İspaniyanın Seuta anklavında baş verən son hadisələr Avropa İttifaqının miqrasiya və sərhəd təhlükəsizliyi siyasətini yenidən diqqət mərkəzinə gətirib. Qısa müddətdə yaşanan kütləvi miqrasiya axını həm təhlükəsizlik, həm də geosiyasi risklərlə bağlı müzakirələri gücləndirib. Bəs məsələnin mahiyyəti əslində nədən ibarətdir və Avropa üçün hansı strateji çağırışlar gündəmə gəlir?
Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq Şəbnəm Həsənova Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Seuta böhranı miqrasiya, geosiyasət və Avropanın sərhəd təhlükəsizliyi dilemmasını üzə çıxardı:
"Orada baş verən son hadisələr Avropa İttifaqının (Aİ) miqrasiya və sərhəd təhlükəsizliyi siyasətinin hələ də ciddi sınaqlarla üz-üzə olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Qısa müddət ərzində on minlərlə insanın Mərakeşdən İspaniyanın anklavına keçməsi təkcə humanitar böhran yaratmadı, həm də Avropanın xarici sərhədlərinin nə dərəcədə etibarlı qorunduğu ilə bağlı sualları yenidən gündəmə gətirdi".
"Seuta və Melilya coğrafi baxımdan Afrikada yerləşsələr də, hüquqi baxımdan İspaniya və Avropa İttifaqının əraziləridir. Bu səbəbdən burada baş verən hər hansı sərhəd böhranı yalnız İspaniyanın deyil, bütövlükdə Avropa İttifaqının təhlükəsizlik məsələsinə çevrilir. Hadisələrin miqyası göstərir ki, məsələ təkcə qeyri-qanuni miqrasiya ilə məhdudlaşmır. Bir gecə ərzində təxminən 50 min nəfərin sərhədi qanunsuz keçməsi nəzarətin zəifləməsi ilə yanaşı, geosiyasi amillərin də prosesə təsir etdiyini göstərir. Bir sıra ekspertlər bunu Mərakeşlə Əlcəzair arasındakı regional rəqabət, həmçinin İspaniyanın son dövrdə hər iki ölkə ilə münasibətlərində yaranan dəyişikliklər fonunda qiymətləndirirlər. Bu isə miqrasiyanın bəzən siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilə bildiyini bir daha ortaya qoyur", - deyə politoloq vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, Avropa İttifaqı uzun illərdir miqrasiya siyasətində vahid mövqe formalaşdırmaqda çətinlik çəkir:
"Cənub sərhədlərində yerləşən ölkələr daha böyük yük daşıdıqlarını bildirir, digər üzv dövlətlər isə məsuliyyət bölgüsü, sığınacaq prosedurları və sərhəd nəzarəti ilə bağlı fərqli yanaşmalar sərgiləyirlər. Seuta hadisələri bu fikir ayrılıqlarını yenidən üzə çıxardı".
"Böhran Avropa üçün daha bir mühüm reallığı da nümayiş etdirdi. Xarici sərhədlərin təhlükəsizliyi yalnız fiziki maneələr və əlavə hərbi qüvvələrlə təmin edilə bilməz. Miqrasiyanın əsas səbəbləri iqtisadi bərabərsizlik, silahlı münaqişələr, siyasi qeyri-sabitlik və insan alveri şəbəkələrinin fəaliyyətində gizlidir. Bunlar aradan qaldırılmadıqca bənzər hadisələrin təkrarlanması ehtimalı yüksək olaraq qalacaq. Bununla yanaşı, Avropa üçün Mərakeş kimi tranzit ölkələrlə əməkdaşlıq mühüm əhəmiyyət daşıyır. Son illərin təcrübəsi göstərir ki, sərhəd nəzarətində yaranan ən kiçik boşluq belə qısa müddətdə genişmiqyaslı miqrasiya axınına səbəb ola bilir və bu, həm təhlükəsizlik, həm də siyasi baxımdan ciddi nəticələr doğurur. Seutada yaşananlar Avropa İttifaqına bir daha xatırlatdı ki, miqrasiya artıq təkcə humanitar və sosial məsələ deyil. Bu, eyni zamanda xarici siyasət, milli təhlükəsizlik, regional geosiyasət və dövlətlərarası münasibətlərə birbaşa təsir göstərən strateji çağırışdır. Məhz buna görə də Aİ-nin xarici sərhədlərinin qorunması, miqrasiya siyasətinin koordinasiyası və tranzit ölkələrlə əməkdaşlığın gücləndirilməsi yaxın dövrdə Avropa gündəliyinin əsas prioritetlərindən biri olaraq qalacaq", - deyə müsahibimiz vurğulayıb.
