Şirvan şəhəri: tarixi, coğrafiyası və inkişafı

Şirvan şəhəri Azərbaycan Respublikasının cənub-şərqində, Kür çayının sol sahilində, Şirvan düzündə yerləşən respublika tabeli şəhərdir. Bakıdan təxminən 120 kilometr cənub-qərbdə yerləşən bu yaşayış məntəqəsi ölkənin mühüm nəqliyyat qovşağı və sənaye mərkəzlərindən biri hesab olunur.

Coğrafi mövqeyi və təbii şəraiti

Şirvan şəhəri dəniz səviyyəsindən təxminən 7 metr yüksəklikdə, yarımsəhra iqlim zonasında yerləşir. İqlimi quru olmaqla, qışı mülayim, yayı isti keçir. Şəhər Sabirabad, Salyan və Hacıqabul rayonları ilə həmsərhəddir. Ərazisindən avtomobil və dəmir yolları, eləcə də Kür çayı vasitəsilə su yolu keçir ki, bu da onu ölkənin müxtəlif bölgələrini birləşdirən mühüm nəqliyyat mərkəzinə çevirir. Ərazisi 72,7 kvadrat kilometrdir. Şəhərin tərkibində Hacıqəhrəmanlı və Bayramlı qəsəbələri də daxildir.

Şirvan şəhərinin tarixi

Müasir Şirvan şəhərinin yeri XIX əsrdə kiçik yaşayış məntəqəsi kimi formalaşmışdır. Əvvəllər Ərəbşahverdi, Papanino və Zubovka adları ilə tanınan ərazi 1930-cu illərdə rayon mərkəzinə çevrilmiş və Əli Bayramlı adlandırılmışdır. 1954-cü ildə rayon tabeliyində şəhər statusu almış, 1963-cü ildə isə respublika tabeli şəhər olmuşdur. 1950-ci illərdə ətraf ərazilərdə neft yataqlarının kəşf edilməsi şəhərin sürətli inkişafına təkan vermişdir. 2008-ci ildə tarixi Şirvan vilayətinin adı ilə şəhərin adı dəyişdirilərək Şirvan qoyulmuşdur.

Əhali və demoqrafiya

Şəhərin əhalisi təxminən 86-88 min nəfər təşkil edir. Əhalinin böyük əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir. Şəhərdə kişi və qadınların sayı demək olar ki, bərabərdir. Əhalinin əsas hissəsi şəhərdə, qalanı isə qəsəbələrdə yaşayır. Şirvan respublika əhalisinin təxminən 0,8 faizini təşkil edir.

İqtisadiyyat və sənaye potensialı

Şirvan tipik sənaye şəhəridir. İqtisadiyyatının əsasını neft və qaz hasilatı, elektrik enerjisi istehsalı, emal sənayesi təşkil edir. Şəhərdə Şirvan Dövlət Rayon Elektrik Stansiyası fəaliyyət göstərir ki, bu da vaxtilə Avropada ilk açıq tipli stansiyalardan biri kimi tanınırdı. Bundan əlavə, yağ-piy, dəmir-beton, saxsı boru və digər sənaye müəssisələri mövcuddur. Son illərdə dövlət proqramları çərçivəsində infrastruktur yenilənmiş, məşğulluq və sosial rifah yüksəlmişdir.

Mədəni və sosial həyat

Şəhərdə məktəblər, kolleclər, mədəniyyət müəssisələri, idman kompleksləri və istirahət zonaları fəaliyyət göstərir. Kür çayının sahilləri və yaşıllıqlar sakinlər üçün istirahət məkanı rolunu oynayır. Şirvan həm də tarixi Şirvan vilayətinin adını daşıyaraq ölkənin mədəni irsi ilə bağlıdır.

Şirvan şəhəri bu gün Azərbaycanın iqtisadi xəritəsində mühüm yer tutur. Neft-qaz sənayesi, enerji istehsalı və əlverişli coğrafi mövqeyi sayəsində o, davamlı inkişaf edən, müasir infrastrukturə malik sənaye mərkəzi kimi özünü təsdiqləmişdir.