Mənimsəmə (israf etmə) cinayəti

Mənimsəmə (israf etmə) cinayəti etibar edilmiş əmlakın və ya maddi vəsaitin qanunsuz olaraq şəxsi maraqlar naminə istifadə edilməsi ilə xarakterizə olunur. Bu cinayət növü əsasən vəzifə səlahiyyətlərindən və ya etibar münasibətlərindən sui-istifadə etməklə törədilir və iqtisadi təhlükəsizlik üçün ciddi risk yaradır.

Mənimsəmə zamanı şəxs ona qanuni əsaslarla verilmiş əmlakı öz mülkiyyəti kimi istifadə edir və ya üçüncü şəxslərin xeyrinə sərf edir. İsraf etmə isə həmin əmlakın məqsədindən kənar, səmərəsiz və ya qanunsuz şəkildə xərclənməsi ilə ifadə olunur. Hər iki hal cinayət məsuliyyəti yaradır.

Mənimsəmə cinayətinin əsas xüsusiyyətləri

Bu cinayət növünün əsas əlamətləri aşağıdakılardır:

• əmlakın və ya vəsaitin şəxsə etibar edilməsi;

• vəzifə və ya xidmət mövqeyindən istifadə;

• qanunsuz mənfəət əldə etmək niyyəti;

• dövlətə, təşkilata və ya fiziki şəxsə maddi zərərin vurulması.

Mənimsəmə halları daha çox dövlət qurumlarında, maliyyə təşkilatlarında və kommersiya strukturlarında rast gəlinir.

Hüquqi məsuliyyət və nəticələr

Mənimsəmə və israf etmə cinayətinə görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. Cəza tədbirləri törədilən zərərin məbləğindən, cinayətin xarakterindən və ağırlaşdırıcı hallardan asılı olaraq dəyişir. Bu cəzalar aşağıdakıları əhatə edə bilər:

• cərimə;

• müəyyən vəzifələri tutmaq hüququndan məhrumetmə;

• azadlığın məhdudlaşdırılması;

• azadlıqdan məhrum etmə.

Bundan əlavə, vurulmuş maddi zərərin ödənilməsi də məcburidir.

Profilaktika və qarşısının alınması

Mənimsəmə cinayətlərinin qarşısının alınması üçün:

• maliyyə nəzarətinin gücləndirilməsi;

• şəffaf hesabatlılıq mexanizmləri;

• daxili audit sistemləri;

• hüquqi maarifləndirmə tədbirləri vacibdir.

Bu tədbirlər həm dövlət, həm də özəl sektor üçün etibarlı idarəetmənin əsas şərtlərindən biridir.