Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü: Tarixi və Əhəmiyyəti

Dil hər bir xalqın milli varlığını, tarixi yaddaşını və mədəni irsini gələcək nəsillərə ötürən en mühüm vasitədir. Azərbaycan dili əsrlər boyu zəngin söz ehtiyatı, ahəngdar fonetik quruluşu və dərin ifadə imkanları ilə özünəməxsus inkişaf yolu keçmişdir. Hər il avqust ayının 1-də qeyd olunan Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü ana dilimizə göstərilən dövlət qayğısının, milli həmrəyliyin və tarixi ədalətin təcəssümüdür.

Azərbaycan Yazı Tarixi və Əlifba Dəyişiklikləri

Azərbaycan dilinin qrafik sistemi tarix boyu müxtəlif siyasi və sosial proseslərin təsiri ilə dəyişikliklərə uğramışdır. Əsrlər boyu ərəb qrafikalı əlifbadan istifadə edən xalqımız XX əsrin əvvəllərində mühüm mədəni islahatlara imza atmışdır. 1926-cı ildə Bakıda keçirilən Birinci Türkoloji Qurultay türkdilli xalqların latın qrafikasına keçidi üçün tarixi zəmin yaratmış və 1929-cu ildən etibarən latın alfabesi rəsmi tətbiq olunmağa başlanmışdır.

Lakin siyasi amillər səbəbindən 1940-cı ildə Kiril qrafikalı əlifbaya keçid məcburi xarakter aldı. Yarım əsrdən çox müddətdə kiril əlifbası tətbiq olunsa da, xalqımız öz dilinin təbii ahəngini və zənginliyini qoruyub saxlaya bildi. Müstəqilliyin bərpasından sonra 1991-ci ildə Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasının bərpası haqqında qanun qəbul edildi.

1 Avqust Tarixinin Mahiyyəti və Hüquqi Əsasları

Latın qrafikasına tam keçid prosesi ulu öndər Heydər Əliyevin imzaladığı fərman və sərəncamlarla qətiyyətlə başa çatdırılmışdır. 2001-ci il iyunun 18-də imzalanan "Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmilləşdirilməsi haqqında" Fərmana əsasən, 2001-ci il avqustun 1-dən ölkə ərazisində bütün kütləvi informasiya vasitələri, dövlət qurumları və rəsmi sənədləşmə tam olaraq latın qrafikalı əlifbaya keçdi.

Məhz bu əlamətdar hadisəni əbədiləşdirmək məqsədilə 9 avqust 2001-ci il tarixli Fərmanla hər il 1 avqust ölkəmizdə Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi rəsmi şəkildə qeyd edilməyə başlandı.

Ana Dilinin Qorunması və Müasir İnkişaf Perspektivləri

Bu gün Azərbaycan dili müstəqil dövlətimizin rəsmi dili olmaqla yanaşı, dünyada yaşayan 50 milyondan çox azərbaycanlının mənəvi birlik rəmzidir. Dövlət dilinin saflığının qorunması, lüğət tərkibinin zənginləşdirilməsi və müasir texnologiyalar dövründə rəqəmsal platformalarda düzgün tətbiqi prioritet məsələlərdəndir.

Milli kütləvi informasiya vasitələrində, təhsil müəssisələrində və rəqəmsal məlumat resurslarında düzgün dil normalarına riayət olunması gələcək nəsillərin milli ruhda tərbiyə olunması üçün vacib şərtdir. Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü yalnız bir bayram deyil, həm də doğma dilimizə olan hörmət və məsuliyyətimizin hər il yenidən təsdiqləndiyi xüsusi bir gündür.