SOCAR - Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti (State Oil Company of Azerbaijan Republic, ARDNŞ/SOCAR) 1992-ci il sentyabrın 13-də ölkə prezidentinin fərmanı ilə yaradılmışdır. Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra neft sənayesinin bütün istehsalat birlikləri, müəssisələri və elmi-tədqiqat institutları vahid struktur altında birləşdirilmişdir. Beləliklə, Bakı neft hasilatının çoxillik təcrübəsini — XIX əsrdən başlanan sənaye miqyaslı neft hasilatı ənənəsini — davam etdirən şirkət meydana gəlmişdir.

Fəaliyyət istiqamətləri

SOCAR tam istehsalat dövrünü əhatə edən şaquli inteqrasiya olunmuş holdinqdir: neft və qazın kəşfiyyatı və hasilatı, xammalın emalı, daşınması, habelə neft məhsullarının və neft-kimya məhsullarının daxili və xarici bazarlarda marketinqi. Şirkət həmçinin Azərbaycanda sənaye müəssisələrinin və əhalinin təbii qazla təchizatı ilə məşğuldur.

SOCAR-ın strukturuna bir neçə istehsalat bölməsi, neft emalı zavodu, qaz emalı müəssisəsi, dəniz dərinsulu platformaların istehsalı zavodu, habelə müstəqil hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərən onlarla trest və törəmə struktur daxildir.

Beynəlxalq iştirak

SOCAR Azərbaycan sərhədlərindən kənarda da geniş biznes fəaliyyəti aparır. Şirkətin Gürcüstan, Türkiyə, Rumıniya, Avstriya, İsveçrə, Qazaxıstan, Böyük Britaniya, İran, Almaniya və Ukraynada nümayəndəlikləri, İsveçrə, Sinqapur, Vyetnam və digər ölkələrdə isə ticarət bölmələri fəaliyyət göstərir. Xüsusi diqqətə layiq olan SOCAR Turkey — şirkətin Türkiyə enerji sektorundakı iri aktividir və neft-kimya, logistika obyektlərini əhatə edir.

Şirkət həmçinin beynəlxalq boru kəməri və hasilat layihələrini həyata keçirən birgə müəssisələrdə və konsorsiumlarda iştirak edir ki, bu da Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında tranzit və ixrac enerji mərkəzi kimi mövqeyini möhkəmləndirir.

Maliyyə alətləri və inkişaf

2016-cı ildən başlayaraq SOCAR Bakı Fond Birjasında da daxil olmaqla istiqrazların yerləşdirilməsi vasitəsilə kapital cəlb etmə təcrübəsini tətbiq edir. Bu, şirkətə iri infrastruktur və hasilat layihələri üçün maliyyələşmə mənbələrini şaxələndirməyə, yalnız öz əməliyyat mənfəətindən asılılığı azaltmağa imkan verir.

Son illər şirkət öz aktivlərinin modernləşdirilməsini davam etdirir və yeni hasilat texnologiyaları hesabına fəaliyyət göstərən quyuların istismar müddətinin uzadılması üzrə sahə tendensiyasını əks etdirən — yetkin neft-qaz yataqlarının işlənilməsinə xarici investorların cəlb edilməsi imkanlarını nəzərdən keçirir.

SOCAR-ın Azərbaycan iqtisadiyyatındakı rolu

Neft-qaz sektoru Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas dayağı olaraq qalır, SOCAR isə onun sistemyaradıcı elementidir. Şirkət dövlət gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini təmin edir, iş yerləri yaradır və neft-kimyadan enerji maşınqayırmasına qədər əlaqəli sahələrin inkişafının hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir.

Kommersiya fəaliyyətindən əlavə, SOCAR ənənəvi olaraq ölkənin xarici iqtisadi və enerji siyasətinin aləti kimi qəbul edilir və Azərbaycanın Avropa, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə tərəfdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsinə töhfə verir.

Nəticə

SOCAR sovet istehsalat strukturlarının birləşdirilməsindən bir neçə qitədə aktivləri olan beynəlxalq enerji holdinqinə qədər yol keçmişdir. Zəngin ehtiyat bazasının, inkişaf etmiş infrastrukturun və fəal xarici iqtisadi strategiyanın birləşməsi şirkətə regionun neft-qaz bazarının əsas iştirakçılarından biri statusunu qorumağa imkan verir.