirdə meydana çıxmasa da, dünya çempionu adını qazandı.
Avropanı heyrətləndirən yeniyetmə
1994-cü ildə Niderlandın PSV klubuna transfer olunan Ronaldo Avropa futbolunda özünü göstərmək üçün çox gözləmədi. İki mövsüm ərzində 56 oyunda 52 qol vuraraq qitənin ən təhlükəli hücumçularından birinə çevrildi.
1996-cı ildə "Barselona"ya keçidi isə onun karyerasında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Kataloniya klubunda cəmi bir mövsüm keçirsə də, 49 rəsmi oyunda 47 qol vurdu. İspaniya Kubokunu və UEFA Kuboklar Kubokunu qazandı.
Xüsusilə "Kompostela" ilə oyunda vurduğu qol futbol tarixinin ən yaddaqalan fərdi epizodlarından biri hesab olunur. Ronaldo topu öz meydanına yaxın ərazidə qəbul edərək rəqib müdafiəçiləri sürəti və texnikası ilə geridə qoymuş, qapıçını da keçərək qol vurmuşdu.
1997-ci ildə "İnter"ə transfer olundu. İtaliya mətbuatı onun oyununa heyran qalaraq "Fenomen" ləqəbini geniş şəkildə istifadə etməyə başladı. Həmin il Ronaldo "Qızıl top" mükafatını qazandı. O, bu mükafata layiq görülən ən gənc futbolçu kimi tarixə düşdü.
1998-ci il: Finaldan əvvəl baş verən müəmmalı hadisə
Ronaldo 1998-ci ildə Fransada keçirilən dünya çempionatına dünyanın ən yaxşı futbolçularından biri kimi yollanmışdı. Braziliya millisinin əsas ümidi olan hücumçu turnirdə də özünü doğruldurdu. Komanda finala qədər irəlilədi və həlledici görüşdə Fransa ilə qarşılaşmalı idi.
Lakin finaldan bir neçə saat əvvəl baş verən hadisə bütün planları dəyişdi. Ronaldo oteldə istirahət edərkən qıcolma keçirərək huşunu itirdi. Komanda yoldaşları və həkimlər onun ətrafına toplaşdılar. Hadisədən sonra futbolçunun finalda iştirak edib-etməyəcəyi ciddi müzakirə mövzusuna çevrildi.
İlk açıqlanan start heyətində Ronaldonun adı yox idi. Bu, futbol ictimaiyyətində böyük təəccüb doğurdu. Daha sonra yeni heyət siyahısı yayımlandı və braziliyalı hücumçu yenidən start heyətinə daxil edildi.
Ronaldo meydana çıxdı, lakin əvvəlki oyunlarından fərqli çıxış etdi. Braziliya Fransa yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və dünya çempionluğunu əldən verdi.
Həmin hadisənin səbəbləri uzun müddət müzakirə olundu. Sonrakı illərdə Ronaldo özü də baş verənlərdən danışaraq qıcolma keçirdiyini, tibbi müayinələrdən sonra oynamağa hazır olduğunu bildirdiyini açıqladı.
Bu final onun karyerasının ən müəmmalı və ağrılı səhifələrindən biri kimi yadda qaldı.
Dizləri onu futboldan ayırmaq istəyirdi
1999-cu ildə Ronaldo sağ dizindən ciddi zədə aldı və əməliyyat olundu. Bir neçə ay sonra meydana qayıtsa da, 2000-ci ilin aprelində "Latsio" ilə İtaliya Kubokunun finalında daha ağır zədə ilə üzləşdi.
O, cəmi bir neçə dəqiqə meydanda qaldıqdan sonra dizindəki vətərlərin qopması nəticəsində yerə yıxıldı. Bu görüntü futbol azarkeşlərinin yaddaşına həkk olundu.
Həmin vaxt çoxları onun əvvəlki səviyyəsinə qayıda bilməyəcəyini düşünürdü. Ronaldo uzun müddət reabilitasiya keçdi. Hətta bir müddət dizini normal şəkildə bükməkdə çətinlik çəkirdi.
Bu dövrdə onun futbolçu karyerasının başa çatdığı barədə fikirlər səslənirdi. Lakin braziliyalı hücumçu təslim olmadı.
2002-ci il: Dünyaya verilən cavab
Ronaldo 2002-ci ildə Yaponiya və Cənubi Koreyada keçirilən dünya çempionatına qayıtdı. Bu, onun üçün sadəcə növbəti turnir deyildi. Ağır zədələrdən sonra yenidən dünyanın ən böyük futbol səhnəsində özünü sübut etmək imkanı idi.
Mundialdan əvvəl onun saç düzümü də diqqət mərkəzinə düşdü. Başının böyük hissəsini qırxdıran Ronaldo yalnız ön hissədə kiçik saç zolağı saxlamışdı. Bu görünüş tezliklə bütün dünyada müzakirə olundu. Sonradan futbolçu həmin saç düzümünü zədəsi ilə bağlı müzakirələrdən diqqəti yayındırmaq üçün etdiyini açıqladı. Jurnalistlər artıq onun ayağını deyil, saçını müzakirə edirdilər.
Meydanda isə Ronaldo öz sözünü dedi. Turnirdə səkkiz qol vuraraq bombardir oldu. Braziliya finalda Almaniya ilə qarşılaşdı və 2:0 hesablı qələbə qazandı. Hər iki qolu Ronaldo vurdu.
Beləliklə, o, dörd il əvvəl finalda yaşadığı məyusluqdan sonra dünya çempionu tituluna sahib çıxdı. Ağır zədələrdən qayıdan futbolçu yenidən zirvəyə yüksəlmişdi.
"Real Madrid"in ulduzlarından biri
Dünya çempionatından sonra Ronaldo "Real Madrid"ə transfer olundu. Zinəddin Zidan, Roberto Karlos, Luiş Fiqu və Devid Bekhem kimi ulduzların yer aldığı komandada çıxış etdi.
Madrid klubunda keçirdiyi dövrdə 177 oyunda 104 qol vurdu. İspaniya çempionluğunu və Qitələrarası Kuboku qazandı. 2002-ci ildə ikinci dəfə "Qızıl top" mükafatına layiq görüldü.
2006-cı il dünya çempionatında da Braziliya millisinin heyətində çıxış etdi. Üç qol vuraraq dünya çempionatlarındakı qollarının sayını 15-ə çatdırdı. Həmin vaxt bu göstərici dünya çempionatlarının bombardirləri arasında rekord idi.
Çəkisinə görə tənqidlər və gizli sağlamlıq problemi
Ronaldo karyerasının son illərində əvvəlki sürətini və fiziki formasını qorumaqda çətinlik çəkirdi. Xüsusilə "Milan"da çıxış etdiyi dövrdə artıq çəkisi tez-tez müzakirə olunurdu. Azarkeşlər və rəqib fanatlar onu bu səbəbdən tənqid edirdilər.
Lakin futbolçunun problemi sadəcə fiziki hazırlıqla bağlı deyildi. 2011-ci ildə karyerasını başa vurarkən Ronaldo qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin zəifləməsi ilə xarakterizə olunan hipotireoz xəstəliyindən əziyyət çəkdiyini açıqladı. Onun sözlərinə görə, bu problem maddələr mübadiləsini yavaşladır və çəkisini nəzarətdə saxlamağı çətinləşdirirdi.
Ronaldo bildirmişdi ki, xəstəliyin müalicəsi üçün qəbul etməli olduğu hormon preparatları həmin vaxt futbolun antidopinq qaydaları baxımından problem yarada bilərdi. O, karyerasının son günündə artıq çəkisinə görə onu tənqid edənlərə bu həqiqəti çatdırmaq istədiyini söyləmişdi.
2011-ci il fevralın 14-də, 34 yaşında peşəkar futbolçu karyerasını başa vurduğunu elan etdi. Mətbuat konfransında göz yaşlarını saxlaya bilməyən Ronaldo bədəninin artıq əvvəlki kimi futbol oynamağa imkan vermədiyini etiraf etdi.
Fenomenin mirası
Ronaldo karyerası ərzində "Kruzeyro", PSV, "Barselona", "İnter", "Real Madrid", "Milan" və "Korintians" klublarında çıxış edib. Braziliya millisinin heyətində 98 oyunda 62 qol vurub. İki dəfə dünya çempionu olub, iki dəfə "Qızıl top", üç dəfə isə FIFA tərəfindən ilin ən yaxşı futbolçusu seçilib.
O, 2011-ci ildə futbolla vidalaşsa da, futbol dünyasından uzaqlaşmadı. Sonrakı illərdə biznes və klub idarəçiliyi ilə məşğul oldu, "Real Valyadolid" və "Kruzeyro" kimi klubların idarəçiliyində iştirak etdi.
Ronaldo Nazario futbol tarixində yalnız vurduğu qollarla deyil, oyuna gətirdiyi fərqli üslubla da yadda qaldı. Sürət, texnika, driblinq və bitiricilik onun oyununda birləşmişdi.
Bəlkə də onu "Fenomen" edən əsas xüsusiyyət yalnız rəqiblərini geridə qoyması deyildi. O, karyerasını bitirə biləcək zədələrdən sonra yenidən ayağa qalxmağı bacardı. 1998-ci ilin ağrısını 2002-ci ilin dünya çempionluğu ilə unutdurdu.
Futbol tarixində çoxlu ulduzlar parlayıb. Ancaq Ronaldo kimi həm zirvəni görən, həm dibə düşən, həm də yenidən zirvəyə qayıdanların sayı azdır.
