İngiltərə: Coğrafiyası, Tarixi və Mədəniyyəti

İngiltərə Birləşmiş Krallığın dörd tərkib hissəsindən ən böyük və ən çox əhalisi olan ölkədir. Böyük Britaniya adasının mərkəzi və cənub hissəsini əhatə edir. Şimalda Şotlandiya, qərbdə isə Uels ilə quru sərhədi var. Şərqdə Şimal dənizi, cənubda La-Manş boğazı, cənub-qərbdə Kelt dənizi və qərbdə İrlanda dənizi ilə əhatə olunub. Fransa ilə arasındakı ən dar yer təxminən 34 kilometrdir və La-Manş tuneli vasitəsilə birbaşa əlaqə mövcuddur.

Sahəsi təxminən 130 min kvadrat kilometrdir. Ərazinin böyük hissəsi düzənlik və təpəliklərdən ibarətdir. Ən yüksək nöqtə Lake District bölgəsindəki Scafell Pike dağındadır (978 metr). Ən uzun çaylardan biri Temza çayıdır. İqlim mülayim okeanikdir – isti yay və sərin, rütubətli qış xarakterikdir.

Əhali və idarəetmə

Əhalisi 56 milyondan çoxdur və Birləşmiş Krallığın ümumi əhalisinin təxminən 84 faizini təşkil edir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Londondur. Digər böyük şəhərlər arasında Birminghem, Mançester, Liverpul və Lids yer alır. Əsas dil ingilis dilidir. İngiltərə konstitusiyalı monarxiyanın bir hissəsidir və ölkənin öz ayrı hökuməti yoxdur – idarəetmə Birləşmiş Krallıq parlamenti və hökuməti vasitəsilə həyata keçirilir.

Tarixi inkişaf

Müasir insanlar bu ərazidə paleolit dövründən yaşayıblar. V–VI əsrlərdə german mənşəli anqllar, sakslar və yutlar məskunlaşıb və ölkənin adı anqllardan götürülüb. X əsrdə vahid dövlət formalaşıb. 1066-cı ildə Normandiya hersoqu Vilhelmin fəthi İngiltərənin siyasi və sosial sistemini əsaslı şəkildə dəyişib. Sənaye inqilabı XVIII əsrdə məhz burada başlamış və dünyanın ilk sənayeləşmiş ölkəsinə çevirmişdir. 1707-ci ildə Şotlandiya ilə ittifaq nəticəsində Böyük Britaniya Krallığı yaranıb.

İqtisadiyyat və mədəniyyət

İngiltərənin iqtisadiyyatı dünyanın ən böyük və dinamik iqtisadiyyatlarından biridir. London beynəlxalq maliyyə mərkəzidir. Kimya, əczaçılıq, aerokosmik, proqram təminatı və xidmət sahələri güclü inkişaf edib. Ölkə eyni zamanda elmi və texnoloji nailiyyətləri ilə tanınır.

Mədəniyyəti zəngindir. İngilis dili, ümumi hüquq sistemi, parlament idarəetmə forması və Anglikan kilsəsi buradan yayılıb. Futbol, reqbi və kriket kimi idman növlərinin vətənidir. Oxford və Cambridge universitetləri ingilisdilli dünyanın ən qədim ali təhsil ocaqlarıdır. Ədəbiyyat, musiqi, teatr və memarlıq sahəsində böyük irsi var. Kənd yerlərinin mənzərələri, tarixi abidələr və müasir şəhər həyatı ölkənin cəlbediciliyini artırır.

İngiltərə həm tarixi irsi, həm də müasir inkişafı ilə Avropanın və dünyanın aparıcı regionlarından biri olaraq qalır. Onun təsiri dil, hüquq, idman və mədəniyyət sahələrində hələ də hiss olunur.