Braziliyada dağıdıcı qasırğa: 3 nəfər ölüb, minlərlə ev zərər görüb - Video Video
Dünən / 11:36 165

Braziliyada dağıdıcı qasırğa: 3 nəfər ölüb, minlərlə ev zərər görüb - Video

Dünya
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar daha da genişlənib: Ərazidən görüntülər - Video Yenilənib   Video
20 noy, 2026 / 13:26 846

Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar daha da genişlənib: Ərazidən görüntülər - Video

Cəmiyyət
Badamdarda sakinlərin təxliyəsi başladı - Hadisə yerindən görüntülər Yenilənib   Video
19 noy, 2026 / 20:24 10301

Badamdarda sakinlərin təxliyəsi başladı - Hadisə yerindən görüntülər

Cəmiyyət
Qubadlıda üç kəndin daşqından qorunmasına 30 milyon manatadək vəsait xərclənəcək
19 noy, 2026 / 17:30 589

Qubadlıda üç kəndin daşqından qorunmasına 30 milyon manatadək vəsait xərclənəcək

İqtisadiyyat
Mərdanovlar ailəsi aylardır qorxu içində: "O səs qulağımdan getmir" - Video Video
14 noy, 2026 / 16:36 2652

Mərdanovlar ailəsi aylardır qorxu içində: "O səs qulağımdan getmir" - Video

Cəmiyyət
Qeyri-sabit hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət: Sel və daşqın olacaq
14 noy, 2026 / 11:08 7560

Qeyri-sabit hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət: Sel və daşqın olacaq

Cəmiyyət
"Şarl" fırtınası Portuqaliyanı cənginə aldı: 200-dən çox aviareys ləğv edildi, məktəblər bağlandı - Video Video
12 noy, 2026 / 01:46 565

"Şarl" fırtınası Portuqaliyanı cənginə aldı: 200-dən çox aviareys ləğv edildi, məktəblər bağlandı - Video

Dünya
Azərbaycanda hava şəraiti ilə bağlı daha bir qurumdan xəbərdarlıq
05 noy, 2026 / 11:00 2920

Azərbaycanda hava şəraiti ilə bağlı daha bir qurumdan xəbərdarlıq

Cəmiyyət
Braziliyada tornado aeroportda dağıntılara səbəb oldu, uçuşlar dayandırıldı - Foto/Video Foto   Video
05 noy, 2026 / 09:16 570

Braziliyada tornado aeroportda dağıntılara səbəb oldu, uçuşlar dayandırıldı - Foto/Video

Dünya
Antalyada qasırğa: 4 nəfər həyatını itirdi - Foto/Video Foto   Video
27 okt, 2026 / 10:16 571

Antalyada qasırğa: 4 nəfər həyatını itirdi - Foto/Video

Dünya
Alp dağlarında 250 min tonluq buz kütləsi kəndə doğru irəliləyir: Əhali təhlükədə
26 okt, 2026 / 14:04 1526

Alp dağlarında 250 min tonluq buz kütləsi kəndə doğru irəliləyir: Əhali təhlükədə

Dünya
Türkiyədə sel fəlakəti: Ölənlərin sayı 9-a yüksəldi
19 okt, 2026 / 14:20 930

Türkiyədə sel fəlakəti: Ölənlərin sayı 9-a yüksəldi

Dünya

"Təbii fəlakət" teqi üzrə xəbərlər

Təbii fəlakətlər: Zəlzələ, sunami, sürüşmə, meşə yanğınlar

Təbii fəlakətlər - qəflətən və ya tədricən baş verən və ətraf mühitə, infrastruktura, iqtisadiyyata və insan həyatına əhəmiyyətli zərər vura bilən təbiət hadisələridir. Onlar öz qeyri-müəyyənliyi, miqyası və dağıdıcı gücü ilə fərqlənirlər. Onların növlərini, xüsusiyyətlərini və yaranma səbəblərini anlamaq, onlara daha yaxşı hazırlaşmağa və nəticələri minimuma endirməyə kömək edir.

Təbii fəlakətlərin növləri və xüsusiyyətləri

Geoloji təbii fəlakətlər

Zəlzələlər: Tektonik proseslər nəticəsində yer qabığının qəfil titrəyişləri. Maqnitudası (gücü) və ocağın dərinliyi ilə xarakterizə olunur. Binaların dağılmasına, sunamiyə və sürüşmələrə səbəb ola bilər.

Vulkan püskürmələri: Yerin dərinliklərindən lava, kül və qazların atılması. Yüksək temperatur, tullantıların toksikliyi və iqlimi dəyişdirmək qabiliyyəti (məsələn, atmosferdəki kül səbəbindən) ilə xarakterizə olunur.

Sürüşmələr və uçqunlar: Qravitasiya təsiri altında torpaq və ya dağ süxurlarının yerini dəyişməsi. Hərəkət sürəti və material həcmi ilə xarakterizə olunur, tez-tez yolların bağlanmasına və yaşayış məntəqələrinin dağılmasına səbəb olur.

Hidrometeoroloji təbii fəlakətlər

Daşqınlar: Güclü yağıntılar, qar əriməsi və ya bəndlərin dağılması nəticəsində ərazilərin su altında qalması. Suyun qalxma sürəti və əhatə dairəsi ilə xarakterizə olunur. Kənd təsərrüfatı sahələrini və yaşayış evlərini məhv edir.

Qasırğalar və tayfunlar: Yüksək külək sürəti (33 m/s-dən çox) olan güclü atmosfer burulğanları. Küləyin dağıdıcı gücü və müşayiət edən leysan yağışları ilə xarakterizə olunur.

Quraqlıqlar: Su çatışmazlığına səbəb olan uzun müddətli yağıntı olmaması. Davamiyyəti və ekosistemə, kənd təsərrüfatına və su təchizatına təsiri ilə xarakterizə olunur.

Bioloji təbii fəlakətlər

Epidemiyalar: Yoluxucu xəstəliklərin (məsələn, taun, vəba) kütləvi yayılması. Yayılma sürəti və ölüm səviyyəsi ilə xarakterizə olunur.

Zərərvericilərin hücumu: Həşəratların (məsələn, çəyirtkələrin) kənd təsərrüfatı bitkilərinə hücumu. Zədələnmə miqyası və aclıq təhlükəsi ilə xarakterizə olunur.

Kosmik təbii fəlakətlər

Meteorit düşməsi: Səma cisimlərinin Yerlə toqquşması. Nadirliyi, lakin potensial fəlakətli nəticələri (partlayışlar, yanğınlar, sunami) ilə xarakterizə olunur.

Günəş alışmaları: Günəşdə güclü enerji atılmaları, Yerdə elektronika və rabitə işini poza bilər.

Təbii fəlakətlərin yaranma səbəbləri

Təbii fəlakətlər həm təbii, həm də antropogen amillərlə yarana bilər:

Təbii səbəblər:
- Tektonik aktivlik (zəlzələlər, vulkanlar).
- Dövri iqlim dəyişiklikləri (qasırğalar, quraqlıqlar).
- Qravitasiya prosesləri (sürüşmələr).
- Kosmik hadisələr (meteorit düşməsi, günəş aktivliyi).
- Bioloji amillər (virus mutasiyaları, zərərvericilərin çoxalması).

Antropogen səbəblər:
- Meşələrin qırılması və landşaftın dəyişdirilməsi, bu da eroziya və daşqınları gücləndirir.
- Ətraf mühitin çirklənməsi, iqlim anomaliyalarını (məsələn, qlobal istiləşmə) təhrik edir.
- Risk zonalarında (məsələn, yamaclarda və ya çay yataqlarında) düzgün olmayan tikinti.
- Bəndlərin dağılması kimi texnogen qəzalar, təbii fəlakətləri daha da ağırlaşdırır.

Təbii fəlakətlər Yer təbiətinin ayrılmaz hissəsidir, lakin onların nəticələri çox cəhətdən bəşəriyyətin hazırlığından asılıdır. Bu hadisələrin növlərini və xüsusiyyətlərini öyrənmək, həmçinin onların səbəblərini təhlil etmək, xəbərdarlıq və qorunma tədbirlərini hazırlamağa kömək edir. Erkən xəbərdarlıq və proqnozlaşdırma sistemləri kimi müasir texnologiyalar təbii fəlakətlərdən dəyən zərərin azaldılmasında əsas rol oynayır.