"Fransada etirazlar" teqi üzrə xəbərlər
Fransada etirazlar: ölkədə nə baş verir və iğtişaşlar niyə alovlandı
2026-cı ilin oktyabrında Fransa son dövrlərin ən gərgin küçə narazılığı dalğalarından birini yaşayır. Məktəblilərin təhsil sisteminə irad və şikayətləri, həmkarlar ittifaqlarının tələbləri və prezident Emmanuel Makron ətrafında siyasi mübarizə birləşərək onlarla şəhəri əhatə edən hərəkata çevrilib.
Aksiyaların miqyası və hüquq-mühafizə orqanlarının addımları
Hakimiyyətin məlumatına görə, oktyabrın 17-də küçələrə 550 min nəfər çıxıb, onlardan təxminən 1800 nəfər iğtişaş və talanlarda iştirak etdiyinə görə saxlanılıb. Parisdən əlavə, Lion, Marsel, Tuluza, Lill, Strasburq, Limoj, Bordo və Qrenobl sakinləri də etirazlarını bildirib, Paris, Lion və Strasburqda polis göz yaşardıcı qazdan istifadə edib. Aksiyaların bir hissəsi yanğınlar və əmlaka ziyanla müşayiət olunub, Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbərinin sözlərinə görə, 150 polis əməkdaşı xəsarət alıb. Sonradan nazirlik bir neçə şəhərdə vəziyyətə nəzarətin itirildiyini etiraf edib.
Məktəb, qiymətlər və sosial xidmətlər
Məktəblilər və təhsil işçiləri müəllim çatışmazlığından, sinif otaqlarının sıxlığından, məktəb infrastrukturunun vəziyyətindən və şagirdlərin yüksək yüklənməsindən danışır. Buna ərzaq, nəqliyyat və mənzil xərclərinin artımı da əlavə olunur. Həmkarlar ittifaqları əmək haqqı və pensiyaların artırılmasında israr edir və sosial xərclərin ixtisarına qarşı çıxır.
Hakimiyyətin reaksiyası və siyasi mübarizə
Daxili işlər naziri Loran Nunyes istefa ərizəsi verib, lakin Makron onu qəbul etməyib. Prezident küçə iğtişaşlarının təkrarlanmasının qarşısının alınmasını tələb edib, "Milli Birlik" partiyasının lideri isə Makronun getməli olduğunu bəyan edib. Mediada bir hissə çıxışlar baş verənləri makronizmin sonu kimi qiymətləndirir, rəsmi dəyərləndirmələr isə hələlik xeyli ehtiyatlıdır.
2027-ci il prezident seçkilərinin kölgəsi
Qeyri-sabit siyasi vəziyyət və 2027-ci il prezident seçkilərinin yaxınlaşması fonunda sosial etirazlar eyni zamanda siyasi sistemə etimadsızlığın ifadəsinə çevrilir. Eyni zamanda hərəkat birgənsli deyil: məktəblilərin, həmkarlar ittifaqlarının və hökumətin siyasi rəqiblərinin tələbləri kəsişir, lakin üst-üstə düşmür, bu da vahid cavab tapmağı çətinləşdirir.
Avropa konteksti
Fransa tək deyil. Ondan sonra etirazlar İtaliya və Belçikada başlayıb, Albaniyada isə baş nazir Edi Ramanın istefası tələb olunur. İtaliyada etirazçıları yaşayış xərcləri və mənzilin əlçatanlığı narahat edir, Belçikada həmkarlar ittifaqları Bart de Vever hökumətinin büdcə ixtisarlarına və pensiya islahatlarına qarşı çıxır. Oxu.az təhlilçiləri bunu eyni məqsədli vahid dalğa adlandırmağın mümkün olmadığını vurğulayır, lakin ümumi sual birdir: dövlət əlçatan xidmətləri təmin edə və vətəndaşların gəlirlərini qoruya bilirmi.
Bundan sonra nə olacaq
Çox şey hakimiyyətin hansı güzəştləri təklif edəcəyindən və etiraz hərəkatının nə dərəcədə davamlı olacağından asılıdır. Aksiyaların kütləviliyi özlüyündə hökumətin dəyişməsinə və ya islahatlardan imtinaya təminat vermir, lakin yığılıb qalan narazılıq Fransa hakimiyyəti üçün əsas risk olaraq qalır. Oxu.az hadisələrin gedişatını izləyir və mövzu üzrə təzə xəbərləri dərc edir.
