Canab Şuknext, bu müsahibəyə vaxt ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm. Keçən il Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankının (AİİB) vitse-prezidenti Limitovski ilə məhsuldar görüşümüz oldu və bu görüş regiondakı maraqlı tərəflər üçün dəyərli fikirlər təklif etmiş oldu.
- İlkin olaraq auditoriyamıza bankın əsas mandatı, əməliyyatlarının coğrafiyası və xüsusilə Azərbaycanda və Qafqazda korporativ fokusunu xatırlada bilərdinizmi?
- AİİB çoxşaxəli inkişaf bankıdır. Bank 2016-cı ildə ölkələrin razılaşması əsasında yaradılıb və baş qərargahının yerləşməsi üçün Pekin şəhəri seçilib. Ona görə də biz bir beynəlxalq maliyyə təşkilatı kimi hələ nisbətən gəncik.
Bankın missiyası müştərilərə ekoloji, sosial və iqtisadi həyat qabiliyyətini təmin etməklə yanaşı, əsasında texnoloji innovasiya və bağlantı duran, sabah üçün infrastruktur (i4t - Infrastructure for Tomorrow) qurmağa şərait yaratmaqdır. İnfrastruktur və digər məhsuldar sektorlara yatırdığımız sərmayə davamlı iqtisadi inkişafı dəstəkləmək, sərvət yaratmaq və infrastruktur əlaqələrini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Bizim korporativ məqsədimiz iqlim məsələlərinin maliyyələşdirilməsi üzərində cəmlənib, ayırdığımız maliyyənin 50 faizi artıq iqlimlə bağlı layihələrə yönəldilib. Diqqət ayırdığımız ikinci hədəf özəl sektor kapitalını səfərbər etməklə 2030-cu ilə qədər müştərilərimizin 50 faizini özəl sektorun təşkil etməsinə nail olmaqdır.
AİİB texnologiyaların inteqrasiyasına və infrastruktur layihələrində bağlantının artırılmasına çalışır. Biz Azərbaycanla artıq iki layihəni uğurla başa çatdırmışıq və daha çox təşəbbüslər üzrə müzakirələrdə iştirak etməyi səbirsizliklə gözləyirik.
- AİİB-də Korporativ Katib olaraq rolunuz nədən ibarətdir və Azərbaycana səfəriniz nə ilə bağlıdır?
- Əslində, korporativ katib üzvlər, səhmdarlar və bankın rəhbərliyi arasında əlaqələndirici rolunu oynayır. Bu mandatla biz idarə heyətinin bütün iclaslarının və flaqman tədbirimiz olan illik iclasın düzgün fəaliyyətini təmin edirik. Biz həmçinin üzvlərin məmnunluğuna üstünlük veririk, xüsusən də idarə heyətimizin məmnun olmasını təmin edirik. Nəhayət, qeyd etmək vacibdir ki, AİİB-də Korporativ Katib idarəetmədə dürüstlüyün qorunması üçün yüksək idarəetmə standartlarını təmin edir.
- Qarşıdan gələn COP29 fonunda AİİB regionun iqlim ambisiyalarına təkan vermək üçün Azərbaycanda əsas maraqlı tərəflərlə necə işləyir?
- Bu il Azərbaycana ilk dəfə səfər edirəm, əsas məqsəd COVID-19 səyahət məhdudiyyətlərindən sonra səhmdarlarımızla əlaqə saxlamaqdır və COP29 da səfərimin səbəblərindən biridir. COP29 mühüm mövzudur və AİİB noyabr ayında keçiriləcək konfrans zamanı Azərbaycana dəstək verməyə qərarlıdır. Hazırda biz bankın Azərbaycanı dəstəkləyə biləcəyi əsas sahələri müəyyən edərək, ölkənin ehtiyaclarını və planlarını anlamağa diqqət yetirərək, COP29 üzrə bankın gündəliyini yekunlaşdırırıq.
Biz illik toplantımızı sentyabr ayında Özbəkistanda keçirəcəyik.
AİİB-də biz ölkənin aktual ehtiyaclarına cavab verən layihələri müəyyən etmək və onun aşağı karbonlu fəaliyyətə sadiqliyini dəstəkləmək üçün Azərbaycan Hökuməti ilə sıx əməkdaşlıq edirik. Bu yanaşma aşağıkarbonlu enerji sistemlərinə keçid zamanı ölkənin artan enerji tələbatının proqnozlaşdırılmasını nəzərdə tutur.
AİİB Azərbaycanda bərpa olunan enerjinin inkişafına investisiyalarını əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa hazırdır. Bu investisiyalar Azərbaycanın 2050-ci ilə qədər istixana qazları emissiyalarını 1990-cı il səviyyələri ilə müqayisədə 40% azaltmaq kimi iddialı hədəfinin dəstəklənməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bundan əlavə, AİİB ölkənin aşağıkarbonlu iqtisadiyyata keçidini asanlaşdırmaq üçün vacib olan yaşıl infrastruktur təşəbbüslərini fəal şəkildə dəstəkləyir.
- AİİB Dünya Bankından sonra ikinci ən böyük çoxmillətli inkişaf bankıdır (üzvlərin sayına görə). Bank öz üzvləri ilə onların Paris Sazişi üzrə milli öhdəliklərini dəstəkləmək üçün necə işləyir?
- AİİB-nin diqqət mərkəzində iqlim dəyişikliyinin azaldılması və uyğunlaşmasını dəstəkləyən, iqlimə ziyanı olmayan infrastruktur dayanır. Bu məqsədə nail olmaq üçün biz əsas diqqət yetirdiyimiz sahə olan bərpaolunan enerji və yaşıl infrastruktura əhəmiyyətli dərəcədə sərmayə qoyuruq. Bundan əlavə, biz ekoloji dayanıqlığı qorumaqla yanaşı, kommunikasiya şəbəkələrinin, yolların, dəmir yollarının və limanların təkmilləşdirilməsi kimi rəqəmsal bağlantı ilə bağlı layihələri maliyyələşdiririk.
Güclü, davamlı və dayanıqlı infrastrukturun yaradılması ölkələrin həm daxili inkişafında, həm də qonşuları və ticarət tərəfdaşları ilə necə qarşılıqlı əlaqə quracağı üçün əsasdır. O, insanların həyat səviyyəsini yaxşılaşdırır və iqlim dəyişikliyi kimi qlobal problemlərin həllinə töhfə verir.
Transsərhəd bağlantısı Qafqaz regionunda, xüsusən də Azərbaycan və onun Orta dəhliz boyu qonşuları üçün çox vacibdir. Biz bu sahələrdə də regional gündəliyin irəliləməsinə töhfə verməyə çalışırıq.
Layihələrimiz vasitəsilə biz Azərbaycana öz milli gündəliyinə nail olmaqda və COP29-un məqsədlərinə uyğunlaşmaqda kömək etməyi hədəfləyirik. Qeyd etdiyiniz kimi, bütün layihələrimizin Paris Sazişi üzrə milli öhdəliklərə əməl edilməsini və yüksək ekoloji, sosial və idarəetmə standartlarına cavab verməsini təmin edən bu Saziş çox vacibdir. Bu tədbirlər AİİB-yə öz üzv ölkələri və müştərilərinə iqlimlə bağlı məqsədlərinə çatmaqda dəstək olmağa imkan verəcək.
- AİİB-nin İqlim Maliyyəsi üzrə qlobal təsiri və təcrübəsi, bu sahədə tətbiq oluna biləcək təcrübə haqqında bizə ətraflı məlumat verə bilərsinizmi?
- AİİB-nin qlobal təsiri getdikcə daha aydın görünür. Maliyyə baxımından AİİB ekoloji, sosial və idarəetmə meyarlarında yüksək standartları dəstəkləyir. Buraxdığımız bütün istiqrazlar və təmin etdiyimiz maliyyə yaşıl və davamlıdır. Maliyyələşdirmə fəaliyyətlərimiz və fandreyzinq səylərimizlə biz qlobal arenada yaşıl maliyyənin inkişafına töhfə veririk.
Eynilə, layihələrimiz vasitəsilə biz maliyyə vasitəçiliyi ilə məşğul oluruq. Biz müxtəlif qurumlara yüksəkkeyfiyyətli və iqlimə uyğun infrastrukturu maliyyələşdirməyə imkan yaratmaq üçün kapital, kreditlər və maliyyə istiqrazları təqdim edirik. Məsələn, layihələrimizdən biri iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşmanı gücləndirməyə çalışan şirkətlərə kapital təmin etməklə uyğunlaşmaya sərmayə qoymağı nəzərdə tutur. Biz həmçinin yalnız AİİB-nin ciddi ESG standartlarına cavab verən şirkətlərdən istiqrazların alınmasına yönəlmiş istiqraz fondunu idarə edirik.
Bundan əlavə, AİİB şirkətlərə standartlarını təkmilləşdirməkdə və yaşıl məhsullar üçün bazarları inkişaf etdirməkdə dəstək verir. Məsələn, biz sekuritizasiya və səhm investisiyalarında iştirak edirik. Bu maliyyə alətləri daha yaşıl iqtisadiyyatlara keçidin təşviqində mühüm rol oynayır.
- Azərbaycan AİİB-nin təsisçi üzvüdür və bu il iqlim siyasəti üzrə ən böyük qlobal tədbir olan COP29-a ev sahibliyi edəcək. Sizin təcrübənizə görə Azərbaycan iqlim liderliyini təşviq etmək üçün bu platformadan necə istifadə edə bilər?
- Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etməsi Bakını iqlim və infrastruktur məsələləri üzrə müzakirələr üçün əsas mərkəz olduğunu göstərir. Nazirliyin COP29-a sədrliyi ilə AİİB konfransın məqsədlərinə dəstək vermək niyyətindədir. İqtisadiyyat və Xarici İşlər nazirlikləri ilə bu yaxınlarda keçirdiyimiz görüşlərdə onların tədbirin uğurunu təmin etmək üçün birgə səyləri vurğulanıb.
Azərbaycan iki mühüm layihəyə 700 milyon dollar sərmayə yatırmaqla AİİB-nin 14-cü ən böyük borc alan ölkəsidir. Bu tərəfdaşlıq Bankın regionda davamlı inkişafa və iqlim məqsədlərinin təşviqinə sadiqliyini göstərir.
AİİB nöqteyi-nəzərindən biz burada olmaqdan, müzakirələrdə iştirak etməkdən və Azərbaycanın gündəmini dəstəkləməkdən qürur duyuruq. Bununla da konfransın məqsədlərinə töhfə verməyi hədəfləyirik.
