"Mark Karni" teqi üzrə xəbərlər
Mark Karni – görkəmli Kanada və Britaniya iqtisadçısı, bankir və siyasi xadimdir, 2025-ci il martın 14-dən Kanadanın Baş naziri vəzifəsini tutur. Karni iki ölkənin mərkəzi banklarını – Kanada Bankını (2008–2013) və İngiltərə Bankını (2013–2020) idarə edən ilk şəxs kimi tanınıb. Onun karyerası Goldman Sachs-də iş, qlobal maliyyə siyasətinin idarə edilməsi və iqlim çağırışları ilə mübarizəni əhatə edir.
Erkən illər və təhsil
Mark Karni Kanadanın Şimal-Qərb Ərazilərindəki Fort-Smit qəsəbəsində müəllim ailəsində anadan olub. Atası Robert Karni məktəb direktoru, anası Verli isə uşaqların doğulmasından sonra ailəyə həsr olunub. Markın uşaqlığı Alberta əyalətinin Edmonton şəhərində keçib. 1988-ci ildə Harvard Universitetini iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirib, daha sonra Oksfordda təhsilini davam etdirərək 1993-cü ildə magistr, 1995-ci ildə isə iqtisadiyyat üzrə doktor dərəcəsi alıb. Oksfordda o, iqtisadçı və fəal olan gələcək həyat yoldaşı Diana ilə tanış olub, onların dörd qızı var.
Maliyyə karyerası
Karni karyerasına 1988–2003-cü illərdə Goldman Sachs-də başlayıb, Londonda, Nyu-Yorkda, Torontoda və Tokioda çalışıb. 2003-cü ildə Kanada Bankına keçərək müavin, 2004-cü ildə isə Kanada maliyyə nazirinin baş müavini olub. 2008-ci ildə Kanada Bankının rəhbəri təyin edilərək ölkəni qlobal maliyyə böhranı dövründə çevik monetar siyasətlə uğurla idarə edib. 2012-ci ildə Euromoney jurnalı onu ilin ən yaxşı mərkəzi bank rəhbəri seçib.
2013-cü ildə Karni İngiltərə Bankını idarə edən ilk əcnəbi olub, Brexit dövründə Britaniya iqtisadiyyatını sabitləşdirib. 2018-ci ildə Britaniya vətəndaşlığını alıb, Kanada və İrlandiya vətəndaşlığını da saxlayıb. Karni həmçinin 2011–2018-ci illərdə Maliyyə Sabitliyi Şurasının sədri kimi qlobal maliyyə islahatlarını koordinasiya edib.
Siyasi karyera
2025-ci ilin yanvarında Castin Trudonun istefasından sonra Karni Kanada Liberal Partiyasının liderliyinə namizədliyini irəli sürüb və 85,9% səslə qalib gəlib. 14 mart 2025-ci ildə Kanadanın 24-cü Baş naziri olub. Onun proqramına müdafiə xərclərinin ÜDM-in 2%-nə çatdırılması, orta sinif üçün vergilərin azaldılması və bərpa olunan enerjiyə investisiyalar daxildir. Karni ABŞ-ın proteksionist siyasətini kəskin tənqid edir, Avropa İttifaqı və Asiya ilə əlaqələri gücləndirməyi hədəfləyir. O, Donald Trampın Kanada ilə ABŞ-ın birləşməsi haqqında sözlərinə cavab olaraq Kanadanın heç vaxt ABŞ-ın bir hissəsi olmayacağını bəyan edib.
Ekoloji fəaliyyət
BMT-nin iqlim və maliyyə üzrə xüsusi nümayəndəsi kimi Karni şirkətlər üçün karbon emissiyalarının açıqlanmasını məcburi edir və yaşıl texnologiyalara investisiyaları təşviq edir. 2021-ci ildə o, 450 maliyyə təşkilatını birləşdirən Glasgow Maliyyə İttifaqını (Net Zero) 2050-ci ilə qədər sıfır emissiyaya nail olmaq üçün rəhbərlik edib. Onun çoxqütblü iqtisadiyyat üçün rəqəmsal dünya valyutasına keçid ideyaları da geniş müzakirələrə səbəb olub.
Şəxsi həyat
Mark Karni istehlak cəmiyyətinə və sosial ədalətsizliyə qarşı fəal çıxış edən Diana Karni ilə evlidir. Cütlüyün dörd qızı var. Karni Kanada Ordeninin kavaleri və Manitob Universitetinin fəxri hüquq doktorudur (2013). O, Financial Times və Time jurnallarının nüfuzlu şəxslər siyahılarında yer alıb
