İran son həftələrdə nüvə silahı hazırlamağa imkan verən uran ehtiyatlarını gizlətmək üçün addımlarını kəskinləşdirib. Tehran idarəsi bu materialların yerləşdiyi yeraltı tunelləri qəsdən uçurub, obyektlərin girişlərini isə partlayıcı minalarla tələyə salıb.
Oxu.Az-ın məlumatına görə, bu barədə CNN telekanalı ABŞ kəşfiyyatına yaxın olan beş fərqli mənbəyə istinadən xəbər yayıb.
Mənbələr qeyd edirlər ki, İrandakı təxminən yarım tonluq yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranı ələ keçirmək indi qat-qat çətinləşib. Halbuki ABŞ Prezidenti Donald Tramp bir müddət əvvəl ordusuna bu materialı ələ keçirmək üçün göstəriş verə biləcəyini açıq şəkildə bəyan etmişdi. İran tərəfinin yaratdığı yeni istehkamlar Tramp administrasiyasının Tehranla uranın çıxarılması və məhv edilməsi ilə bağlı təklif etdiyi razılaşmaya əlavə mürəkkəblik qatır. Bu addım həm də həmin təhlükəli materialın minalanmış tunellərdən qazılıb çıxarılması işini kimin öz üzərinə götürəcəyi ilə bağlı ciddi suallar yaradır. Məsələ ilə bağlı İranın Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı diplomatik nümayəndəliyi sualları dərhal cavablandırmayıb, Ağ Ev isə şərh verməkdən hələlik boyun qaçırıb.
Donald Tramp dəfələrlə bəyan edib ki, regional müharibənin dayandırılması və İran tərəfindən faktiki olaraq bağlanan Hörmüz boğazının yenidən açılması istiqamətində gedən danışıqlarda bu nüvə materialının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi Birləşmiş Ştatlar üçün bir nömrəli prioritetdir. Ağ Evin yüksək rütbəli rəsmisinin sözlərinə görə, hazırda tərəflər İranın zənginləşdirilmiş uranını ABŞ-yə təhvil verməsini nəzərdə tutan razılaşmaya getdikcə daha çox yaxınlaşırlar. Plana əsasən, material yerindəcə məhv ediləcək və daha sonra ölkədən çıxarılacaq. Lakin ABŞ və İran rəsmilərinin ilkin razılaşma ilə bağlı ziddiyyətli bəyanatları fonunda sazişin dəqiq şərtləri hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Beynəlxalq ekspertlərin rəyinə görə, nüvə ehtiyatlarının böyük hissəsi İranın mərkəzində yerləşən İsfahan nüvə kompleksindəki həmin uçurulmuş tunellərdədir, müəyyən əlavə materiallar isə digər gizli obyektlərdə saxlanılır. CNN-in məlumatına görə, may ayının ortalarında ABŞ ordusu bu materialı xüsusi əməliyyatla ələ keçirməyə hazırlaşsa da, sonradan risklərin həddən artıq yüksək olduğu bəlli olub və plan təxirə salınıb. Həmin cəhddən sonra İran rəhbərliyi yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranın yeraltında basdırıldığı güman edilən obyektləri daha da möhkəmləndirməklə məşğul olub.
Telekanal qeyd edir ki, hazırda Tehran və Vaşinqton arasında rəsmi müqavilə gələn həftə imzalansa belə, bu hələ son deyil və İranın nüvə proqramının gələcək detallarını dəqiqləşdirmək məqsədilə əlavə texniki danışıqların aparılacağı gözlənilir. Uranın İrandan təhlükəsiz şəkildə çıxarılması çox güman ki, Tennessi ştatındakı Oak Ridge Milli Laboratoriyasında Milli Nüvə Təhlükəsizliyi İdarəsinin nəzdində təşkil olunmuş ixtisaslaşdırılmış mobil uran qurğusunun yerləşdirilməsini tələb edəcək. ABŞ-nin xüsusi nümayəndələri Cared Kuşner və Stiv Vitkoffun bu ayın əvvəlində məhz həmin laboratoriyaya baş çəkməsi də bu iddiaları gücləndirir. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, dünyanın ən qabaqcıl nüvə təmizləmə ekspertləri işə başlasa belə, öz vəzifələrini tamamlamaq və bu sahəni tam təmizləmək üçün onlara xeyli vaxt lazım gələcək.
ABŞ və İran münaqişənin nizamlanmasına dair sazişin imzalanmasına çox yaxındırlar.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" agentliyi ABŞ rəsmisinə istinadən məlumat yayıb.
Mənbənin sözlərinə görə, Vaşinqton sənədin yaxın günlərdə imzalanacağını gözləyir. Agentliyin həmsöhbəti iddia edib ki, sazişin şərtlərindən biri ABŞ-nin zənginləşdirilmiş uranı İran ərazisindən çıxarması və məhv etməsidir.
ABŞ administrasiyasının yüksəkvəzifəli nümayəndəsinin "Reuters"ə verdiyi məlumata görə, saziş həmçinin İrana qarşı tətbiq olunan sanksiyaların əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldılması müqabilində Hörmüz boğazının açıq saxlanılmasını nəzərdə tutur.
Agentliyin digər mənbəsi isə sənədin iyunun 14-də imzalana biləcəyini bildirib.
Qeyd edək ki, Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ və İranın sülh sazişi mətninin yekun variantını təsdiqlədiklərini bildirib.
