"Ənvər Həsənov" teqi üzrə xəbərlər
Ənvər Həsənov (17 avqust 1950 – 16 mart 2025) — görkəmli Azərbaycan aktyoru və rejissoru, Azərbaycanın xalq artisti (2018), karyerası yarım əsrdən çox davam edən sənətkar. Onun kult filmlərdəki rolları və milli kinematoqrafiyanın inkişafına verdiyi töhfə onu ölkənin mədəni tarixində ən əhəmiyyətli simalardan birinə çevirmişdir. Bu məqalə ustadın həyatı, yaradıcılığı və irsinə həsr olunub.
İlk illər və karyerasının başlanğıcı
Ənvər Həsənov 1950-ci ildə Bakıda anadan olub. Onun uşaqlığı çətin şəraitdə keçib: yeddinci sinfə qədər 190 nömrəli məktəbdə oxuyub, sonra isə Fəhlə Gənclər Məktəbinə keçib, təhsilini işlə birləşdirib. 1965-ci ildə, 15 yaşında ikən, SSRİ xalq artisti Adil İsgəndərov tərəfindən təşkil edilmiş Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında kino aktyoru kurslarına daxil olub. 1969-cu ildə kursları bitirdikdən sonra, Həsənov Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) aktyorluq fakültəsində təhsilini davam etdirib və 1973-cü ildə məzun olub.
Həsənov hələ gəncliyində kiçik rollarla kinoda çəkilməyə başlayıb. Onun anadangəlmə istedadı və xarizması tezliklə rejissorların diqqətini cəlb edib və o, tezliklə 1965-ci ildən ömrünün sonuna qədər çalışdığı "Azərbaycanfilm"in aparıcı aktyorlarından birinə çevrilib.
Kinematoqrafiya karyerası
Ənvər Həsənovun filmografiyası 50-dən çox bədii filmdəki rolları əhatə edir, bunların bir çoxu Azərbaycan və sovet kinematoqrafiyasının qızıl fonduna daxil olub. Ən məşhurları arasında "Yeddi oğul istərəm" (1970) filmində Cəlal, "Dərviş Parisi partladır" (1976) filmində Şahbaz, "Babək" (1979) filmində Tarxan, "Atları yəhərləyin" (1984) filmində Sirac və "Uşaqlığın son gecəsi" (1968) filmində Murad var. Onun oyunu dərinliyi, təbiiliyi və mürəkkəb emosiyaları çatdırmaq qabiliyyəti ilə fərqlənirdi, bu da personajları yadda qalan edirdi.
Həsənov tez-tez həyat yoldaşı, aktrisa Mömünət Qurbanova ilə birlikdə çəkilib, ekranda harmonik duetlər yaradıb. Aktyorluq işindən əlavə, o, "Xocalı harayı, haray", "Tələ" və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev haqqında "Sönməyən ocaq" sənədli filmlərini çəkərək rejissor kimi də özünü göstərib. Bu işlər onun tarixi və sosial mövzulara olan marağını əks etdirirdi.
2022-ci ildə Həsənov şəxsi arxivini Azərbaycan Dövlət Film Fonduna təhvil verib. Arxivə həyatı boyu topladığı 700-dən çox fotoşəkil, 40 kino ssenarisi, afişalar, plakatlar və məqalələr daxil idi. Bu addım onun mədəni irsin qorunmasına olan sədaqətini vurğulayıb.
Tanınma və mükafatlar
Ənvər Həsənov 2018-ci ildə milli mədəniyyətin inkişafındakı görkəmli xidmətlərinə görə Azərbaycanın xalq artisti adına layiq görülüb. 2023-cü ildən o, Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdünü alırdı, bu da onun töhfəsinin dövlət səviyyəsində tanınması idi. Onun işi həmçinin kino festivallarında çoxsaylı mükafatlarla qeyd olunub, "Yeddi oğul istərəm" kimi onun iştirak etdiyi filmlər beynəlxalq tanınma qazanıb.
Son illər və vəfatı
Həyatının son illərində Ənvər Həsənovun səhhəti pisləşirdi. 2025-ci ilin yanvarında o, insult keçirib və Xəzər Tibb Mərkəzinə yerləşdirilib, burada onun vəziyyəti stabil qiymətləndirilib. Yanvarın sonunda onu Tibbi Reabilitasiya Mərkəzinə köçürüblər, lakin 2025-ci il martın 16-da, uzun sürən xəstəlikdən sonra, Həsənov 75 yaşında vəfat edib. Dəfn mərasimi ailəsi, həmkarları və ictimaiyyətin iştirakı ilə Bakının Buzovna qəsəbəsindəki ailə qəbiristanlığında keçirilib.
İrsi
Ənvər Həsənov Azərbaycan kinematoqrafiyasında silinməz iz qoyub. Dramatizm və səmimiyyəti birləşdirən rolları milli mədəni kodun bir hissəsinə çevrilib. Rejissor kimi çəkdiyi sənədli filmlər mühüm tarixi məsələləri qaldırıb, təhvil verdiyi arxiv isə tədqiqatçılar üçün dəyərli mənbə olub. Həsənov təkcə artist deyil, həm də həyatını sənətə və xalqa xidmətə həsr etmiş ənənələrin qoruyucusu idi.
Onun yaradıcılığı gənc kinematoqrafçılar nəslini ilhamlandırmağa davam edir, onun iştirak etdiyi filmlər isə televiziyada yayımlanan və arxivlərdə mövcud olan klassikaya çevrilib. Ənvər Həsənovun hekayəsi çətinliklərə baxmayaraq, öz işinə sədaqət və doğma mədəniyyətə sevgi nümunəsidir.
Yekun
Ənvər Həsənov — həyatı "Azərbaycanfilm"lə ayrılmaz şəkildə bağlı olan Azərbaycan kinosunun qızıl dövrünün simvoludur. Onun aktyorluq istedadı, rejissor həssaslığı və insani istiliyi onu tamaşaçıların sevimlisi və peşəkar cəmiyyətdə hörmətli şəxsiyyətə çevirib. 2025-ci ildə ustadın vəfatı bütün ölkə üçün itki oldu, lakin onun irsi işlərində və pərəstişkarlarının xatirəsində yaşamağa davam edir.
