Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi: tarixi, əhalisi və mövqeyi

Bakının şimalında, Xəzər dənizinin sahilində yerləşən Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi Sumqayıt şəhərinin inzibati ərazi dairələrindən biridir. Bu qədim yaşayış məntəqəsi həm zəngin tarixi, həm də sakit təbiəti ilə diqqəti cəlb edir və Abşeron regionunun ən maraqlı yaşayış massivlərindən sayılır.

Coğrafi mövqeyi və iqlimi

Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi Bakı şəhərindən təxminən 40 kilometr şimalda, Sumqayıt şəhər mərkəzindən isə 10 kilometr məsafədə yerləşir. Qəsəbə Xəzər dənizi ilə Böyük Qafqaz dağlarının şərq yamacları arasındakı düzənlikdə yerləşdiyi üçün özünəməxsus təbii mühitə malikdir. Ərazidə quru subtropik iqlim hökm sürür: yanvar ayının orta temperaturu 3,1°C, avqustda isə 24,9°C təşkil edir. Qeydə alınan ən aşağı temperatur −13°C (yanvar), ən yüksək temperatur isə +40°C (avqust) olub. İllik yağıntı miqdarı cəmi 185 mm-dir, bu da regionu quraq iqlim qurşağına daxil edir. Qəsəbə üçün şimal küləyi olan xəzri və cənub küləyi giləvar xarakterikdir.

Tarixi kökləri

Qəsəbənin ərazisində ilk yaşayış məskəni "Təkə qumu" adlanan yerdə mövcud olub, burada maldarlıqla məşğul olan Kiçik Pirəkəşkül kəndi yerləşirdi. 1907-ci ildə Zaqafqaziya dəmiryolunun çəkilişi ilə əlaqədar kənd yaxınlığında dəmiryol stansiyası inşa edilib. Qəsəbənin əsl inkişafı isə 1911-ci ildə Bakı əhalisini içməli su ilə təmin etmək məqsədilə çəkilən məşhur "Şollar-Bakı" su kəməri ilə bağlıdır. Məhz bu kəmərin nasos stansiyasına görə qəsəbə uzun müddət "Nasoslu" (yerli danışıqda "Nasosnu") adı ilə tanınıb.

1924-cü ildə görkəmli neft sənayeçisi və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin təşəbbüsü ilə ərazidə ilk xəstəxana yaradılıb ki, bu müəssisə bu gün də fəaliyyətini davam etdirir. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli qərarı ilə qəsəbənin adı dəyişdirilərək Azərbaycan xalqının maarifçiliyinə, mədəniyyətinə və sənayesinə böyük töhfələr vermiş neft maqnatı Hacı Zeynalabdin Tağıyevin şərəfinə "Hacı Zeynalabdin" adlandırılıb. Ərazidə bu gün də onun adını daşıyan park və bulaq mövcuddur.

Əhalisi və inzibati statusu

Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi Sumqayıt şəhərinin tərkibinə daxil olan ayrıca inzibati ərazi dairəsi kimi fəaliyyət göstərir və öz nümayəndəliyi vasitəsilə idarə olunur. Son statistik məlumatlara görə, qəsəbənin əhalisi 20 mindən 23 minə qədər dəyişir və bu göstərici ilə Sumqayıtın ikinci böyük yaşayış massivi hesab olunur.

Sosial infrastruktur

Bugünkü Hacı Zeynalabdin qəsəbəsində sakinlərin rahatlığı üçün lazımi infrastruktur formalaşıb. Qəsəbədə dörd orta məktəb, beş uşaq bağçası, incəsənət məktəbi, mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir. Səhiyyə sahəsində isə xəstəxana, poliklinika və təcili yardım stansiyası əhaliyə xidmət edir. İllər ərzində qəsəbədə abadlıq-quruculuq işləri davam etdirilir, yollar, ictimai yerlər və sosial obyektlər yenilənir.

Nəticə

Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi yalnız Sumqayıtın deyil, ümumilikdə Abşeron yarımadasının tarixi yaddaşını özündə yaşadan məkanlardan biridir. Kiçik bir kəndçən böyük sənaye şəhərinin peşəkar yaşayış massivinə çevrilən bu qəsəbə, həm tarixi irsi, həm də müasir sosial infrastrukturu ilə region sakinləri üçün əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.