Aleksandr Şarovski: həyatı, yaradıcılığı və ölümü

Aleksandr Yakovleviç Şarovski — tanınmış azərbaycanlı teatr rejissoru və aktyoru, Azərbaycanın xalq artistidir. O, 10 fevral 1948-ci ildə Bakıda anadan olub. Onun adı respublikada rus teatr sənətinin inkişafı ilə sıx bağlıdır.

Erkən illər və karyerasının başlanğıcı

Məktəb illərində Aleksandr dram dərnəyində məşğul olurdu. Eyni zamanda futbola ciddi maraq göstərir, Azərbaycanın gənclər yığma komandasına daxil olur və bakılı “Dinamo” və “Lokomotiv” komandalarında çıxış edirdi. Travmalar onu idmanı tərk etməyə məcbur etdi. O, Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunu ingilis dili müəllimi ixtisası üzrə bitirib.

1967-ci ildə Şarovski Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor karyerasına başladı. 1974-cü ildən onun yaradıcılıq həyatı Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrı ilə bağlıdır. Burada o, aparıcı rollar oynayıb, rejissor assistenti kimi çalışıb və özünü təhsillə məşğul olub.

Rejissorluğa keçid

1991-ci ildən Aleksandr Şarovski quruluşçu-rejissor olub, 1993-cü ilin martında isə teatrın baş rejissoru təyin edilib. Bu vəzifəni o, 2026-cı ilin fevralına qədər tutub. Onilliklər boyu işləyərək teatrın repertuar siyasətini formalaşdırıb, klassikanı müasir dramaturgiya ilə birləşdirib.

Onun quruluşları arasında Tennessi Uilyamsın “Yay və tüstü”, Eduardo De Filipponun “Filumena Marturano”, Anton Çexovun “Qağayı” və “Albalı bağı”, Qriqori Qorinin “Kral oyunları”, Jan Rasinin “Fedra”, Rüstəm İbrahimbəyovun “İlmaq”, eləcə də azərbaycanlı müəlliflərin əsərləri əsasında spektaкllar var. O, Odessada, Rostovda və Moskvada da işlər qurub.

Aktyor kimi Şarovski çoxsaylı səhnə obrazları yaradıb və “Qorxma, mən səninləyəm” daxil olmaqla filmlərdə çəkilib.

Tanınma və mükafatlar

Aleksandr Şarovskinin xidmətləri yüksək adlar və mükafatlarla qeyd olunub. 1987-ci ildə o, Azərbaycan SSR-in əməkdar artisti, 1998-ci ildə isə Azərbaycanın xalq artisti olub. O, “Şöhrət” və “Şərəf” ordenləri, Rusiya Federasiyasının Dostluq ordeni və Puşkin medalının sahibidir. Digər mükafatlar arasında “Qızıl dərviş” mükafatı, “Xumay” mükafatı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fəxri diplomu var.

Şarovski həmçinin ictimai fəaliyyətlə məşğuldur, Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin himayəçi şurasının üzvüdür və Bakı Avropa yəhudilərinin dini icmasına rəhbərlik edir.

Teatr mədəniyyətinə töhfə

Aleksandr Şarovski teatra yarım əsrdən çox ömür həsr edib. Onun işi Azərbaycanda rus dram sənətinin ənənələrinin qorunmasına və mədəni əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verib. Onun quruluşunda olan spektaкllar mütəmadi olaraq tamaşaçı toplayır və peşəkar cəmiyyət tərəfindən qeyd olunur.

Aleksandr Şarovskinin yaradıcılıq yolu səhnəyə sədaqətin, daimi axtarışın və sənətə xidmətin nümunəsidir.

Rejissorun ölümü

Aleksandr Şarovski uzun müddət xəstəlikdən əziyyət çəkirdi. O, Mərkəzi Klinik Xəstəxananın reanimasiya şöbəsində ağır vəziyyətdə olub. Onun müalicəsini Heydər Əliyev Fondu öz üzərinə götürmüşdü. Lakin Azərbaycanın xalq artisti Aleksandr Yakovleviç Şarovski 9 sentyabr 2026-cı ildə vəfat edib.