"Torpaq sürüşməsi" teqi üzrə xəbərlər
Torpaq sürüşməsi — ağırlıq qüvvəsinin təsiri altında süxur kütlələrinin, torpağın və ya qırıntıların yamac boyu aşağıya doğru yerdəyişməsi prosesidir. Bu hadisə ekzogen geoloji proseslərə aid edilsə də, müasir dövrdə həm təbii faktorlar, həm də insan fəaliyyəti nəticəsində aktivləşir.
Sürüşmənin yaranma səbəbləri
Sürüşmələrin baş verməsi bir neçə əsas faktorun birləşməsindən asılıdır:
Hidrometeoroloji amillər: Uzunmüddətli və intensiv yağışlar torpağın üst qatını həddindən artıq nəmləndirir, bu da süxurlar arasında sürtünməni azaldaraq sürüşməni tətikləyir.
Geoloji quruluş: Gil və qumlu süxurların növbələşdiyi, həmçinin tektonik cəhətdən aktiv olan dağlıq ərazilər sürüşməyə daha meyillidir.
Seysmik aktivlik: Zəlzələlər yamacların dayanıqlığını pozaraq nəhəng kütlələrin hərəkətinə səbəb olur.
Antropogen təsir: Tikinti işləri zamanı yamacların alt hissəsinin kəsilməsi, meşələrin qırılması və düzgün qurulmayan drenaj sistemləri süni sürüşmə ocaqları yaradır.
Təhlükəsizlik və preventiv tədbirlər
Sürüşmə təhlükəsi olan ərazilərdə fəsadların qarşısını almaq üçün kompleks mühəndis-geoloji tədbirlər görülməlidir. İlk növbədə, yeraltı və səth sularının kənarlaşdırılması üçün drenaj sistemləri qurulmalıdır. Yamacların bərkidilməsi məqsədilə istinad divarlarının tikilməsi və bitki örtüyünün (xüsusilə dərin köklü ağacların) bərpası ən effektiv üsullardan hesab olunur.
Nəticə
Torpaq sürüşməsi həm ekoloji tarazlığa, həm də infrastruktur layihələrinə ciddi ziyan vuran təbii fəlakətdir. Xüsusilə Azərbaycanın dağlıq və dağətəyi zonalarında (məsələn, Böyük və Kiçik Qafqaz, Abşeron yarımadası) bu prosesin monitorinqi dövlət səviyyəsində həyata keçirilir. Əhalinin məlumatlılığı və riskli zonalarda tikintiyə ciddi nəzarət maddi və mənəvi itkilərin minimuma endirilməsində həlledici rol oynayır.
