"Yadplanetlilər" teqi üzrə xəbərlər
Kainatda Yerdən kənar həyatın mövcudluğu məsələsi artıq təkcə elmi fantastikanın mövzusu deyil. Bu gün astrobiologiya və astrofizika fundamental bir suala cavab tapmaq üçün konkret məlumatlarla işləyir: Kainatda təkikmi?
Dreyk Tənliyi və Fermi Paradoksu
1961-ci ildə Frenk Dreyk Qalaktikamızda əlaqə qura biləcəyimiz sivilizasiyaların sayını hesablamaq üçün bir düstur təklif etdi. Tənliyin əmsallarına ulduzların yaranma sürəti, uyğun şəraiti olan planetlərin payı və həyatın yaranma ehtimalı daxildir.
Nikbin hesablamalara baxmayaraq, biz Fermi Paradoksu ilə üzləşirik: əgər yadplanetlilərin mövcud olma ehtimalı bu qədər yüksəkdirsə, bəs onda niyə hələ də onların fəaliyyətinə dair heç bir iz tapmamışıq?
Ekzoplanetlərin Axtarışı və «Qoldiloks Zonası»
«Ceyms Webb» kimi müasir teleskoplar potensial məskunlaşa bilən dünyaların axtarışında inqilab etdi. Alimləri xüsusilə həyat zonası (habitable zone) maraqlandırır — bu, ulduzdan elə bir məsafədir ki, burada planetin səthində su maye halında qala bilsin.
Ekzoplanetlər: Günəş sistemindən kənarda artıq 5000-dən çox dünya kəşf edilib.
Biosiqnaturlar: Astronomlar bu planetlərin atmosferində metan, oksigen və fosfin kimi qazları axtarırlar ki, bu da canlı orqanizmlərin fəaliyyətinə işarə edə bilər.
Günəş Sistemində Araşdırmalar
Uzaq qalaktikalara boylanmazdan əvvəl tədqiqatçılar «qonşuları» diqqətlə öyrənirlər. Sadə yadplanetli həyatı daşıya biləcək əsas namizədlər bunlardır:
Mars: Mars aparatları qurumuş çay yataqlarında qədim mikroorqanizmlərin izlərini axtarır.
Avropa (Yupiterin peyki): Çox kilometrlik buz qatının altında qlobal bir okean gizlənir.
Enselad (Saturnun peyki): Bu peykin qeyzerləri açıq kosmosa üzvi molekullar püskürür.
SETI Layihələri və Radio Siqnalları
SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence) layihəsi onilliklərdir ki, süni siqnal tutmaq ümidi ilə radio tezlikləri skan edir. 1977-ci ilin məşhur «Wow!» siqnalı tapmaca olaraq qalsa da, kosmosdan texnogen müdaxiləyə dair hələlik birbaşa sübut əldə olunmayıb.
Məsələnin Müasir Statusu
Rəsmi elm, yoxlanıla bilən fiziki dəlillərin olmaması səbəbindən UFO (naməlum uçan obyektlər) hadisələrinə skeptik yanaşır. Bununla belə, milyardlarla qalaktikada həyatın mövcudluğuna dair riyazi ehtimal bəşəriyyəti axtarışları davam etdirməyə sövq edir. Biz tarixin ən böyük kəşfinin astanasındayıq və bu kəşf insanın kainatdakı yeri haqqında təsəvvürümüzü əbədi olaraq dəyişəcək.
