Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətləri: strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqliyə doğru

İyulun 30-da Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva dövlət səfəri çərçivəsində Qırğızıstana yola düşüblər. Çolpon-Ata şəhərindəki İssık-Kul Beynəlxalq Hava Limanında Azərbaycan dövlətinin başçısının şərəfinə fəxri qarovul dəstəsi düzülüb, qonaqları isə Qırğız Respublikasının Prezidenti Sadır Japarov və birinci xanım Ayqul Japarova şəxsən qarşılayıblar. Bu səfər təsadüfi bir diplomatik jest deyil - o, iki türkdilli qardaş ölkə arasında onilliklər boyu formalaşan əlaqələrin yeni, daha yüksək mərhələyə keçidini rəsmiləşdirən tarixi addımdır.

Yeni mərhələ: müttəfiqlik səviyyəsinə keçid

İyulun 30-da başlayan dövlət səfəri Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin Sadır Japarovla görüşü, eləcə də Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri dövlət başçılarının qeyri-rəsmi Məşvərət Görüşündə iştirakı planlaşdırılır. Diqqəti çəkən əsas məqam isə "Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə"nin imzalanmasının gözlənilməsidir - bu sənəd qüvvəyə minəcəyi təqdirdə iki ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlıq münasibətləri ən yüksək pillə olan müttəfiqlik statusuna yüksələcək.

Bu inkişaf təkbaşına baş vermir. 2025-ci il noyabrın 16-da Daşkənddə keçirilən 7-ci Məşvərət Görüşündə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşləri platformasında tamhüquqlu iştirakı barədə tarixi qərar qəbul olunub. Bundan əvvəl Prezident İlham Əliyev 2023-cü ildə Düşənbədə, 2024-cü ildə isə Astanada keçirilən sammitlərə xüsusi qonaq qismində qatılıb.

Yüksəksəviyyəli siyasi dialoq və dövlətlərarası şura

Azərbaycan və Qırğızıstan arasında siyasi münasibətlər qarşılıqlı etimad, suverenliyə hörmət və ərazi bütövlüyünün tanınması prinsipləri üzərində qurulub. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri çərçivəsində keçirilən ali səviyyəli danışıqlar və Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası ikitərəfli gündəliyin strateji prioritetlərini müəyyən edib.

Səfər zamanı imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə və digər mühüm dövlətlərarası sənədlər hər iki ölkənin uzunmüddətli işbirliyinə olan sadiqliyini nümayiş etdirir. Dövlət başçılarının birgə bəyanatlarında vurğulandığı kimi, müasir geosiyasi reallıqlar şəraitində Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarının inteqrasiyası və birgə layihələrin icrası həm Bakı, həm də Bişkek üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

İqtisadi-ticari əlaqələr və investisiya layihələri

İqtisadi sahədə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi İlham Əliyevin Qırğızıstan səfərinin ana xəttini təşkil edir. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcminin artırılması, qarşılıqlı investisiya qoyuluşlarının təşviqi və sənaye kooperasiyasının genişlənməsi istiqamətində real addımlar atılıb.

Bu çərçivədə xüsusi qeyd olunmalıdır:

Azərbaycan-Qırğızıstan İnvestisiya Fondu: Fondun fəaliyyətə başlaması kənd təsərrüfatı, turizm, bərpaolunan enerji və infrastruktur sahələrində birgə layihələrin maliyyələşdirilməsinə geniş imkanlar açır.

Nəqliyyat və logistika: Orta Dəhliz (Trans-Xəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutu) layihəsi çərçivəsində koordinasiyalı fəaliyyət hər iki ölkənin tranzit potensialını gücləndirir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu və Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı Mərkəzi Asiya yükdaşımaları üçün əvəzsiz qovşağa çevrilir.

Türk dünyasında birlik və mədəni-humanitar əlaqələr

Azərbaycan və Qırğızıstan Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində sıx əməkdaşlıq edərək türk dünyasının birliyinin və gücünün artmasına mühüm töhfələr verirlər. Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında dəfələrlə qeyd edildiyi kimi, türk dünyası ilə əlaqələrin möhkəmləndirilməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritet istiqamətidir.

Səfər çərçivəsində mədəniyyət, təhsil və humanitar sahələrdə də yaddaqalan addımlar atılıb. Bişkek şəhərində Nizami Gəncəvi adına məktəbin, habelə Azərbaycan-Qırğızıstan Dostluq parkının istifadəyə verilməsi xalqlarımız arasında tarixi qardaşlıq və dostluq tellərinin möhkəm rəmzinə çevrilib.

Gələcək perspektivlər

Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya regionu ilə strateji yaxınlaşma kursunun məntiqi davamıdır. Səfər zamanı əldə olunmuş razılaşmalar və imzalanmış sənədlər yaxın gələcəkdə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin dəfələrlə artmasına, birgə infrastruktur layihələrinin gerçəkləşməsinə və regional təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.