Peru: tarixi və iqtisadiyyatı

Peru Cənubi Amerikanın qərb hissəsində yerləşən unikal bir dövlətdir. Qədim sivilizasiyalar, heyrətamiz landşaftlar və zəngin mədəni irslə zəngindir. Sakit Okean ilə Amazon hövzəsi arasında yerləşən ölkə səyahətçilərə müxtəlif iqlim zonaları təklif edir: quraq sahildən yüksək dağlıq Andlara və tropik cəngəlliklərə qədər. Təxminən 34 milyon əhalisi ilə Peru Cənubi Amerikada ərazi baxımından üçüncü böyük ölkədir (1,28 milyon km²-dən çox).

Peru coğrafiyası və təbiəti

Peru ərazisi üç əsas bölgəyə bölünür: Kosta (sahil düzənliyi), Sierra (And dağları) və Selva (Amazon ovalığı). Ölkənin ən yüksək zirvəsi Uaskaran dağıdır (6768 m). İqlim sahildə quraq, dağlarda soyuq, cəngəllikdə isə rütubətli olur.

Ölkə təbii ehtiyatlarla zəngindir: mis, qızıl, gümüş, neft, həmçinin unikal flora və fauna. Burada yüzlərlə quş növü, meymunlar və nadir bitkilər yaşayır. Titikaka gölü dünyanın ən yüksək dağlıq gəmiçilik gölüdür (Boliviya ilə bölüşdürülür).

Tarix: qədim sivilizasiyalardan müstəqilliyə

Peru ən inkişaf etmiş qədim sivilizasiyalardan birinin mərkəzidir. İnka İmperiyası (Tauantinsuyu) mərkəzi Kusko şəhəri idi və minlərlə kilometrə yayılmışdı. 1533-cü ildə Fransisko Pizarro başda olmaqla İspan konkistadorları imperiyanı fəth etdi.

1821-ci ildə Peru Xose de San Martin rəhbərliyi ilə müstəqilliyini elan etdi. Qeyri-sabitlik dövründən sonra ölkə 1980-ci illərdən demokratiyaya qayıtdı. Bu gün Peru unitar prezident respublikasıdır.

Mədəniyyət və ənənələr

Peru əhalisi çoxetnikdir: təxminən 60% mestiso, 26% yerli xalqlar (keçua, aymara), avropalılar, afro-peruanlar və asiyalılar var. Rəsmi dillər: ispanca, keçua və aymara dilləridir.

Peru mədəniyyəti parlaq festivallar, musiqi və mətbəx ilə məşhurdur. Peru mətbəxi dünyanın ən yaxşılarından biridir: seviçe, kuskо, kartof (3000-dən çox növ) və kinoa milli simvollardır. Ənənəvi sənətkarlıq alpaka toxumaları və keramikadır.

Əsas görməli yerlər

- Maçu-Pikçu: “İtkən İnka şəhəri”, 2430 m hündürlükdə, UNESCO obyekti və Peru simvoludur. Ziyarət üçün vaxtlı giriş biletləri tələb olunur.
- Kusko və Müqəddəs Vadisi: İnka paytaxtı, kolonial memarlıqla zəngindir.
- Lima: Müasir paytaxt, muzeylər, okean sahili və dünya mətbəxi ilə tanınır.
- Nasca xətləri: Səhradakı nəhəng geogliflər.
- Amazon və Kolka Kanyonu: Təbiət və ekoturizm sevənlər üçün.

Dağlıq ərazilər üçün ən yaxşı vaxt may–oktyabr (quraq mövsüm), sahil üçün isə dekabr–martdır.

İqtisadiyyat və müasir vəziyyət

Peru yuxarı-orta gəlirli iqtisadiyyata malikdir. Mis hasilatında (dünyada ikinci yer), kənd təsərrüfatı və turizm güclü mövqelərə sahibdir. İxrac: minerallar, balıq, meyvə və qəhvə. Ölkə Asiya ilə ticarəti sərbəst ticarət sazişləri ilə inkişaf etdirir.

Siyasi qeyri-sabitlik və bərabərsizlik kimi çətinliklərə baxmayaraq, Peru davamlı artım və yoxsulluğun azaldılması nümayiş etdirir. Turizm milyonlarla ziyarətçi cəlb edən vacib sektordur.

Peruya niyə səyahət etmək lazımdır?

Peru kontrastları ilə heyran edir: qədim xarabalıqlar müasir şəhərlərlə yanaşı, qarlı zirvələr və tropik meşələr. Bu ölkədə tarix canlanır, təbiət ilham verir. Səyahət Perunun zəngin mədəni irsinə toxunmaq və peruanların qonaqpərvərliyindən zövq almaq imkanıdır.