Norveç - coğrafiya, əhali və iqtisadiyyat

Norveç, rəsmi adı ilə Norveç Krallığı, Şimali Avropada Skandinaviya yarımadasının şimal-qərbində yerləşir. Ölkə cənubdan şimala doğru uzanır, İsveç, Finlandiya və Rusiya ilə həmsərhəddir, qərbdə isə Norveç, Şimal və Barens dənizlərinin suları ilə yuyulur. Şpitsberqen və Yan-Mayen arxipelaqları ilə birlikdə ümumi sahəsi təxminən 385 min kvadrat kilometr, materik hissəsi isə təxminən 324 min kvadrat kilometrdir.

Landşaftın xarakterik xüsusiyyəti buzlaqlar tərəfindən formalaşmış dərin fyordlardır. Ən uzunu Soqne-fyorddur. Ərazinin təxminən üçdə biri Qütb dairəsindən kənarda yerləşir. Burada qütb gecəsi, ağ gecələr və şimal işığını müşahidə etmək mümkündür. Dağlar ölkənin əhəmiyyətli hissəsini tutur, ən yüksək nöqtə Qalhöpiqgen (2469 metr)dir. 50 mindən çox ada kənarlı sahil xəttini bəzəyir ki, bu da dünyanın ən uzun sahil xətlərindən biridir.

Əhali, dil və dövlət quruluşu

Norveçin əhalisi 5,5 milyon nəfərdən artıqdır. Əhalinin əksəriyyəti cənubda, xüsusilə paytaxt Oslo ətrafında cəmləşib. Böyük şəhərlər - Bergen, Trondheym və Stavangerdir. Etnik norveçlilər əhalinin əsas hissəsini təşkil edir, həmçinin saamlar və digər qruplar da var.

Rəsmi dil - norveç dilinin iki forması: bukmol və nyunorskdur. Ayrı-ayrı bölgələrdə saam dilləri tanınır. Dövlət quruluşu - parlament demokratiyalı konstitusion monarxiyadır. Dövlət başçısı kral Harald V, hökumət başçısı isə baş nazirdir. Parlament Storting adlanır. Ölkə Avropa İttifaqına daxil deyil, lakin Avropa İqtisadi Zonası və Şengen zonasına qoşulub.

İqtisadiyyat və həyat səviyyəsi

Norveç dünyanın ən varlı ölkələrindən biridir. İqtisadiyyatın əsasını kontinental şelfdə neft və təbii qaz hasilatı, balıqçılıq, gəmiqayırma, hidroenergetika və meşə sənayesi təşkil edir. Neft gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsi Dövlət Pensiya Fonduna yönəldilir - bu, dünyanın ən böyük suveren fondlarından biridir. Bu, yüksək sosial təminat, aşağı işsizlik səviyyəsi və inkişaf etmiş səhiyyə və təhsil sistemini saxlamağa imkan verir.

Valyuta - Norveç kronudur. Ölkə həyat keyfiyyəti və insan inkişafı indeksi üzrə bir çox göstəricilərdə liderlik edir. “Yaşıl” energetika aktiv inkişaf edir, elektromobillər yeni satışların böyük hissəsini tutur.

Mədəniyyət, ənənələr və turizm

Norveç mədəniyyəti təbiət və viking tarixi ilə sıx bağlıdır. Milli bayramlar, xizək idmanı, xalq geyimləri (bunad) və balıq, giləmeyvə və ov əti vurğusu olan mətbəx milli xarakteri əks etdirir. Osloda Nobel Sülh Mükafatı təqdim olunur.

Turistləri fyordlar üzrə kruizlər, milli parklar, Lofoten adaları, şimal işığını müşahidə və aktiv istirahət - piyada gəzintilər, balıqçılıq, xizək sürmə cəlb edir. Təbiət diqqətlə qorunur, bir çox ərazilər qoruq statusuna malikdir.

Norveç sərt şimal gözəlliyini yüksək rahatlıq və sosial sabitliklə birləşdirir. Ölkə təbii sərvətlərdən ətraf mühiti qoruyaraq və vətəndaşların yüksək həyat keyfiyyətini saxlayaraq uğurla istifadə nümunəsi olaraq qalır.