Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Türkiyə prezidentinin bioqrafiyası

Rəcəb Tayyib Ərdoğan müasir Türkiyənin ən nüfuzlu siyasi xadimlərindən biridir. O, ölkənin həm 25-ci baş naziri, həm də 12-ci prezidenti olmaqla, onilliklər boyu Türkiyənin daxili və xarici siyasətinə birbaşa təsir göstərib. Ərdoğan həm tərəfdarları, həm də tənqidçiləri olan, dünya siyasətində geniş müzakirə edilən liderlərdən sayılır.

Uşaqlığı və təhsili

Ərdoğan 26 fevral 1954-cü ildə İstanbulun Kasımpaşa məhəlləsində dünyaya göz açıb. Valideynləri əslən Türkiyənin şimal-şərqindəki Rizə vilayətinin Güneysu rayonundandır. Ailə o hələ körpə ikən Rizəyə köçsə də, o, 13 yaşına çatanda yenidən İstanbula qayıdıb. Kasımpaşanın kasıb məhəllələrində böyüyən gələcək dövlət başçısı gənclik illərində kitablarına pul qazanmaq üçün küçələrdə simit və su satıb.

Təhsilinə İstanbulda Piyalə Paşa ibtidai məktəbində başlayan Ərdoğan sonradan İmam Xətib liseyində oxuyub, daha sonra Eyüp liseyini bitirib. Ali təhsilini isə İstanbuldakı Mərmərə Universitetində davam etdirib, burada iqtisadiyyat və ticarət sahəsində təhsil alıb. Gənclik illərindən futbolla da maraqlanan Ərdoğan yerli komandalarda oyunçu kimi çıxış edib.

Siyasi fəaliyyətə başlaması

Ərdoğanın siyasi karyerası hələ tələbəlik illərindən formalaşıb. O, milli görüş hərəkatı ilə bağlı təşkilatlarda fəallıq göstərib və tədricən İstanbulda partiya strukturlarında irəliləyib. 1994-cü ildə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyə Sədri seçilməsi onun siyasi karyerasında əhəmiyyətli dönüş nöqtəsi olub. Bu vəzifədə şəhərin infrastrukturunda, nəqliyyat və ekologiya sahələrində islahatlar aparıb.

2001-ci ildə Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) qurucularından biri olub. Partiya 2002-ci il parlament seçkilərində qələbə qazanaraq hakimiyyətə gəlib, bununla da Türkiyə siyasi tarixində yeni mərhələ başlayıb.

Baş nazirlik dövrü

Hüquqi maneələr səbəbindən ilk vaxtlar birbaşa baş nazir ola bilməyən Ərdoğan, qanunvericilikdə edilən dəyişikliklərdən sonra 2003-cü ildə Türkiyənin baş naziri təyin olunub. Bu vəzifədə o, iqtisadi islahatlar, infrastruktur layihələri və Avropa İttifaqına inteqrasiya istiqamətində addımlarla tanınıb. Baş nazirlik dövründə Türkiyə iqtisadiyyatı nəzərəçarpacaq templə böyüyüb, bu da AKP-nin növbəti seçkilərdə dəstəyini artırıb.

Prezidentlik dövrü

2014-cü ildə keçirilən birbaşa xalq seçkilərində qalib gələn Ərdoğan Türkiyənin prezidenti olub. 2017-ci ildə keçirilən referendumdan sonra ölkə prezident idarəçilik sisteminə keçib, bu da dövlət başçısının səlahiyyətlərini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. 2018-ci il seçkilərində yeni sistemə uyğun ilk prezident kimi yenidən seçilən Ərdoğan, sonrakı seçki dövrlərində də hakimiyyətini davam etdirib.

Onun prezidentliyi dövründə Türkiyə xarici siyasətdə daha fəal mövqe nümayiş etdirib, regional münaqişələrdə vasitəçi rolunu üzərinə götürüb və Cənubi Qafqaz, o cümlədən Azərbaycanla münasibətlərdə strateji tərəfdaşlığı gücləndirib.

Şəxsi həyatı

Ərdoğan 1978-ci ildə Əminə xanımla ailə qurub. Ailənin dörd övladı var. O, ictimai çıxışlarında dəfələrlə ailə dəyərlərinə və dini inanclarına önəm verdiyini vurğulayıb.

Yekun

Rəcəb Tayyib Ərdoğan Türkiyənin son iyirmi ildən artıq müddətdə siyasi mənzərəsini formalaşdıran əsas simalardan biridir. Onun fəaliyyəti daxili siyasətdə olduğu qədər beynəlxalq arenada da geniş əks-səda doğurub və müxtəlif qiymətləndirmələrə səbəb olub.