Stounhenc haqqında yeni bir sirr ortaya çıxıb. Geoloqlar Stounhencdəki 6.6 tonluq altar daşının buzlaqlar vasitəsilə deyil, Şotlandiyadan insan əli ilə 700 km məsafəyə daşındığını sübut edən yeni tədqiqatın nəticələrini açıqlayıblar.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "MK.ru" məlumat yayıb.
Modelləşdirmə göstərir ki, buzlaqlar daşları son buzlaşma dövründə qismən daşımış ola bilər, lakin Cənubi İngiltərəyə yox. Bu isə o deməkdir ki, insanlar daşları yüzlərlə kilometr məsafəyə daşımalı olublar.
"Biz Stounhencin ilkin təyinatı haqqında yalnız təxmin edə bilsək də, daşların özü ipucu verir: onlar yerli qumdaşından və Uelsdən gətirilmiş göy daşdan ibarət nəhəng bloklardan təşkil olunub. Lakin altar daşı, yaxud Daş 80 unikaldır - o, demək olar ki, mərkəzdə yerləşir, üzərində iki yıxılmış sarsen daşı var və bu formasiyadakı heç bir digər daşa bənzəməyən süxurdan hazırlanıb", - deyə ekspertlər izah edirlər.
Məlumata görə, mütəxəssislər altar daşındakı xırda sirkon kristallarını analiz edib və onun mənşəyini Şotlandiyanın şimal-şərq ucqarındakı Orkad çökəkliyinə qədər izləyiblər. Daha sonra Solsberi düzənliyinin mineralogiyasını diqqətlə öyrəndikdən sonra müəyyən ediblər ki, daşın daşınması üçün lazım olan müddət ərzində düzənlik buzlaşmaya məruz qalmayıb. Belə nəticəyə gəlinib ki, o, birbaşa buzlaq tərəfindən çökdürülə bilməzdi. Tapmacanın birinci hissəsi altar daşının mənşəyini Şotlandiya materikinin ucqar nöqtəsindəki Keytnessə qədər dəqiqləşdirmək idi. Daha sonra tədqiqatçılar təxminən 27 min il əvvəl Son Buzlaşma Maksimumu zamanı Britaniya-İrlandiya buz örtüyünün hərəkətini modelləşdiriblər və aşkar ediblər ki, buz heç bir şəkildə daşı Keytnessdən Solsberiyə apara bilməzdi.
Nəticələr göstərib ki, daşın buz örtüyü tərəfindən Doqqer-bankasına qədər - Şimal dənizinin altında indi batmış, buzlaşma dövründə ise quru olan regiona - daşınması tamamilə mümkündür. Bu da Solsberi düzənliyinə qədər yolu demək olar ki, yarıya - 700-dən 400 kilometrə endirərdi.
Problem ondadır ki, Doqqer-banka Stounhenc ucaldılmazdan minlərlə il əvvəl dənizin altında qalıb. Ona görə də əgər altar daşı orada olubsa, insanlar onu dəniz səviyyəsi yüksəlməzdən əvvəl tapmalı, başqa yerə aparmalı, bir müddət saxlamalı, minilliklər sonra isə tikinti üçün istifadə etməli idilər. Bu, mürəkkəb hadisələr zənciridir, lakin altı tonluq bloku 700 kilometrdən çox məsafəyə sürüyüb aparmaqdan daha inandırıcı görünür.
Aparılan araşdırmalar sübut edir ki, daşın çıxarıldığı ərazini birbaşa Stounhenclə birləşdirən heç bir uyğun buzlaq marşrutu mövcud olmayıb. Bu da daşın insanlar tərəfindən köçürülməsi faktını bir daha təsdiqləyir. Bu isə onu göstərir ki, daşınma prosesi, böyük ehtimalla, mərhələli şəkildə həyata keçirilib və mümkün yerlərdə quru yolu çay və ya sahil nəqliyyatı vasitələri ilə uzlaşdırılıb.
