"Xocalı faciəsi" teqi üzrə xəbərlər
Xocalı soyqırımı — XX əsrin sonunda törədilmiş ən dəhşətli faciələrdən biri, erməni silahlı birləşmələri tərəfindən keçmiş SSRİ-nin 366-cı motatıcı alayının iştirakı ilə dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş kütləvi qırğın aktıdır.
Hadisələrin Xronikası: Hər Şeyi Dəyişən Gecə
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Qarabağın yeganə hava limanına sahib olduğu üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən Xocalı şəhəri artilleriya və ağır hərbi texnikadan intensiv atəşə tutuldu. Həmin vaxt şəhər artıq bir neçə ay idi ki, elektrik enerjisi, rabitə və quru yolu əlaqəsi kəsilmiş tam blokada şəraitində idi.
Hər tərəfdən mühasirəyə alınan şəhər hücumla zəbt edildi. Yanan Xocalını "azad dəhliz" vasitəsilə tərk etməyə çalışan dinc sakinlər pusquya salındı və xüsusi qəddarlıqla kütləvi şəkildə qətlə yetirildi.
Faciənin Statistikası: Unudulması Mümkün Olmayan Rəqəmlər
Rəsmi istintaq məlumatlarına görə, bu etnik təmizləmə nəticəsində:
613 nəfər qətlə yetirilib, onlardan:
63-ü uşaq;
106-sı qadın;
70-i qoca idi.
8 ailə tamamilə məhv edilib.
487 nəfər şikəst olub (onlardan 76-sı yetkinlik yaşına çatmayanlardır).
1275 nəfər əsir götürülərək işgəncələrə məruz qalıb.
150 nəfərin taleyi bu günə qədər naməlum olaraq qalır.
Siyasi-Hüquqi Qiymətləndirmə və Beynəlxalq Tanınma
Azərbaycan dövləti Xocalı hadisələrini BMT-nin 1948-ci il Konvensiyasına uyğun olaraq soyqırımı kimi tövsif edir. Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə başladılan "Xocalıya Ədalət" (Justice for Khojaly) beynəlxalq məlumatlandırma kampaniyası sayəsində dünya bu həqiqətləri öyrənməyə başlamışdır.
Bu günə qədər 15-dən çox ölkənin qanunverici orqanı, həmçinin ABŞ-ın bir çox ştatının parlamentləri və beynəlxalq təşkilatlar (İƏT, TÜRKPA) Xocalı qırğınını pisləyən və onu soyqırımı və ya insanlığa qarşı cinayət kimi tanıyan qətnamələr qəbul etmişdir.
Yaddaş və Əhəmiyyət
Azərbaycan xalqı üçün Xocalı təkcə kədər deyil, həm də dözümlülük və mübarizə rəmzidir. Hər il fevralın 26-da milyonlarla insan qurbanların xatirəsini yad etmək üçün Bakıdakı "Ana Harayı" abidəsini ziyarət edir.
2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Xocalının azad edilməsi tarixi ədalətin bərpası oldu. Bu, müasir dövrün ən qəddar qırğınlarından birinin törədildiyi şəhər üzərində Azərbaycan bayrağının yenidən dalğalanmasına imkan verdi.
Yekun
Xocalı soyqırımı etnik nifrət və cəzasızlığın nələrə yol açdığı barədə bəşəriyyət üçün bir dərs olaraq qalır. Bu faciənin təşkilatçıları üçün beynəlxalq hüquqi məsuliyyətin müəyyən edilməsi gələcəkdə oxşar cinayətlərin qarşısının alınması üçün zəruri şərtdir.
