Sentyabrın 1-dən su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə görə ödənişlərin tətbiqinə başlanılıb.
Bu barədə Oxu.Az-a Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi (ADSEA) yanında Suların İstifadəsinə və Mühafizəsinə Dövlət Nəzarəti Xidmətindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə müəyyən edilmiş qaydalar əsasında və müvafiq icazə alınmaqla həyata keçirilir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 iyun 2025-ci il tarixli 403 nömrəli Fərmanı ilə su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə icazənin verilməsi səlahiyyəti Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinə həvalə edilib. Prezidentin 18 dekabr 2025-ci il tarixli 554 nömrəli Fərmanı ilə isə "Su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə icazənin verilməsi Qaydası" təsdiqlənib.
Qaydalara əsasən, su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadə texniki qurğu və avadanlıqlar tətbiq edilməklə, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən həyata keçirilir. Bunun üçün sahibkarlar Suların İstifadəsinə və Mühafizəsinə Dövlət Nəzarəti Xidmətinə ərizə ilə müraciət etməlidirlər.
Müraciət zamanı təqdim olunan sənədlər təhlil edilir, onların müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğu yoxlanılır. Həmçinin su axarlarında ekoloji axımın saxlanılması şərtilə tələb olunan su həcminin verilməsinin mümkünlüyü qiymətləndirilir və su obyektlərinə axıdılması nəzərdə tutulan tullantı sularının tərkibi araşdırılır.
Nəticələrə əsasən, su obyektindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə icazənin verilməsi və ya bundan imtina edilməsi barədə qərar qəbul olunur. İcazənin müddəti su obyektindən istifadənin məqsədi, onun ehtiyat potensialı və ekoloji vəziyyəti nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.
Nazirlər Kabinetinin 6 mart 2026-cı il tarixli 69 nömrəli Qərarı ilə su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadənin üç əsas növü müəyyənləşdirilib:
- su obyektlərindən su götürməklə istifadə;
- su obyektlərindən (akvatoriyadan) su götürmədən istifadə;
- su obyektlərindən tullantı sularının axıdılması üçün istifadə.
Nazirlər Kabinetinin 14 aprel 2026-cı il tarixli 99 nömrəli Qərarı ilə isə su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə görə ödənişlərin məbləğləri və ADSEA ilə fiziki və hüquqi şəxslər arasında bağlanacaq müqavilənin forması təsdiqlənib.
Ödənişlərin məbləği istifadə edilən su obyektinin növündən (Xəzər dənizi, çaylar, göllər və yeraltı sulardan) və istifadə məqsədindən asılı olaraq dəyişir. Tariflər götürülən suyun və axıdılan tullantı suyunun həcminə, həmçinin istifadə olunan su akvatoriyasının sahəsinə uyğun müəyyənləşdirilib.
Belə ki, Xəzər dənizindən sənaye məqsədilə götürülən 10 000 litr su üçün 4 qəpik, çay və göllərdən sənaye məqsədilə götürülən 1 000 litr su üçün 4 qəpik, kənd və meşə təsərrüfatı məqsədilə götürülən 10 000 litr su üçün 1 qəpik, balıqçılıq və akvakultura məqsədilə götürülən 100 000 litr su üçün isə 1 qəpik ödəniş nəzərdə tutulub.
Yeraltı sulardan sənaye məqsədilə götürülən 1 000 litr su üçün 40 qəpik, balıqçılıq və akvakultura məqsədilə götürülən 100 000 litr su üçün 2 qəpik müəyyən edilib.
Tullantı sularının su obyektlərinə axıdılmasına görə də ödəniş tətbiq olunur. Xəzər dənizinə məişət və sənaye tullantı sularının axıdılması zamanı hər 1 000 litr üçün 1 qəpik, çay və göllərə məişət tullantı sularının axıdılması zamanı 1 qəpik, sənaye tullantı sularının axıdılması zamanı isə 4 qəpik ödəniləcək.
Tullantı suları sutəmizləyici qurğular vasitəsilə müəyyən edilmiş normalara uyğun səviyyəyə çatdırıldıqdan sonra su obyektlərinə axıdılarsa, ödənişlər 0.7 əmsalı tətbiq edilməklə hesablanacaq.
Xidmətin məlumatına görə, müəyyən edilən tələblər və ödənişlər vətəndaşların gündəlik məişət ehtiyacları, şəxsi əkin-səpin fəaliyyəti və fərdi təsərrüfat məqsədilə sudan istifadəsinə şamil edilmir.
Vətəndaşlar ümumi istifadədə olan və hər kəs üçün açıq su obyektlərindən şəxsi ehtiyaclarını ödəmək məqsədilə sərbəst və ödənişsiz istifadə edə bilərlər.
Həmçinin torpaq sahibləri öz ehtiyaclarını ödəmək məqsədilə, mərkəzləşdirilmiş su təchizatı mənbəyi olmadıqda, onlara məxsus torpaq sahələrinin hüdudlarında birinci təzyiqsiz sulu horizonta quyuların qazılmasını və istismarını həyata keçirə bilərlər. Bu halda yeraltı suyun çıxarılması su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə aid edilmir.
Ailə kəndli təsərrüfatlarına da xüsusi istisna tətbiq olunur. Belə təsərrüfatlar çərçivəsində həyata keçirilən fəaliyyət sahibkarlıq fəaliyyəti hesab edilmədiyindən kənd yerlərində şəxsi mülkiyyətdə olan və ya ailə kəndli təsərrüfatına verilmiş pay torpaqlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı zamanı xüsusi məqsədlər üçün istifadəyə dair icazə tələb olunmur.
Beləliklə, ailə kəndli təsərrüfatları öz fəaliyyətləri çərçivəsində sudan istifadəyə görə xüsusi icazə almaq və bununla bağlı ödəniş etmək öhdəliyi daşımırlar.
Xidmətdən bildirilib ki, yeni mexanizmin əsas məqsədi vətəndaşların gündəlik və şəxsi ehtiyacları üçün sudan istifadəsini məhdudlaşdırmaq deyil, su obyektlərindən xüsusi məqsədlər üçün istifadənin tənzimlənməsini, su ehtiyatlarının uçotunun aparılmasını və onlardan səmərəli istifadənin təmin edilməsini gücləndirməkdir.
